Ata Zańym – azamattyǵymnyń aıǵaǵy

Ataqonysymyzda oryn tepken ólkede týyp-óssek te zamanalar aǵymyna saı shekaranyń shetinde qalǵan myna bizder oraıyn keltirip, óz Otanymyzǵa oralyp jatyrmyz. Iаǵnı, keleshek urpaǵymyzdyń baıandy bolashaǵy úshin Qytaıdyń Úrimji aımaǵynan Qazaqstanyma kelgenime jyl jarym ýaqytqa taıady. Eger aldaǵy 2-3 jyl ishinde azamattyq alar bolsam, meniń ómirim men quqymnyń kepili osy eldiń Ata Zańy bolyp tabylady. Qazirgi kezde men otbasymmen – ul, qyzym, joldasym jáne ózim Astana irgesindegi Kóbeteı degen aýyldan úı alyp, sonda turyp jatyrmyn. О́z ata-anam, baýyrlarym on shaqty jyl buryn kelip jaıǵasqandyqtan, solardyń irgesinen biz de oryn teptik. Bul kúnde yqtııar hat arqyly jeke basymdy kýálandyryp, «Astana tazalyq» mekemesine qyz­metke turyp, eńbek etip kele­min. Alla amandyǵyn berse, El­ba­synyń Jarlyǵymen Qa­zaq­stan azamattyǵyn kóp kúttirmeı alamyn degen úmittemin. Maman­dardyń túsin­dirýinshe, ol qujat ta aldaǵy birer jylda berilip qalatyn kórinedi. Qalaı degenmen de, osy kúnime myń da bir táýbemdi aıtyp, shúkirshilik etemin. Al endi óz basym, shynym­dy aıtsam, Ata Zańymyz bolyp tabylatyn Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Konstıtýsııa­syn­da­ǵy baptarmen áli tanys emespin. Onyń sebebin túsinistikpen qabyldaıtyn shyǵarsyzdar, óıtkeni bizdiń jaqta tóte jazý oqy­­tylatyndyqtan, kırıll áripterin tanı almaı óstik. Osyn­­da kelgeli latyn áripterine uqsaıtyn keıbir árip, tańbalardy bilip, úırený ústindemiz. Al Qazaqstanǵa óter kezde qujat­ta­ry­myzdy jınap, arnaıy mekeme­lerge tapsyrǵanymyzda sol jer­degi qyzmetkerlerdiń jón sil­tep, jol kórsetýimen jáne qu­jattardy qaıdan alyp, qaıda tap­syratyndyǵymyzdy aıtyp oty­rýymen ǵana zańdyq, qujat­tamalyq bilimimizdi tájirıbe turǵysynan ǵana bildik. Mundaı jaǵdaı men sekildi kóptegen qan­dastarymyzdyń basynan ót­ken shyǵar dep oılaımyn. Al endi Ata Zańym maǵan qandaı múmkin­dikter beredi degen másele týraly aıtar bolsam, eń aldymen, men Qazaq­stan azamaty atanamyn. Mine, sol kezde meniń memle­ket aldyndaǵy birqatar mindet­terim artatyn bolady. О́z kezeginde memlekettiń de meniń aldymda birqatar jaýapkershiligi kúsheıedi. Atap aıtsam, shetelge shyqqanda meni Qazaqstan azamaty retinde quqymnyń qorǵalyp, jaǵdaıymnyń jasalýyna múm­kindik beredi. Al meniń memleket aldyndaǵy mindetterimniń biri – zań sheńberinde júrip-turyp ómir súrýime, tártipke baǵy­­nyp, tıisti alym-salyqtar tóleý­ge jáne memleket tarapynan kór­setiletin ózime tıesili jeńil­­dikter men járdemaqylar alýy­­ma bolady. Sol sekildi, ósirip otyrǵan balalarymnyń da azamat­­tyq alyp, bilim alýy­na jaǵdaı jasalady. Oraıy kel­gen­­de birqatar máselelerdi atap ótpeýge bolmaıtyn sııaqty. Sebe­bi, mundaı jaǵdaı meniń ǵana emes, men sekildi birneshe qandas­­tarymyzdyń da ­basynda bar. Bizdiń tuńǵyshymyz bıyl on besten ótip, on altyǵa tolady. Mine, sol qyzymyzdyń azamattyǵyn alý da bizderge táp-táýir ýaıym bolǵaly tur. Sebebi, estýimshe oǵan jeke kýálik alarda birden azamattyq berilmeıtin kórinedi. Birshama qujattar tapsyryp, biraz ýaqyt kútip, sodan keıin beredi eken. Al ol qyzymyz toǵyzynshy synypty osynda bitirip, orta arnaýly kásipke baýlıtyn kolledjge túskisi kelip edi. Sol maqsatymyzǵa jete almaı, qujat tapsyratyn ýaqytty ótkizip alatyn syńaıdamyz. Bizdiń otbasymyz úshin bul túsiniksizdeý jaǵdaıǵa aınaldy. Biraq, qyzymnyń talaby qaıtqan joq. Keler jylǵa deıin qujattarymdy rettep, oqýǵa tapsyramyn dep otyr. Al men ózim, bizdiń elimiz táýelsiz memleket bolǵandyqtan óz azamattaryn zańnamalyq turǵydan jan-jaqty qorǵaıdy jáne olardyń quqynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi dep oılaımyn. Sodan keıingi taǵy bir jaǵdaı, qazirgi jumys ornymnyń bir jaqsysy – jalaqymyz ortasha bolsa da turaqty. Sonysy kóńilimnen shyǵady. Alaıda, ótkende bir syrqattanyp qalyp, jumys ornyma «Jumysqa jaram­syzdyq» jónindegi anyqtamany usynǵym kelgende, yqtııar hatpen eńbek etip júrgenderdiń bul máselesi ońtaıly sheshil­megendigine kózim jetti. Iаǵnı, osy jerde bir túsiniksiz jaǵdaı bar. Syrqattansań, «jumysqa jaram­syzdyq» paraǵyn bermeı­di, berse de jumys ornymyz ony ­mo­ıyndap, tıisti eńbekaqy tóleýge qulyqsyzdyq tanytady. Bul endi adamgershilik turǵysynan alyp qaraǵanda durys emes, al zańnamalyq turǵydan qalaı she­shiletindigine kóz jetkize alma­dym. Bar aıybymyz áli azamat­tyq ala almaǵanymyz bolsa kerek. Sebebi, biz Qytaı azamat­tyǵynan shyǵýǵa ótinim ber­geni­mizben, Qazaqstannyń azamaty atanyp úlgermedik. Mine, eger biz azamattyq alsaq, osyndaı máse­­le­lerdiń ońtaıly sheshi­lýi­ne oń septigin tıgizetini anyq. Son­­dyq­tan da men Ata Zańym – aza­­mat­­tyǵymnyń aıǵaǵy degim keledi.  Baqytjan QABIDOLLA, «Astana tazalyq» JShS jumysshysy. ASTANA.