El ıgiligi úshin: 2025 jyly gaz salasy qandaı jetistikterge qol jetkizdi?

Aımaqtar – erekshe nazarda

2025 jyly 95 eldi mekende 350 myń adam gazǵa qol jetkizse, 2026 jyly taǵy 41 eldi mekenge gaz beriletin bolady. Máselen, eger 2024 jyldyń 1 qańtarynda el tur­ǵyn­darynyń 62%-y gazben qamtamasyz etil­se, 2025 jyldyń qorytyndysynda bul kórsetkish 64,2%-ǵa deıin ósti. Bul rette, ishki na­ryqta gaz tutyný kólemi únemi ósip keledi: jyl qorytyndysynda tıisti meje 20,4 mlrd tekshe metrdi qurady. Iri jobalardy júzege asyrý, jańa magıstraldyq gaz qubyrlaryn qosý arqasynda júzdegen eldi mekende ómir súrýge qajet qolaıly jaǵ­daı jasalyp, qarqyndy damýǵa múm­kindik týdy.

2025 jyly gaz mamandary úshin eń mańyz­dy oqıǵalardyń biri «Taldyqorǵan – Úsharal» gaz qubyry qurylysynyń mer­zi­minen buryn, 1 jyl, 4 aıda aıaqtalýy boldy. Jobany iske asyrýdyń arqasynda Jetisý oblysynyń 84 eldi mekeni gazǵa qosylatyn bolady, bul óńirdi gazdandyrý deńgeıin 56,5%-dan 76%-ǵa deıin kóterýge jol ashady.

Memleket basshysynyń tapsyrmasymen «Saryarqa» gaz qubyrynyń 1-kezeńin iske asyrý aıasynda Astananyń aınalasynda ornalasqan eldi mekenderdi gazdandyrý jumysy júrgizilip jatyr. «QazaqGaz Aimaq» kompanııasy mamandarynyń belsendi atsalysýymen Nurly, Talapker, Qoıandy, Y.Altynsarın, Aqqaıyń eldi mekenderindegi 35 myń adam gaz ıgiligin kóre bastady. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev qatysqan telekópir barysynda Qosshy qalasy gazǵa qosyldy. Sóıtip, qaladaǵy 31 myń turǵyn «kógildir otynǵa» qosylý múmkindigine ıe boldy.

О́rkendeý kilti – gaz tranzıti

Halyqaralyq gaz tranzıti kóleminiń ulǵaıýy 2025 jyly kompanııanyń operasııalyq, qarjylyq kórsetkishterin jaqsartýǵa yqpalyn tıgizdi. Jyl qorytyn­dy­synda magıstraldyq tasymaldaý kólemi jospardan 5%-ǵa artyq oryndaldy, eksport jetkizilimderi ósti, halyqaralyq tran­zıtten túsetin kiris ulǵaıdy.

Gaz tasymaldaýdyń jalpy kólemi 88,3 mlrd tekshe metrdi qurap, onyń 53,2 mlrd tekshe metri «Ortalyq Azııa – Ortalyq», «Odaq – Orynbor – Novopskov», «Buhara – Oral» magıstraldyq gaz qubyrlary arqyly ótetin tranzıtke tıesili boldy. Bul de­genińiz, ulttyq kompanııa qyzmetinde tranzıt baǵytynyń mańyzdylyǵyn kórsetedi.

Sıfrlandyrýdaǵy serpilis

«QazaqGaz» kúndelikti jumysynda jasandy ıntellektini (JI) engizýdi berik ustanyp otyr. Kompanııanyń basty tuty­ný­shylyq ónimi – «QazaqGaz Aimaq» mobıldi qosymshasy, abonentterge esepke alý quraldarynyń kórsetkishterin foto­sýretter arqyly berýge múmkindik týǵyzdy. Jasandy ıntellektige negizdelgen algorıtm­der eseptegish kórsetkishterin avtomatty túrde tanıdy, derekterdi abo­nent­tiń qatysýynsyz óńdeıdi. Qazirdiń ózinde 330 myńnan astam adam osy servısti paıdalansa, 2026 jyldyń sońyna deıin barlyq abonenttiń keminde 10%-yn qosymshaǵa qosý josparlanyp otyr.

Egov portalynda qoldanysqa berilgen gazdandyrý jónindegi JI-keńesshi jyldam ári táýlik boıy jaýap bere otyryp, baılanys ortalyqtarynyń jumysyn jeńildetedi. Sonymen qatar tehnıkalyq sharttardy berý úderisi tolyǵymen onlaın sıpatqa kóshti. Qajetti qujattar derekqordan avtomatty túrde júkteledi. Olardy tirkeý jyldamdyǵy 12 esege ósti. Qazirdiń ózinde abonentterdiń jartysy ony onlaın tártipte alýdy qup kóredi.

Gaz qoryn keńeıtý

Kompanııa geologııalyq barlaýdy jandandyrdy. Jambyl oblysyndaǵy Maldybaı ýchaskesinde gaz qory rastalyp, seısmıkalyq barlaý jumysyna daıyndyq júrgizilip jatyr. Anabaı ken ornynda úsh paıdalaný, bir baǵalaý uńǵymasy burǵylandy.

Sonymen qatar Amangeldi tobynyń quramynda Barhannaıa ken orny iske qosyldy. Joba jańa jumys oryndaryn qurýdy, memlekettik bıýdjetke qosymsha túsimder jasaýdy kózdeıdi. Ken ornynda gaz óndirý 2026 jyly shamamen 30 mln tekshe metrdi, 2028 jylǵa qaraı eń joǵary deńgeı retinde 65 mln tekshe metrdi quraıdy dep kútilip otyr.

Birneshe kelisimge qol qoıyldy:

– QazAzot kompanııasymen Severnyı-2 ýchaskesi boıynsha jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi kelisim;

– Saraljyn ýchaskesi boıynsha jer qoınaýyn paıdalaný jónindegi kelisim;

«CNPC» kompanııasymen «Severnyı-1» ýchaskesi boıynsha birlesken qyzmetti júzege asyrý, sondaı-aq ázirleý jobasy bekitilgenge, ónerkásiptik paıdalanýǵa kóshkenge deıingi barlaý kezeńin qarjy­landyrý týraly kelisimder jasaldy.

«Severnyı-1» jobasy gazdyń resýrstyq bazasyn ulǵaıtýda asa úlken ról atqarmaq. Jańa kelisimderge qol qoıý rásimi Pekındegi joǵary deńgeıde ótken kezdesýler aıasynda júzege asyryldy.

2025 jyly «Chevron» kompanııasymen KT-III (Jálibek) ýchaskesin birlesip zertteý jumystary aıaqtaldy. Birlesken jobany iske asyrý jónindegi kelesi qadamdar talqylanady. Sonymen qatar «ENI» kompanııasymen Batys Qazaqstanda ornalasqan Kamenkovskıı blogi boıynsha kelissózder júrip jatyr.

Aýqymdy gaz jobalary

Gazǵa ishki suranystyń artýy, óńirlerdi belsendi gazdandyrý, eksporttyq-tran­zıttik áleýetti damytý jaǵdaıynda «QazaqGaz» birqatar strategııalyq bastamany iske asyrýda. Olardyń ishinde shıki gazdy óńdeýge qatysty aýqymdy jobalar bar.

Mysaly, Ulttyq kompanııa úshin qýattylyǵy jylyna 1 mlrd tekshe metr Qashaǵan gaz óńdeý zaýyty qurylysynyń salmaǵy zor. Joba qazirdiń ózinde belsendi júrýde: jaýapty iske 2 myńnan astam jumysshy jumyldyrylyp, 340-tan astam tehnıka tartylǵan. Budan tys, qýaty 2,5 mlrd tekshe metr jańa gaz óńdeý zaýyty boıynsha aldyn ala jobalaý (Rre-FEED) kezeńi aıaqtaldy.

«Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyrynyń ekinshi jelisiniń jobasy eldi bolashaq gazben jabdyqtaýdyń turaqty­lyǵy turǵysynda erekshe mánge ıe bolyp otyr. 2025 jyly joba memlekettik saraptamanyń oń qorytyndysyn aldy, sondaı-aq qubyrlar men gaz aıdaý agregattaryn jetkizýge kelisimsharttar jasaldy. Bul óz kezeginde qurylysty iske asyrý kezeńine ótýge múmkindik beredi.

Syǵymdalǵan tabıǵı gazdy damytý jóninde júıeli jumys júrgizilip keledi. Búginde elimizde kólikke gaz quıatyn 24 kompressorlyq stansa jumys isteıdi, onyń 6-ýy «QazaqGaz Onimderi» JShS-na tıesili. Stansalar Almaty men Aqtóbede jumys isteıdi. 2026 jyly «QazaqGaz» brendimen Almaty, Aqtóbe, Taraz qalalarynda, Jetisý oblysynda taǵy bes beket iske qosy­lady dep josparlanyp otyr.

Adam kapıtaly

Jumysshy mamandyqtary jyly «QazaqGaz» adamı resýrstardy damytýǵa basa nazar aýdardy. Ulttyq gaz kom­panııasynyń kadrlyq áleýetin damytý, bolashaq kadr qoryn daıyndaý jónindegi «QazaqGaz» kóshbasshylar pýly» jobasy iske qosyldy. Kadr rezervine ákimshilik, ınjenerlik-tehnıkalyq, óndiristik bloktardan kópsatyly irikteýden sátti ótken «QazaqGaz» kompanııalar tobynyń 27 qyz­metkeri kirdi.

Sonymen qatar 8 myńnan astam maman jumysshy kásipteri boıynsha qaıta daıarlaýdan, oqytýdan ótti. Gazshylar turaqty negizde «Úzdik maman» kásibı sheberlik konkýrsyna qatysyp, biliktiligin rastaıdy, jalaqylaryna qosymsha ústemeaqy alady.

Eńbek jaǵdaıyn jaqsartýǵa erekshe nazar aýdarylyp, Temirtaý, Jezqazǵan qalalarynda Ulttyq kompanııanyń «In­tergaz Ortalyq Azııa» enshiles ká­sipor­nynyń qolǵa alýymen zama­naýı vahta keshenderi salyndy. Olardyń árqaısysynda ákimshilik-turmystyq blok, oqý synyby, medısınalyq kabınetter, jattyǵý zaly, kir jýatyn bólme, demalys bólmeleri, zamanaýı qaýipsizdik júıesi bar. Atyraýda jataqhanaǵa kúrdeli jóndeý júrgizildi. 2025 jyly áleýmettik-turmystyq ahýaldy jaqsartý maqsatynda barlyǵy 33 nysan jóndeldi.

Ulttyq kompanııanyń bıylǵy 25 jyldyq mereıtoıyna oraı, gaz salasyn damytýǵa úles qosqan eńbek adamdaryna syı-qurmet kórsetildi. Úsh myńnan astam jumysshy men ardager marapat ıelenip, el óńirlerinde gaz qyzmetkerlerin, olardyń kásibı jolyn qurmetteýge arnalǵan saltanatty is-sharalar ótti.

Gaz salasyn damytý júıeli túrde júr­gizilip keledi. Alda óńirlerdi odan ári gazdandyrýdan, gazdyń resýrstyq bazasyn damytýdan bastap, ınfraqurylymdy jańǵyrtýǵa, ishki-syrtqy naryqtarǵa jetkizilimderdiń senimdiligin arttyrýǵa deıingi kóptegen keleli mindet tur. «QazaqGaz» kelesi jyl tabaldyryǵyn basym­dyqtardy naqty aıqyndaǵan, olardy iske asyrýǵa dáıekti túrde kirisýge daıyn kúıde attap otyr. Nátıjesi sol, ha­lyqtyń gaz ıgiligine qol jetkizýi jo­ǵarylap, eldiń energetıkalyq qaýip­sizdigi nyǵaıyp keledi.