Isine qaraı iriktelip alynady

Elbasy Nursultan Nazarbaev usynǵan «100 naqty qadam» – Ult josparynda memlekettik qyzmetti jańartý kózdeldi. Ony iske asyrýǵa alǵashqy 15 qadam arnalyp otyr. Memleket basshysymen jáne Ulttyq komıssııamen maquldanǵan 15 qadamdy iske asyrý maqsatymen engizilgeli otyrǵan jańalyqtar týraly gazet tilshisine Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Atyraý oblysy boıynsha departamentiniń basshysy Marat AHMETJANOV áńgimelep berdi. – Marat Muratuly, Memleket ­basshysymen belgilengen 5 refor­manyń alǵashqysy «memlekettik apparatty kásibılendirýge» arnalyp otyr. Memlekettik qyzmet júıesin jetildirýge qatysty máseleniń halyqqa tıer paıdasy nede? Bul tek memlekettik qyzmetshilerge qatysty ma? – «Memlekettik apparatty kási­bılendirý» atty birinshi reforma el ekonomıkasyndaǵy barlyq salanyń damýyna yqpalyn tıgizetini kúmánsiz. Sebebi, qandaı da bir salany nemese baǵytty damytýǵa úlesin qosatyndardyń biri – memlekettik qyzmetshiler. Halyqqa sapaly memle­kettik qyzmet kórsetýge, bastamashyl azamattardyń kásipkerlikpen aınalysýyna nemese elimizge sheteldik ınvestısııalardy tartýǵa qolaıly jaǵdaılar týǵyzý, sonymen birge, negizsiz ákimshilik kedergilerdi boldyrmaý sııaqty halyqqa derbes, ári oń yqpalyn tıgizetin máseleler halyq múddesin kózdeıtin kásipqoı, sypaıy, adal memlekettik qyzmetshiler isimen oń sheshimin tabady. Mine, osyndaı sebepter Ult josparyndaǵy alǵashqy reformanyń memlekettik qyzmetti jetildirý jáne kásibılendirý máselesine arnalýyna yqpal etti. – Ult josparynda memlekettik qyzmettiń mansaptyq modeline kóshýge nazar aýdarylǵan. Osy oraıda memlekettik qyzmetke ornalasý úderisteri qandaı ózgeristerge ushyramaq? – Memlekettik qyzmettiń mansaptyq modeline kóshý degenimiz, memlekettik qyzmetke alǵash kirgender kásibı qyzmetin tek tómengi laýazymnan bastaıtyn bolady. Sondaı-aq, mansaptyq satymen joǵarylaý tómengi laýazymdaǵy jumys tájirıbesi men qajetti qabilettiń bolý shartymen ǵana múmkin bolyp tabylady. Iаǵnı, joǵarydaǵy laýazymdarǵa syrttan kelip taǵaıyndalý is júzinde múmkin bolmaıdy. Memlekettik qyzmettiń mundaı úlgisi memlekettik apparattyń turaqtylyǵyna, sabaqtastyq saltynyń qalyptasýyna jáne kásipqoı mamandardy daıyndaýǵa yqpalyn tıgizedi. Al endi memlekettik qyzmetke konkýrsqa túsý máselesine keletin bolsaq, jańa úmitkerler memlekettik qyz­metke 3 satyly irikteý júıesi arqyly qabyl­danatyn bolady. Bul úshin olar kelesideı irikteý kezeńderi­nen ótetin bolady. Birinshisi – zańna­many bilý deńgeıin testileý jáne qabilet deńgeıin anyqtaý. Ekinshi kezeń – Mem­lekettik qyzmet isteri jáne sybaı­las jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agent­tiginde komıssııalyq túrde ótki­ziletin áńgimelesý. Bul áńgime­lesý kandıdattyń memlekettik qyzmet mańyzdylyǵyna sáıkestigin, ıaǵnı jumy­synyń nátıjesi men sapaly­lyǵyna beıimdelýine saı sybaılas jemqorlyqqa múldem tózbeý deńgeıin baǵalaý maqsatynda júrgiziledi. Sońǵy kezeń – kásibı biliktilik deńgeıin anyq­taý maqsatynda bos laýazymy bar derbes memlekettik organdaǵy áńgimelesý. Osy kezeńderdiń barlyǵynan sátti ótkennen keıin memlekettik qyzmetke alǵash kirgenderge qoıylatyn mindetti talap – 3+3 formýlasy boıynsha synaq merziminiń taǵaıyndalýy. Bul rette, alǵash kirgenderge synaqtan ótý úshin 3 aılyq jeke úırený jospary ázirlenetin bolady. Úırený josparyn oryndaýǵa kómektesý úshin tájirıbeli qyzmetkerler arasynan tálimger bekitiledi. Al eger synaq merziminen óte almaǵan jaǵdaıda memlekettik organnyń basshysy synaq merzimin qosymsha 3 aıǵa sozyp múmkindik berýge nemese agenttikpen kelise otyryp jumystan bosatýǵa quqyly. Ekinshi úsh aılyq synaq merzim qorytyndysymen teris baǵalanǵan memlekettik qyzmetshi jumystan bosatylatyn bolady. Osylaısha, memlekettik qyzmetke tek laıyqty, qabiletti, adal memlekettik qyzmetshiler jiberiledi. – Ult josparyndaǵy 6-qadam boıynsha eńbekaqyny nátıjege saı tóleýge kóshý qalaı júzege asyrylady? Onyń naqty tetikteri belgilendi me? – Jalpy, bul másele boıynsha negizgi baǵyttar maquldandy. Atap aıtsaq, memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqylaryna qatysty máselege keıbir ózgerister engiziletin bolady. Birinshisi – 2016 jylǵy 1 qań­tar­dan bastap faktorly-baldyq saralaý boıyn­sha eńbekaqy tóleý. Mun­daı ádis kóptegen jetekshi elderde jáne halyqaralyq uıymdarda engizilgen, sonymen birge, 8 faktor negizinde barlyq laýazymdardyń biryńǵaı shákil deńgeıleri boıynsha rettelýi kózdelgen. Al 8 faktor degenimizge qandaı talaptar jatady? Olar – qyzmetkerlerdi basqarý; jaýapkershilik; jumys derbestiligi; jumys ótili; arnaıy biliminiń deńgeıi; baılanys deńgeıi; jumystyń kúrdeliligi; qabyldanǵan sheshimder saldary. Bul faktorlar qabilettiliktiń kólemin, atqaratyn jumystyń kúrdeliligin, jaýapkershilik deńgeıin eskerýge múmkindik beredi. Qysqasha aıtqanda, syıaqynyń dárejesi men laýazymnyń salmaǵyn baılanys­tyratyn bolady. Nátıjesinde, bir sanattaǵy laýazymdardyń jalaqysy ártúrli mólsherde tólenýi múmkin. Ekinshisi – memlekettik qyzmetshi­lerdiń qyzmet nátıjeliligin turaqty túrde baǵalaý jáne qosymsha bonýs tóleý máselesin engizý. Barlyq memlekettik qyzmetshiler tartylatyn «B» korpýsy qyzmetshileriniń jumys sapasy olardyń jyldyq jeke josparynyń iske asyrylýyn baǵalaý arqyly júrgiziledi. Baǵalaý mindetti túrde saralaý ádisi arqyly júzege asyrylady. Mysaly, jyl saıynǵy baǵalaý qorytyndysy boıynsha qyzmetshiler tórt shartty topqa bólinedi: óte joǵary, joǵary, qana­ǵattanarlyq jáne tómen deńgeıler. Bonýstar tek alǵashqy eki top qyzmetshilerine beriledi. Birinshi top­tyń memlekettik qyzmetshilerine be­riletin tólem mólsheri ekinshi topqa qaraǵanda birshama artyq bolady. «Qa­naǵattanarlyq» nemese «tómen» topta­­­rynyń qyzmetshilerine qyzmet isin damytýdyń jeke jospary jasaqtalatyn bolady. Al eger, qyzmetshi eki jyl qatarynan tómen dárejedegi nátıje kórsetse bos oryn bolǵan jaǵdaıda onyń laýazymynan tómendetilýi bolmasa jumystan bosatylýy múmkin. – Baǵalaý nátıjesi jumystan bosatýdyń jańa bir negizi bolyp tabyla ma? – Iá, ózińiz bilesiz, qazir qoldanys­taǵy zańnamaǵa sáıkes memlekettik qyzmetshini jumystan bosatýǵa úsh negiz bar. Olar –óz erkimen jumystan shyǵý, zeınetkerlik jasqa jetý, memlekettik qyzmet týraly jáne sybaılas jemqorlyqpen kúresý salalary boıynsha zań talaptaryn buzý. Al endi, osylarmen birge baǵalaý nátıjesinde eki jyl qatarynan tómen baǵa alý da jumystan bosaýǵa jańa negiz retinde qarastyrylmaq. –  Ult josparynyń 12-qadamyn­da jańa etıkalyq erejelerdi engi­zý kózdelgen. Munyń qazirgi mem­le­ket­­tik qyzmetshilerdiń Ar-namys ­ko­dek­sinen qandaı ózgesheligi bolady? – О́te oryndy suraq. Sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alýdy kúsheıtý maqsatynda basty quraýshysy bolyp memlekettik qyzmette jańa Etıkalyq kodekstiń ázirlenip jáne onyń zańnama deńgeıinde bekitilýi deımiz. Jańa kodeks tek memlekettik qyzmettiń qun­dylyǵy men qaǵıdattaryn ǵana emes, sondaı-aq, qyzmetshiniń qyzmettegi jáne kúndelikti turmystyq ómirdegi júris-turysyn aıqyndaǵaly otyr. Bul azamattarmen qarym-qatynasty, múddeler janjalyn retteý, buqaralyq aqparat quraldarymen qarym-qatynas jáne kópshilik aldynda sóz sóıleý tártipterin reglamentteıtin bolady. Eń bastysy – memlekettik qyzmetshilerdiń etıka normalaryn saqtaýyn baqylaý maqsatynda ár memlekettik organda etıka jónindegi ýákiletti laýazymyn engizý josparlanýda. Al olardyń qyzmeti agenttik­pen úılestirilip otyrady. Jalpy tájirı­bege súıener bolsaq, sybaılas jemqorlyq zań buzýshylyqtardyń paıda bolýynyń birden-bir sebebi – osy etıka normalarynyń buzylýy. Sondyqtan, memlekettik qyzmetshiler tarapynan etıka normalarynyń saqtalýyna jáne osy baǵytta jaýapkershilikti qatańdatý máselesine aıryqsha kóńil bólinetin bolady. Áńgimelesken Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan». Atyraý.