Qazaqstan táýelsizdik jyldarynan beri talaı halyqaralyq kelisimsharttar jasasyp, uıymdarǵa múshe boldy. Sonyń ishinde aýyz toltyryp aıtarlyq jetistikke Ibrahım kelisimin jatqyzýǵa bolady. Áý basta bul qujat Izraıl men arab elderin tatýlastyryp, evreı memleketin halyqaralyq saýda naryǵyna shyǵarýdy kózdegen. Arab emes, biraq musylman elderiniń ishinde Qazaqstan birinshi bolyp seńdi buzyp, atalǵan ýaǵdalastyq shartqa qol qoıdy, dep jazady Egemen.kz.
Kelisimniń Ibrahım dep atalýynyń sebebi, Islam, Hrıstıan, Iаhýdı dinderiniń qaınar bulaǵy Ibrahım paıǵambar sanalady. Monoteıstik dindi ustanǵan osy paıǵambardan atalǵan álemdik úsh din taraıdy.
Amerıkandyq sarapshylar Gırshým Saks pen Emılı Mılkn halqynyń basym bóligin musylmandar quraıtyn Qazaqstannyń Ibrahım shartyna qosylýy kelisimdi álemdik deńgeıge kótergenin jetkizdi. Olardyń málimdeýinshe, AQSh prezıdenti Donald Tramp alǵashqy prezıdenttik merziminen beri Orta Azııa elderin osy kelisimniń múshesi bolýǵa, sonymen birge Qurama Shtattardyń túrki memleketterdiń arasynda rólin kúsheıtýge talpynyp júr.
Sarapshylardyń pikirinshe, Qazaqstannyń jasaǵan alǵashqy qadamy AQSh-pen baılanysty kúsheıtýge baǵyttalǵan «S5+1» seriktestigine enetin Orta Azııanyń О́zbekstan, Tájikstan, Qyrǵyzstan, Túrkimenstan elderin de Izraılmen beıbit kelisimge kelýge jaqyndata túspek. Endigi jerde resmı Aq úı «6+2» mazmundaǵy seriktestigin qurýdy kózdep otyr. Oǵan Izraıl men Ázirbaıjan kiredi. Atalǵan ýaǵdalastyqtyń maqsaty aımaqtaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý men ekonomıkalyq dálizdi kúsheıtý bolyp tabylady.
Sarapshylar paıymdaǵandaı Ibrahım kelisimi, sondaı-aq Ázirbaıjan men Armenııa arasyndaǵy tatýlastyq Orta Azııany Kavkaz arqyly Jerorta teńizine jalǵasa, ekinshiden AQSh pen Izraıldiń Qazaqstannyń sırek metaldaryna qol jetkizýine jol ashady. Odan bólek jańa baılanystar Túrkııa men Sırııanyń arasynda ekonomıkalyq dáliz qalyptastyrady. Sol arqyly eski Hıjaz temirjol baǵyty qaıta jandanady.
Sonymen birge Orta Azııa elderiniń ónimderi Úndistan-Taıaý Shyǵys-Eýropa saýda jolymen álemdik naryqqa shyǵatyn bolady. Ibrahım kelisimsharty tolyq iske qosylsa, Úndistan aımaǵynan aǵylǵan taýar Taıaý Shyǵysqa jetip, Jerorta teńizimen Eýropaǵa jol tartady. Bul rette Izraıl álemdik saýda jolynda bas qaqpa rólin atqarady. Bul ázirge bolashaqtaǵy jospar. Olaı deıtinimiz, sarapshylar keltirgen pikirge súıensek, kelisimniń bolyp ketýi Túrkııaǵa baılanysty. Baýyrlas eldiń Orta Azııaǵa yqpaly da kúshti. Eger geosaıası shıelenister sheshilip, dıplomatııalyq qarym-qatynas damysa, Ibrahım shartynyń júzege asýyna eshqandaı kedergi qalmaıdy.
Jalpy sarapshylar Qazaqstannyń jańa shartqa qosylýy kelisimniń Arab-Izraıl sheńberinen asyp, tutas musylman elderin qamtı bastaǵanyn aıtady. Tipti keleshekte onyń órisi Ońtústik Azııa men Afrıka qurlyǵyna deıin keńeıýi múmkin.
Qazaqstan óz aımaǵynda orta derjavaly memleket. Osy áleýetin saqtap qalý úshin elimizge óndiristi keńeıtip, saýdany kúsheıtý qajet. Al saýdadan túsetin tabystyń kepili árıne ol ashyq naryq. Bul turǵydan elimiz jańa ekonomıkalyq dálizder qarastyratyny anyq. Ibrahım kelisimsharty Qazaqstanǵa sondaı múmkindikti týǵyzyp otyr. Ol joǵaryda aıtqan Ázirbaıjan, Armenııa arqyly tikeleı Jerorta teńizimen Eýropa elderine qaraı shyǵý múmkinshiligi.
Sondaı-aq kelisimdi qoldaýshy elder artsa, Hıjaz temirjol baǵytymen Qazaqstannyń ónimi tutas Taıaý Shyǵys memleketterine eksporttalady. Buǵan Úndistan-Taıaý Shyǵys-Eýropa saýda jolyn qosyńyz. Bul jobamen de elimiz óz ónimderin Batysqa, álemniń basqa da kez kelgen naryǵyna jónelte alady. Bul oraıda Qazaqstan úkimetiniń Aýǵanstanmen ekonomıkalyq-gýmanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtýy tegin emes. Mundaǵy maqsat ekonomıkalyq qarym-qatynasty jaqsartý bolsa, sonyń ishinde eń basty sanalatyn mindet balama saýda jolyn qarastyrý.
Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes elimizge ınvestısııa tartý, tehnologııalyq jańǵyrý ekonomıkalyq damýdyń alǵyshartyna aınalyp otyr. Qaýipsiz logıstıkalyq dálizder barda bul talaptyń da oryndalýy ońaı. Sondyqtan álemdik teńiz-muhıtpen shektespeıtin Qazaqstannyń halyqaralyq erkin saýda joldaryn izdestirýi zańdylyq. Tipti keleshek ekonomıkalyq jaǵdaıdy aıqyndaıtyn taǵdyrsheshti másele desek bolady. Geosaıası ahýal qansha kúrdeli bolsa da, múddeler qaqtyǵysy álemdi dúr silkindirse de Qazaqstan óziniń beıbit, kópvetorly, ekonomıkalyq qýatty memleket bolý baǵytynan aınymaq emes.