«Jańa Konstıtýsııa – ornyqty damýdyń kepili». Osyndaı ataýmen Prezıdent is basqarmasy janyndaǵy Parlamentarızm ınstıtýtynda dóńgelek ústel jıyny ótti. Otyrysta sarapshylar men depýtattar referendým qorytyndylaryn saralap, Negizgi zańnyń eldiń saıası jáne quqyqtyq damýyna yqpalyn talqylady.
Qatysýshylar memlekettik bılik júıesindegi ınstıtýsıonaldyq ózgeristerdi, adam quqyqtary men bostandyqtaryn keńeıtý máselelerin sóz etti. Senat depýtaty Ǵalıasqar Sarybaev jańa Konstıtýsııa el táýelsizdigi men turaqtylyǵyn nyǵaıtyp qana qoımaı, zań ústemdigin, aýmaqtyq tutastyqty berik etetinin atap ótti.
«Eń mańyzdysy, adam quqyqtary men bostandyqtaryna erekshe mán berilip, olardy qorǵaý tetikteri kúsheıtildi, bul óz kezeginde qoǵamnyń memleketke degen senimin arttyrady. Konstıtýsııada ekonomıkalyq jáne áleýmettik baǵyttar da aıqyn. Jekemenshikti qorǵaý, bızneske teń jaǵdaı jasaý, bilim berý men densaýlyq saqtaý salalaryn damytý arqyly halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý kózdelgen. Bul – ótken tarıhı tájirıbeni, ulttyq qundylyqtardy jáne zamanaýı jahandyq úrdisterdi úılestirgen, eldiń bolashaǵyna baǵyttalǵan mańyzdy qadam», dedi senator.
Al Senat depýtaty Bıbigúl Jeksenbaı jańa Ata zań 2019 jyldan beri júıeli túrde júzege asyrylyp kele jatqan saıası reformalardyń jalǵasy ekenine toqtalyp, aldaǵy mindetterdi naqtylap ótti.
«Bul – kóp jyldar, aılar men kúnder boıy atqarylǵan ortaq eńbektiń naqty jemisi. Iá, bastapqyda halyq arasynda kúdik bolǵany jasyryn emes. Biraq keń kólemde júrgizilgen túsindirý jumystary, halyqpen ashyq kezdesýler arqyly azamattarymyz reformalardyń mánin tereń túsinip, jańa Konstıtýsııany keńinen qoldap otyr. Endigi basty mindet – osy normalardyń tolyq ári sapaly júzege asýy. Zań qabyldaý jetkiliksiz, ony jurtshylyqtyń durys túsinip, óz quqyqtaryn tıimdi paıdalana alýy sheshýshi ról atqarady. Konstıtýsııa tek memlekettik organdar úshin emes, árbir azamattyń óz quqyǵyn qorǵaýyna múmkindik beretin basty qural bolýǵa tıis. Sondyqtan alda bizdi aýqymdy jumys kútip tur. Iаǵnı zańdardyń sapasyn arttyrý, olardy qoǵammen birlese talqylaý jáne naqty ómirde tıimdi iske asyrý. Jańa qoǵamdyq ınstıtýttar men sıfrlyq múmkindikter osy úderisti jedeldetip, zań shyǵarý sapasyn jańa deńgeıge kóteredi dep senemin», dedi B.Jeksenbaı.
Referendým eldegi saıası reformalarǵa halyqtyń joǵary deńgeıde qoldaý bildiretinin taǵy bir márte dáleldeı tústi. Salystyrsaq, 15 naýryzdaǵy daýys berýde halyqtyń qatysý deńgeıi burynǵy saıası naýqandarmen salystyrǵanda edáýir joǵary.
«Máselen, 2022 jylǵy Konstıtýsııaǵa ózgerister engizý referendýmynda qatysý 68,44% bolsa, sol jylǵy Prezıdent saılaýynda – 69,43, 2023 jylǵy Parlament saılaýynda – 54,19, al 2024 jylǵy atom elektr stansasyn (AES) salý máselesi boıyn-sha jalpyhalyqtyq referendýmda 63,87 paıyz bolǵan. Al sońǵy referendýmdaǵy kórsetkishtiń ósýi azamattardyń memleket taǵdyryn aıqyndaıtyn sheshimderge degen qyzyǵýshylyǵy men jaýapkershiliginiń artqanyn kórsetedi. Bul úrdis referendýmnyń jaı ǵana daýys berý rásimi emes, halyqtyń saıası reformalarǵa degen senimin tikeleı bildiretin mańyzdy quralǵa aınalǵanyn aıǵaqtaıdy. Halyqaralyq tájirıbede de dál osyndaı joǵary qatysý deńgeıi demokratııalyq legıtımdiliktiń mańyzdy kórsetkishi retinde baǵalanady», dedi Prezıdenttik ortalyq dırektory Baqytjan Temirbolat.
Jalpyhalyqtyq naýqanǵa deıin júrgizilgen saýalnama nátıjesinde de el azamattarynyń 89,2%-y jańa Konstıtýsııa jobasyn qoldaǵan edi. Dóńgelek ústel barysynda Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń basqarma tóraǵasy Juldyzaı Ysqaqova zertteýler kórsetkendeı, azamattardyń basym bóligi jańa Konstıtýsııa týraly aqparatty áleýmettik jeliler arqyly alǵanyn aıtty. Sondaı-aq ol Ata zańnyń normalaryn túsindirý jumysyn jalǵastyra berý kerek ekenin jetkizdi.
«Kóp jaǵdaıda adamdar ózgeristerdiń mánin ústirt qabyldap, tolyq túsinbeı jatady. Sondyqtan konstıtýsııalyq reforma jóninen quqyqtyq aǵartýshylyqty kúsheıtý kerek. Ásirese jastar arasynda Ata zańdy keńinen nasıhattap, ony ár azamattyń kúndelikti ómirine qatysty mańyzdy qujat retinde túsindirý mańyzdy», dedi sarapshy.