Premer-mınıstr Oljas Bektenov Eýropa elderiniń dıplomatııalyq mıssııalarynyń basshylary, iri sheteldik bıznes-qaýymdastyqtar men kompanııalardyń ókilderiniń qatysýymen «Qazaqstan – Eýropalyq Odaq» dıalog platformasynyń 19-otyrysyn ótkizdi. Jıynda ınvestısııalyq ahýaldyń ózekti máseleleri, tehnıkalyq standarttar men retteýshi tásilderdi úılestirý, kedendik ákimshilendirý, sondaı-aq geologııalyq barlaý men asa mańyzdy mıneraldyq resýrstar salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý máseleleri talqylandy.
Keıingi jyldary Eýropalyq Odaqpen yntymaqtastyq turaqty oń serpin kórsetip keledi. 2025 jyldyń qorytyndysynda Qazaqstan men Eýropalyq Odaq elderi arasyndaǵy taýar aınalymy 45,2 mlrd dollardy qurady. 2026 jyldyń alǵashqy 4 aıynda ózara saýda kólemi 12,4 mlrd dollarǵa jetti. Bul rette otandyq eksport 9,27 mlrd dollar boldy. Shıkizattyq emes sektor sapalyq ósim kórsetti, atap aıtqanda, aýyl sharýashylyǵy óniminiń EO elderine eksporty 34,3%-ǵa artyp, 266,2 mln dollarǵa jetti.
Otyrysty ashqan Premer-mınıstr Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń basshylyǵymen elimizde júrgizilip jatqan aýqymdy saıası, ekonomıkalyq ózgeristerge toqtaldy. Jańa Konstıtýsııanyń qabyldanýymen Qazaqstan ekonomıkany sapaly ártaraptandyrýǵa ári halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan damýdyń jańa kezeńine qadam basty. Úkimet qyzmetiniń basym baǵyttarynyń biri – ınvestısııalyq ahýaldy odan ári jaqsartý.
Memleket basshysynyń tapsyrmalaryna sáıkes, proaktıvti ınvestısııalyq saıasat júzege asyrylyp, 2030 jylǵa deıingi tujyrymdama jańartyldy. Investorlar men joǵary bilikti mamandar tartý maqsatynda Altyn Visa arnaıy vızalyq rejimi engiziledi. Sonymen qatar Kazakh Invest kompanııasynyń halyqaralyq qatysýy keńeıip, Kazakhstan Investment House ınvestorlardy súıemeldeýdiń biryńǵaı ortalyǵy qurylmaq. Bas prokýratýra janynan bıznesti qorǵaýdy kúsheıtý úshin Investorlardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti jumys isteıdi. Al «Báıterek» ulttyq ınvestısııalyq holdıng retinde qaıta quryldy.
Oljas Bektenov Qazaqstannyń ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý baǵytyn ustanyp otyrǵanyn aıtty. Sondaı-aq Úkimet sheteldik seriktestermen ózara tıimdi yntymaqtastyqty keńeıtýge ári ashyq dıalogti damytýǵa basymdyq beretinin jetkizdi.
«Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev Eýropalyq Odaqpen yntymaqtastyqty damytýǵa erekshe mán beredi. Búginde bizdiń áriptestigimiz qarqyndy damyp keledi. Qazirde elimizdiń syrtqy saýdasynyń 30%-dan astamy Eýropalyq Odaqtyń úlesine tıesili. Elimizdiń ekonomıkasyna quıylǵan eýropalyq ınvestısııalardyń jıyntyq kólemi 200 mlrd dollardan asty. Bul kórsetkishter elderimiz arasyndaǵy ózara ekonomıkalyq qyzyǵýshylyqtyń joǵary deńgeıin aıqyn kórsetedi. Elimiz energetıkalyq qaýipsizdik, ónerkásip kooperasııasy men kólik baılanysyn damytý máselelerinde Eýropalyq Odaqtyń senimdi ári boljamdy seriktesi bolyp qala beredi», dedi Úkimet basshysy.
Asa mańyzdy shıkizat materıaldary salasyndaǵy yntymaqtastyq qarqyndy damyp kele jatqany da sóz boldy. Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn damytýǵa nazar aýdaryldy. Bıylǵy 5 aıda marshrýt baǵytynda tranzıttik tasymaldaý kólemi 69%-ǵa, al kólik quraldarynyń sany 38%-ǵa ósken. Elimiz Orta dálizdi Eýropalyq Odaqpen ózara is-qımyldyń negizgi baǵyttarynyń biri retinde qarastyryp otyr, Global Gateway bastamasyn odan ári ilgeriletýge múddeli. Otandyq tarap sondaı-aq vızalyq rejimdi ońaılatýda dıalogti ilgeriletýdi de jaqtaıdy.
Otyrys barysynda Eýropalyq Odaqtyń elimizdegi elshisi Aleshka Sımkıch, Germanııa isterindegi ýaqytsha senim bildirilgen ókil Ýlrıh Kınne, Qazaqstannyń Eýropalyq bıznes-assosıasııasy (EUROBAK) tóraǵasynyń orynbasary Dıas Asanov, Confindustria-nyń Ortalyq Azııa men Kavkaz boıynsha bas dırektory Lıvıo Massýokkolo jáne Xcalibur Smart Mapping kompanııasynyń basqarýshy dırektory Saıd Sultanovtar baıandama jasap, usynystaryn aıtty.
Aleshka Sımkıch óz sózinde zııatkerlik menshik pen farmasevtıkalyq zertteý derekterin qorǵaý, kedendik rásimderdi jetildirý, tehnıkalyq talaptardy birizdendirý, kásipkerlerge túsinikti ári ashyq retteýshi orta qalyptastyrý máselelerin kóterdi. Germanııa isterindegi ýaqytsha senim bildirilgen ókil Ýlrıh Kınne óz sózinde tehnıkalyq standarttardy josparly úılestirý arqyly ekonomıkalyq qatynastardy keńeıtý men tereńdetý máselesin kóterdi. Qazaqstan men Eýropalyq Odaq arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa múmkindik beretin tehnıkalyq retteý, standarttaý, metrologııa, akkredıtteý, sáıkestikti baǵalaý salasyndaǵy tásilderdi odan ári jaqyndastyrýdyń mańyzdylyǵy atalyp ótti.
Qazaqstannyń Eýropalyq bıznes-assosıasııasy (EUROBAK) tóraǵasynyń orynbasary Dıas Asanov boljamdy normatıvtik-quqyqtyq ortanyń mańyzdylyǵyna ári sheteldik ınvestorlardyń elimizdiń retteý saıasatyna degen senimin odan ári nyǵaıtýǵa nazar aýdardy.
Confindustria-nyń Ortalyq Azııa men Kavkaz boıynsha bas dırektory Lıvıo Masýokkolo ıtalııalyq taraptyń salyqtyq jáne kedendik ákimshilendirý, sondaı-aq ınvestorlar úshin retteýshi ortanyń boljamdylyǵyn qamtamasyz etý máselesine qatysty usynysyn aıtty.
Xcalibur Smart Mapping kompanııasynyń basqarýshy dırektory Saıd Sultanov asa mańyzdy shıkizat materıaldary salasyna zamanaýı geoǵylymdy engizý, geologııalyq ınfraqurylymdy jańǵyrtý jáne joǵary dáldiktegi aerogeofızıkalyq zertteýler júrgizý jónindegi jobany usyndy.
Kóterilgen suraqtarǵa Qazaqstannyń memlekettik organdarynyń ókilderi pikir bildirdi. Qarjy mınıstri Mádı Takıev kedendik ákimshilendirý jáne táýekelderdi basqarý júıesin qoldaný máselelerin aıtty. Kedendik rásimderdiń ashyqtyǵy men birkelkiligin qamtamasyz etý maqsatynda salany aýqymdy sıfrlandyrý júrgizilip jatqany jóninde sóz boldy. Eldiń syrtqy shekaralaryndaǵy 9 avtomobıldik ótkizý pýnktin jańǵyrtý jumysy aıaqtaldy. Sondaı-aq avtomattandyrylǵan baqylaý tetikteri men elektrondyq deklarasııalaý júıeleri engiziledi.
Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Áset Núsipov tehnıkalyq retteý júıesin jáne ónimniń sáıkestigin baǵalaý rásimderin jetildirýde júrgizilip jatqan is týraly habardar etti. EUROBAK-pen konsýltasııalardyń qorytyndysy boıynsha ónimdi sáıkestendirý aktilerin rásimdeýdi jeńildetý, tehnıkalyq reglamentterdi ázirleýge bıznestiń qatysýyn keńeıtý, E-KTRM aqparattyq júıesiniń jumysyn jetildirý aıasyndaǵy usynystar daıyndalǵanyn tilge tıek etti.
Ádilet mınıstri Erlan Sársembaev zııatkerlik menshik quqyqtaryn qorǵaý men farmasevtıkalyq derekterdiń eksklıýzıvtiligi máseleleri aıasynda egjeı-tegjeıli túsindirme berdi. Qazaqstan DSU-nyń tolyqqandy múshesi retinde halyqaralyq mindettemelerdi qatań oryndaıtyny aıtyldy. Ulttyq zańnama, Halyq densaýlyǵy týraly Kodeksti qosa alǵanda, dárilik zattardyń klınıkaǵa deıingi ári klınıkalyq synaqtarynyń qupııa aqparaty men derekterin qorǵaýdyń 6 jyldyq merzimine naqty kepildik beredi. О́tinish berýshiniń kelisiminsiz olardy jarııa etýge nemese kommersııalyq paıdalanýǵa jol bermeıdi.
О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Iran Sharhan ónerkásiptik kooperasııa, mıneraldy-shıkizat bazasyn damytý jáne mańyzdy materıaldar salasyndaǵy ózara is-qımyl máselesine qatysty ustanymyn jetkizdi.
Sondaı-aq Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova, Ishki ister mınıstriniń orynbasary Sáken Sársenov, Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý vıse-mınıstri Bahtııar Muhametqalıev jáne Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Qýantyrov pikir bildirdi.
Otyrys qorytyndysynda Oljas Bektenov mınıstrlikter men ulttyq kompanııalardyń basshylaryna ózara tıimdi sheshimder qabyldaý úshin árbir máselede eýropalyq seriktestermen ekijaqty konsýltasııalar ótkizýdi tapsyrdy. El Úkimeti eýropalyq bıznes-qoǵamdastyqpen barynsha ashyq, aıqyn jáne syndarly dıalogti qoldaýǵa baǵyttalǵan jáne jańa serpindi ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýda jan-jaqty qoldaý kórsetýge daıyn.