Kún kúlimdep, jyl kóktemderi, tórt mezgil qaıtalanyp jatyr. Dúnıeni dúr silkintken eńbek shejireleri báısheshekteı qaýyzyn jaryp, qyzǵaldaqtaı qulpyryp, týǵan elimiz kún saıyn kórkeıe túsýde. Eńbek degen sózdiń qanshalyqty qudiretti ekenin jáne sol eńbektiń kerýeninde el qurmetine bólenýdi Astana arqyly sezinemiz. Astana – baqyt mekeni. Onyń sulý kórkin kórgen saıyn sıqyrly bir kúsh seni eriksiz asqaqtatyp, Alataýdyń bıigine kóterip, parasat-paıymyńdy taǵy bir saty joǵarylatyp, janǵa shıpa sulý Kóksheniń saf aýasyndaı dem berip, jaýynyndaı sebelep, ol shólińdi basyp, qaıyńyńdaı mápelep, asqaq armanǵa, elim, jerim, Otanym dep soqqan rýh asqarlarǵa jeteleıdi...
О́mir súrý – talassyz tartys, bitispes, kúres. Sol kúresten utylmaı shyǵý kim-kimge de syn dep bilemin. Adam balasy qashannan qarańǵydan jaryqqa, tómennen joǵaryǵa, qıynnan jeńilge, qaıǵydan qýanyshqa, jamandyqtan jaqsylyqqa umtylýmen keledi. Astana barlyq satydan ótkendeı. Kóshtik. Qondyq. Búgingi Astananyń arhıtektýralyq sáýleti erekshe. Kórkeıdik. Kóriktendik. Bir kezdegi Saryarqanyń sary belderi men quba jondaryndaǵy kishigirim Aqmola álemdi tamsandyrǵan arý Astanaǵa aınaldy. Buǵan babalar saltymen táýbe deımiz.
Bul – Elbasynyń eki ǵasyr toǵysyndaǵy qaıtalanbas qoltańbasy. Astananyń alǵashqy kirpishin ózi qalap, irgesin de ózi bekitti. Saıyn Saryarqanyń tósine irge bekitken Astana qalasy búginde Ortalyq Azııanyń maqtanyshy jáne Qazaq eliniń basty aıshyǵy bolǵan alyp, jańa dáýirdiń altyn ordasyna aınaldy. Kóshbasshymyzdyń bul rettegi basty maqsaty – Qazaq elin órkendetý, ásirese, júreginde jalyny bar jastarǵa jaǵdaı jasaý edi. Ol da aqtalyp otyr. El erteńi bolar sol jastarǵa degen senimin Elbasymyz «Búgingi ıgiliktiń bári – jastarǵa, sebebi, olar – el keleshegi. Búgingi jas tolqyn – eldiń erteńgi azamattary. Bizdiń ekonomıkamyz daǵdarys tusynda qısaıǵan joq. Túgi joq el edik, qazir toldyq. Eldiń tabıǵat bergen yrys-baılyǵy zor. Al odan da sarqylmas baılyǵymyz – jastar. Olardy bıik tulǵaly azamat retinde tárbıeleý – bizdiń paryzymyz. Soǵan saı bolyńdar!», degen sózderi arqyly jetkizdi.
«Ultym, jurtym, Otanym!», dep júregi ottaı mazdaǵan astanalyq jastar Elbasynyń ónegesin pir tutyp, maqtan etedi. Olar – dosyna adal, júregi meıirimdi, qolynan keler kómegin aıamaıtyn, boıynda batyrlyqtyń da, batyrǵa tán darqandylyqtyń da belgisi bar daryndy jastar. Árqaısysy bilim nárimen sýsyndap, aıryqsha jarqyrap, óz ortasynyń jaryq juldyzyndaı tóńiregine shuǵylasyn shashý nıetinde. Onyń nátıjeli shýaǵy bar. Sonyń «ádemi bir kórinisi dep men «Astana daryn» óńirlik ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵyn atar edim. Bul ortalyq 9 jyl qatarynan respýblıka boıynsha eń úzdik olımpıadalyq komanda ataǵyn alýy, komandalyq I oryndy ıemdenýi – úlken maqtanysh. Jalpy bilim beretin pánder boıynsha respýblıkalyq jáne halyqaralyq olımpıadalar men ǵylymı jobalar konkýrstaryna bıylǵy oqý jylynda 391 oqýshy qatysyp, 231-i júldeli oryndy ıelendi. 8 oqýshy polıtehnıkalyq sıkl pánderi boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy olımpıadalyq qurama komandasyna endi.
Mundaı nátıjege jetý úshin negiz de bar edi. Buryn saýsaqpen sanarlyqtaı ǵana mektep bolsa, qazir elordadaǵy 88 mektep nysanynda 105 966 oqýshy bilim alady. Buryn biz biletin Jambyl atyndaǵy №4 jalǵyz qazaq mektebi bolsa, búgingi kúni – 77 memlekettik, 11 jeke menshik mektep bar oqýshylarǵa bilim berip, tárbıe úıretýde. Onyń ishinde memlekettik tilde bilim beretin 28 mektepte 37 740 oqýshy, orys tilinde oqytatyn 10 mektepte 10 164 oqýshy bilim alsa, 39 aralas mektepte 54 783 oqýshy bilim alady. Elordada 12 522 ustaz bilim berý mekemelerinde jumys isteıdi.
Búginde Astana qalasyndaǵy bilimi men biliktiligi ushtasqan daryndy oqýshylar komandasy halyqaralyq deńgeıdegi ǵylymı básekege qabiletti. Túrli baǵyttaǵy halyqaralyq olımpıadalardyń jyl saıyn bizdiń elimizde ótkizilýi de Elbasymyzdyń salıqaly saıasatynyń jemisi dep bilemiz.
«Shapshań júrgenge – shań juqpas», dep Prezıdentimiz ózi aıtqandaı, álemdik dodalarda zerektigimen, qarym-qabiletimen kózge túsip júrgen oqýshylardyń biri – Astana qalasy daryndy er balalarǵa arnalǵan qazaq-túrik lıseıiniń oqýshysy Álimjan Erkenuly. Álimjan matematıka, ınformatıka, fızıka jáne hımııa pánderi boıynsha «Týımaada» halyqaralyq olımpıadasynan qola medal, Balqan jáne Batys Qytaı halyqaralyq olımpıadalarynan kúmis júlde ıegeri atandy.
Dál osy lıseıdiń taǵy bir oqýshysy Ǵabıt Asqar respýblıkalyq «KATEV» bilim olımpıadasynyń birneshe márte júldegeri. Sondaı-aq, Armenııada ótken halyqaralyq Mendeleev olımpıadasynyń júldegeri, Á.Bekturov atyndaǵy Halyqaralyq hımııa olımpıadasynyń kúmis medal ıegeri Álim Amanjolov ta Astana qalasynyń maqtanyshy. №30 mektep-gımnazııasynyń oqýshysy Artem Rychko da qarym-qabiletimen erekshelenip júrgen daryndy oqýshylar qatarynda. Artem aldaǵy ýaqytta geografııa páni boıynsha Máskeýde ótetin Halyqaralyq olımpıadaǵa daıyndalý ústinde.
Sheteldik básekelesteri bilim saıy-
synda san túrli dodaǵa túsip júrgen oqýshylarymyzdyń ǵylymı jobalaryn shet tilinde erkin qorǵaı alýy da kóńil qýantady. Bıylǵy jyly ǵana Ońtústik Koreıada ótken Halyqaralyq ǵylymı jobalar konkýrsynda Astana qalasynan barǵan oqýshylar óz jobalaryn aǵylshyn tilinde qorǵap, sheteldik ǵalymdardyń joǵary baǵasyna ıe bolyp oraldy.
Tek ǵylym salasynda ǵana emes, Astanamyz jyl ótken saıyn ónerdiń de ordaly ortasyna aınalyp keledi. Oǵan jastar, onyń ishinde oqýshylar da óz úlesterin qosýda. Oǵan dálel, kún sanap boı kóterip jatqan elordadaǵy mádenı ortalyqtar, sporttyq keshender der edim. Jańa zamannyń talabyna saı salynǵan zamanaýı úlgidegi bul ǵımarattar oqýshylardyń jan-jaqty damýyna múmkindik beredi. Qyzyǵýshylyǵyn týǵyzady, keler kúnge degen senimderin arttyrady.
№35 mektep-lıseıiniń 3 «B» synyp oqýshysy Sátbek Ahmedınov shahmat oıyndary boıynsha Azııa chempıony atanyp úlgerdi. Novosibir qalasynda ótken «Naýkograd Kolsovo» festıvalinde I oryn ıelenip, elimizdiń týyn jelbiretken kishkentaı ǵana Sátbek bolashaǵynan úmit kúttiretin úlken daryn ıesi. Osyndaı daryndy oqýshylarymyzǵa qoldaý kórsetip, qanattaryn qataıtyp, úlken ómirge jeteleý – bizderdiń abyroıly mindetimiz.
Iá, biz ulylyǵynan kishiligin bıik ustar, kisiligi myqty, Prezıdenti Nursultan Ábishuly qurǵan Otanda ómir súrgenimizdi baqyt dep bilemiz. Aqmola arý Astanaǵa aınalar syn saǵatta ózge túgili, ózińnen óziń bıik bolý erlik edi. Astanaǵa kelgen ár adam osy údeden kórinýge talpyndy. Alǵashqy kúnderdegi Aqmola men búgingi Astananyń arasy jer men kókteı. Muny ózimiz ǵana emes, ózgeler de aıtyp, mereıimizdi ósirýde, mártebemizdi kóterýde.
Neni aıtsa da ózeginen jalyn búrkip aıtatyn, aınalasyn oıymen baýrap, sózimen jarqyratar, ulttyq ádet-ǵurpymen súısindirer, jastyqtyń tynysymen shalqytyp, qazaq ultyna tán tektiligimen aspandatar astanalyq jastar álemi árdaıym jańalyqqa da, jaqsylyqqa da toly. Tal boılary tamasha qasıetterge tunyq. Týymyzdy bıik ustap, elimizdi álemge tanytý – jastardyń basty maqsaty.
Maıra QURMANBAEVA,
«Astana daryny» óńirlik ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń dırektory, pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty, «Qurmet» ordeniniń ıegeri,