Keshe Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken kezekti baspasóz máslıhatyna elimizdiń Energetıka vıse-mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev qatysty. Brıfıng barysynda ol Qazaqstannyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýi tóńiregindegi birqatar mańyzdy máseleler jaıynda aıtyp berdi.
Energetıka vıse-mınıstri Dúnıejúzilik saýda uıymyna múshe bolýdyń munaı-gaz jáne mashına jasaý salalaryndaǵy otandyq kásiporyndarǵa tıgizetin áseri men Úkimet tarapynan kórsetiletin qoldaýlarǵa toqtaldy.
«О́zderińiz biletindeı, DSU-ǵa múshe bolý úderisiniń Qazaqstannyń ekonomıkalyq damýy men básekege qabilettiligin arttyrý úshin mańyzy zor. Biraq kez kelgen úderistiń eki jaǵy qatar júretinin barlyǵymyz jaqsy bilemiz. Osy oraıda uıymǵa múshe bolý bir jaǵynan, otandyq taýar óndirýshilerdiń múmkindikterin arttyrsa, ekinshi jaǵynan, synaq bolyp eseptelinedi», dedi M.Myrzaǵalıev.
Vıse-mınıstrdiń atap ótýinshe, bul uıymnyń erejesi jergilikti qamtý máselesinde memlekettik qoldaýdyń mehanızmderin paıdalanýǵa aıtarlyqtaı shekteýler qoıady. Degenmen, Qazaqstan jer qoınaýyn paıdalaný máselesinde 2021 jyldyń 1 qańtaryna deıingi ótpeli kezeńniń sharttaryn paıdalana otyryp, qoldanystaǵy kelisimsharttardaǵy jergilikti qamtý boıynsha mindettemelerdi saqtap qala aldy. Atalǵan shart 2015 jyldyń 1 qańtaryna deıin nemese aıaqtalý ýaqytynyń bastapqy merzimine deıin jasalǵan kelisimsharttarǵa qatysty qoldanylmaq. Alaıda, Qazaqstan Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirgennen keıin de qyzmetterdi satyp alý naryǵynda jer qoınaýyn paıdalanýǵa qatysty kelisimsharttarda jergilikti qamtý jónindegi talaptardy belgileý quqyǵyn joǵaltqan joq.
«Ol 50 paıyzdyq deńgeıdi quraıdy. Osy oraıda búgingi kúnge deıin munaı-gaz kompanııalarynyń satyp alýlaryndaǵy qazaqstandyq jumystar men qyzmetterdiń óndirýshilerine qatysty qoldanylyp kelgen 20 paıyzdyq shartty jeńildik saqtalyp qalǵanyn atap ótken jón», dedi M.Myrzaǵalıev.
Sonymen qatar, ol «qazaqstandyq jumystar men qyzmetterdi óndirýshiler» termıni ózgeriske ushyraıtyndyǵyn atap ótti. «Iаǵnı, ótpeli kezeńde jumystar men qyzmetterdi satyp alýdaǵy 20 paıyzdyq shartty jeńildik úlesinde 75 paıyzy Qazaqstan azamattary jumys isteıtin kompanııalarǵa berilse, ótpeli kezeń aıaqtalǵannan soń úlesinde shamamen 50 paıyzy bilikti Qazaqstan azamattary jumys isteıtin kompanııalarǵa beriledi», dedi vıse-mınıstr.
Sońǵy birneshe jyl boıy, atap aıtqanda, 2010 jyldan beri elimizde munaı-gaz salasynda qazaqstandyq qamtýdy arttyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy jumystar júrgizildi. Naqty derekterge júginer bolsaq, búgingi kúni 2014 jyldyń qorytyndysyna sáıkes 3,1 trln. teńge kóleminde satyp alýlardyń ishindegi qazaqstandyq qamtý deńgeıi 1,7 trln. teńgeni quraǵan. Vıse-mınıstrdiń atap ótýinshe, 2010 jyly bul kórsetkish nebári 680 mlrd. teńgeni quraǵan edi.
«Iаǵnı, ósim 2,5 ese bolyp otyr. Bul óte qarqyndy dınamıka ekendigi túsinikti. Jalpy, biz osy dınamıkany odan ári qoldaı bergimiz keledi», dedi M.Myrzaǵalıev.
Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirý barysynda otandyq kásiporyndardy memlekettik qoldaý tetiginiń biri «erte tender» bolmaq. «Oǵan sáıkes taýar jetkizýge nemese qyzmet kórsetýge qatysty jasalǵan kelisimsharttardyń merzimin keıinge qaldyrý múmkindigin beredi. Merzimdi keıingi qaldyrý Qazaqstan aýmaǵynda óndiristi jolǵa qoıý úshin beriledi. Qazirgi tańda «erte tender» mehanızmi arqyly júzege asyrylatyn Qarashyǵanaq jobasyn keńeıtý aıasynda 15 taýar jáne qyzmet túrleri tańdaldy. Onyń ishinde 6 túri boıynsha jumystardy aǵymdaǵy jyly bastaýǵa sheshim qabyldandy», dedi M.Myrzaǵalıev.
Qazaqstannyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýine baılanysty týyndaıtyn birqatar táýekelder bar ekeni anyq. Sondyqtan, elimiz onyń aldyn alý úshin birlesken kásiporyndar qurý isine kirisip ketken. Bul sharalar týyndaıtyn qaýipterdiń áserin ótpeli kezeń barysynda tartylatyn zamanaýı tehnologııalar men básekege qabiletti taýarlar jáne qyzmetter shyǵarý óndirisin ıgerý arqasynda jeńildetedi. Osy oraıda vıse-mınıstr elimizde munaı-gaz kompanııalary satyp alatyn taýarlarǵa kúrdeli saraptama jasalyp, Qazaqstanda óndirý tıimdi, uzaq merzimdi suranysqa ıe jáne jumys oryndaryn ashýǵa jaǵdaı jasaıtyn ónimderdiń tizimi jasalǵanyn atap ótti. Atalǵan tizimge elektr quraldary, qubyr ónimderi, fıtıngter, baqylaýshy-esepteýshi quraldar syndy ónimder engen.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan».