Qaterli qubylystar kóbeıip barady

Indonezııadaǵy jarylystar aıtarlyqtaı aýyr

Álemdegi asa iri musylman eli Indonezııa astanasy Djakarta qalasynyń ortalyǵynda birneshe jarylys jasaldy. Qazirgi málimetter boıynsha keminde 10 adam qaza tapqan. Bul jónindegi jaýapkershilikti «Islam mem­leketi» delinetin lańkestik uıym moınyna alǵan. Sarapshylardyń berip otyr­ǵan baǵalaryna qaraǵanda, tynysh ómir súrip jatqan bul elde ıslam radıkalızmi qaıta oıanatyn bolsa, bul onda ol ornalasqan óńir úshin qaterli qubylysqa aınalmaq. Oqıǵa bylaı bolǵan: Djakarta ortalyǵyndaǵy Sarinah saýda ortalyǵynyń mańynda 10-15 adamnan qurylǵan sodyrlar toby birneshe jarylys jasap úlgergen. Olardyń bireýi saýda ortalyǵynyń birinshi qabatyndaǵy dámhanaǵa kireberiste ózin ózi jaryp jibergen. Onyń sybaı­lastarynyń biri polısııa tura­ǵynyń qasynda osy jarylys­ty taǵy da qaıtalaǵan. Barlyǵy 7 jarylys jasalǵan. Osy oqıǵadan soń ile-shala sodyrlar men polısııalar arasynda uzaqqa sozylǵan atys bastalǵan. Resmı málimetterge qaraǵanda, qaza tapqan 10 adamnyń beseýi – lańkester tobynan. Budan basqa 20 adam jaralanǵan. Polısııa kúdiktilerdiń tórteýin qolǵa túsirip úlgergen. Polısııa ókil­deriniń pikirinshe, lańkester ótken jyldyń qarasha aıynda Parıjde bolǵan oqıǵa ssenarııi boıynsha áreket etken. Jarylys bolǵannan keıin biraz ýaqyt ótkende, el astanasy ortalyǵyndaǵy jaǵdaı qaıta qalpyna keltirildi. «Bılik jaǵdaıdy tolyq baqylaýǵa aldy», degen habar taratylǵan. Indonezııa prezıdenti Djoko Vıdodo bul oqıǵany «lańkestik aktisi» dep atady. Mundaı oqıǵa Djakarta orta­lyǵynda ótken jyldyń sáýir aıynda da tirkelgen edi. Ol kezde 4 adam jaraqat alǵan bolatyn. Osyǵan baılanysty jeltoqsan aıynda bılik ókilderi lańkestik áreket qaıta bas kóterýi múmkin degen habarǵa baılanysty qaýipsizdik sharalaryn kúsheıte túsken bolatyn.

Terrorshy bosqyn retinde kelgen eken

«Ystambulda jarylys ja­saǵan terrorshy Túrkııaǵa bosqyn retinde kelgen bolyp shyqty», dep málimdedi osy eldiń premer-mınıstri Ahmet Dáýitoǵly. О́tken seısenbide Ystambul ortalyǵyndaǵy Sultanahmet alańynda úlken jarylys jasalǵany belgili. Jarylys jasalǵan kezde munda bir top týrıst bolǵan. Olar negizinen Germanııadan kelgen týrıster eken. 10 týrıst qaza taýyp, 17-si jaralanǵan. Jaralanǵandardyń altaýy áli aýrýhanada jatyr. Bireýiniń jaǵdaıy óte aýyr. Jarylys jasaýshy da qaza tapqan. «Bul adam Túrkııaǵa bos­qyn retinde kelgen eken. Ol polısııanyń baqylaýynda bol­maǵan. О́ıtkeni, kúdik kel­tirmegen. Jarylys bolyp ótkennen keıin onyń barlyq ómirbaıany, baılanys jasaǵan adamdary zerttelýde. Bizdiń qazir osy adamdy paıdalanǵan tysqary kúshter bar ma degen kúdigimiz bar. Ony «Islam memleketi» dep atalatyn sodyrlar tobynan basqa da kúshterdiń paıdalanýy ábden múmkin», dep málimdedi Túrkııa úkimetiniń basshysy Ahmet Dáýitoǵly sársenbi kúni Ystambulda ótken brıfıng kezinde. Munyń aldynda Túrkııa prezıdenti Redjep Taıyp Erdoǵan jarylysty Sırııadan shyqqan terrorshy jasady dep málimdegen bolatyn. Munan keıin túrik baspasózi polısııa derekterine súıene otyryp jarylys jasaýshynyń Saýd Arabııasynan shyqqandyǵyn jáne Túrkııadan saıası baspana alýǵa áreket etkendigin málimdedi. Jalpy, osy oqıǵaǵa baılanysty 5 adam ustaldy. Reseı ekonomıkasy týraly boljamdy tómendetti Halyqaralyq valıýta qory Reseı ekonomıkasy týraly óz boljamyn burynǵyǵa qaraǵanda, nasharlata tústi. Endi bul halyqaralyq qor­ 2016 jyly Reseı ekonomı­kasy quldyraýyn odan ári jalǵas­tyryp, 1 paıyzǵa tómendeı túsedi dep esepteıdi. Qor ústimizdegi jyldyń 20 qań­tarynda Londonda ótetin sharaǵa esep ázirleýde. Atalǵan boljam osy is-shara barysynda jasalatyn baıandamaǵa jańar­tylǵan túrde engizilgen. О́tken kúzde Halyqaralyq valıýta qory 2016 jyly Reseı ekonomıkasy 0,6 paıyzǵa quldy­raıdy degen boljam jasaǵan bolatyn. Sol kezde Reseı 2015 jyl­dy 3,8 paıyz quldyraýmen qorytyndylaıdy dep eseptelgen edi. Sondaı-aq, ótken aptanyń sońynda Búkilálemdik bank te óz boljamdaryn jarııalady. Bul boljam boıynsha 2016 jyly Reseı ekonomıkasy 0,7 paıyzǵa qysqarady dep eseptelinipti. Biraq soǵan qaramastan Reseı úkimeti 1998 jylǵy bas­­­tan ke­shirgen daǵdarys qaı­ta qaı­ta­lanbaıdy dep eseptep otyr.

Munaı baǵasy eńse kótere alar emes

14 qańtarda, ótken beı­sen­bide munaı baǵasy sál kóterilgennen keıin 15 qańtar kúni qaıtadan arzandap ketýi múmkin degen boljamdar bar. О́ıtkeni, osy kúni Irannan sanksııa alynyp tastalady dep kútilýde. 15 qańtar kúni Kıev ýaqyty boıynsha tańǵy saǵat 8:52-de Londondaǵy ICE Futures bırjasynda Brent markaly munaıdyń baǵasy barreline 30,27 dollarǵa deıin tómendedi. Bul baǵa munaı satýshy barlyq elderge de aýyr tıedi dep esepteıdi sarapshylar. Amerıkalyq munaı ınstı­týtynyń málimetteri boıynsha, AQSh-taǵy munaı qory ótken apta sońynda 3,9 mıllıon barrelge deıin azaıǵan. Alaıda, AQSh energetıka mınıstrliginiń mamandary eldegi munaı qory óse túsetin bolady dep esepteıdi. «Álemdik rynoktarda áli de bolsa munaı kóp. Sondyqtan aldymyzdaǵy 2 aıda munaı baǵasy barreline 30 dollardan kóterile qoımaıdy. Bul munaı óndirýshilerdiń barlyǵyna aýyr tıedi», dep málimdep otyr sarapshy Devıd Lennoks.

Jasóspirimder  áıelderge qysym kórsetti

Brıýsselden Týrne qalasyna bara jatqan elektr poıyz ishinde birneshe jas áıel sırııalyq 13 jasar úsh bozbalanyń jynys­tyq maqsatta qysym kórsetýine ushyraǵan. Áıelderdiń biri osy oqıǵa jaıynda polısııaǵa dereý habarlap úlgergen eken. Sóıtip, bozbala buzaqylar temirjol boıyndaǵy stansalardyń birinen ustalǵan. Polısııa ókilderi bozba­la­lar­­dyń jeke bas derekterin anyq­ta­ǵanda, olardyń úsheýi de Sırııadan shyqqany belgili boldy. Olar Fransııadan baspana suraǵan kóri­nedi. Qazirgi kúni bul balalar áıel­derdiń shaǵymyna sáıkes tergeýge alyndy. Germanııanyń Keln qalasynda bolyp ótken jańajyldyq oqıǵa kezinde mıgranttar tarapynan qysym kórgendikterin aıtyp, 170-ke jýyq áıel polısııaǵa shaǵym jasaǵan bolatyn. Solardyń ishinde 117 áıel mıgranttardyń ózderin zorlamaq bolǵandyqtaryn jazǵan. Mine, osy oqıǵadan keıin Sol­tústik Eýropada, ásirese, Belgııaǵa kórshi Germanııada bosqyndar máse­lesi óte ýshyǵyp tur. Osy jaǵ­daı saldarynan qazirgi kúni Eýro­pada bosqyndar tártibine barynsha qatań qaraýshylyq sezi­lip qalady. Nemisterdiń birqatary bul másele jóninde Germanııaǵa bosqyndardyń kóptep kelýine jol bergen el kansleri Angela Merkeldi aıyptaýda. Ústimizdegi jyldyń 12 qańta­rynda Angela Merkel bolyp jat­qan oqıǵalarǵa baılanys­ty málimdeme jasady. Ol óz málim­de­me­sinde eýropalyq bıliktiń mıgra­sııalyq daǵdarysqa baılanysty jaǵdaıda tıisti tártipti qamtamasyz etýge dármeni jetpeı otyr­ǵandyǵyn aıtyp, osy­ǵan oraı mıgranttardy elden shy­ǵarý jónindegi zańdy tezdetip qabyldaýǵa shaqyrdy.

Kelisimge kele almady

«Reseı Federasııasy men Be­larýs úkimetteri basshylarynyń orynbasarlary Arkadıı Dvor­ko­vıch pen Vladımır Semashko kelissózder barysynda Belorýs­sııaǵa satylatyn Reseı gazyna jeńildikti baǵa belgileý jónindegi kelisimge kele almady», dep málimdedi jýrnalısterge Reseı energetıka mınıstriniń orynbasary Anatolıı Iаnovskıı. Onyń aıtýynsha, Belarýs tarapy Reseıden jeńildikti baǵa jóninde qandaı da bir paıyzdy emes, absolıýttik shamany suraǵan. Alaıda, Anatolıı Iаnovskıı Mınskiniń qandaı baǵa suraǵandyǵyn, sondaı-aq, bul kelissózder qaı kezde ótkendigin aıtyp jatpady. Reseılik «Gazpromnan» Belo­rýssııaǵa gaz satyp alýshy osy kompanııanyń enshiles kásiporny – «Gazprom transgaz Belarýs» AAQ bolyp tabylady. Onyń aksııa paketteriniń 100 paıyzy reseılik kompanııaǵa tıesili. 2008 jyldan beri Belorýssııaǵa beriletin gaz baǵasy ár toqsan saıyn qaıta eseptelip otyrady. Munda gazoıl men mazýtqa ketetin shyǵyndar eskeriledi. Bul formýla 2013 jyldan bastap úkimetaralyq kelisimde bekitilgen bolatyn. 2015 jyldyń III toqsanynda Reseıdiń Belorýssııaǵa satatyn gazynyń baǵasy 1 myń tekshe metrine 142,32 dollar dep belgilengen edi. Toptamany daıyndaǵan Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan».