Kóńil marqaıtqan kórikti kórme

Jýyrda Astanadaǵy Ulttyq mýzeıde Batys Qazaqstan oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń uıymdastyrýymen «Tarıxtan taǵylym» atty taqyrypta dóńgelek ústel ótti. Sóıtip, «Ǵasyrlar qoınaýynan syr shertken Qazaqstan» jobasy aıasynda 18 qarashadan beri jalǵasyp kele jatqan «Tarıhy tereń Aq Jaıyq» atty kórmeniń jumysy qorytyndylandy. Sharaǵa №56 mektep-lıseıiniń shyǵarmashylyq toby qatysyp, tarıhı me­kendi jyrǵa qosyp, kúm­birlete kúı tartty. Bul ıgi sharanyń túpki maqsaty Batys Qazaqstan oblystyq mýzeı qorlary arqyly elorda turǵyndary men qonaqtaryna Aq Jaıyq óńiriniń materıaldyq jáne rýhanı mádenıetiniń baǵa jetpes qundylyqtaryn kórsetýdi jáne ólke tarıhymen tereńirek tanystyrýdy kózdegen eken. Aıta keteıik, Oral qalasyndaǵy bul mýzeı – Qazaqstandaǵy eń kó­ne mýzeılerdiń biri, onyń irgetasynyń qalanǵanyna bıyl 180 jyl tolmaq. Kórmede arheologııalyq qazba jumystary kezinde tabylǵan úshburysh, shyrsha, romb órnekti qysh, shy­ǵyr qumyralar, Jaıyq qalashyǵynyń ornynan tabylǵan kesene qaldyqtary jáne kirpish tastar, sonymen qatar, b.d.d VI-V ǵasyrlarǵa tıesili Taqsaı oba-keshe­ninen 2012 jyly (BQO Te­rekti aýdany, Dolınnoe el­di-mekeni) tabylǵan «Al­­tyn hanshaıymnyń» jań­­ǵyrtylǵan nusqasy, ejel­gi sarmat kezeńine jatatyn aqsúıek áıel jerlengen jerdiń órtengen aǵash bóreneleri, ǵuryptyq ydys­tar qoıylǵan. Bu­ǵan qosa, 1969 jyly San­tas jonyndaǵy obalardan tabylǵan qypshaq jaý­yn­geriniń múrdesi, qa­rý-jaraqtary, E.Pýga­chev búligin basýǵa qaty­sý­shy­larǵa 1775 jyly orys pat­shaıymy II Ekaterına syı retinde bergen qolǵap, orys aqyny A.Pýshkın, Kishi júzdiń sońǵy hany Jáń­gir han men Fatıma ha­nym kıgen kıimderdiń kóshirmeleri kórmeni qyzyq­taýshy jurtshylyqty beı­­jaı qal­dyrmaǵan sy­ńaıly. Son­daı-aq, A.N.Ha­rýzınniń 1891 jyly ja­ryq kórgen «Kırgızy Bý­keevskoı Ordy» atty ki­taby, Batys Alashorda men Uly Otan soǵysy keze­ńin­degi muraǵattyq qu­jattar kópshilik nazaryna usynylǵan. Bas-aıaǵy 250-den astam baǵaly eksponattar qoıylǵan bul kórmede ataqty kúıshi Dına apamyzdyń kamzoly, Dáýletkereı, Qur­manǵazy, Muhıt, Seı­tekterdiń dom­byrasy, tipti, olar tutyn­ǵan kúndelikti turmystaǵy zattary as­tanalyq qonaq­tardy sol dáýirge saıahat jasatqandaı kúıge bóledi, deıdi mýzeı qyzmetkerleri. Onda Taıyr Jarokov, Hamza Esenjanov, Juban Moldaǵalıev, Qadyr Myr­za Áli sııaqty ataqty qalam­gerlerdiń ustaǵan zattary men sahna sańlaqtary Hadısha Bókeeva, Roza Jama­novanyń, Aq Jaıyqtyń Aq Sha­ǵa­lasy atanǵan aqyn Aq­ushtap Baqtygereevanyń sahnalyq kıimderi qoıylǵan. Uıymdastyrýshylardyń aı­týynsha, aldaǵy ýaqytta da mundaı kórnekiligine kóz toıyp, kóńil marqaıatyn kórikti kórmeler qatary molaıa túspek.  Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst.