Saraptama
Jyl bastalysymen Zıka vırýsy álemniń 26 eline jaıylyp úlgerdi. Bul vırýstyń sıntezdelgen jasandy ekendigin á degennen Reseıdiń burynǵy bas sanıtar dárigeri Gennadıı Onıshenko aıtqan edi. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin qos básekeles derjava AQSh pen Keńes Odaǵynyń bıologııalyq qarý jasap jantalasqany málim. Buǵan deıin masadan taraıtyn bezgek pen malıarııa sııaqty dert túrleriniń bolǵandary belgili. Afrıkadan 1947 jyly Zıka vırýsyna shaldyqqan oqıǵa tirkelip, jahan jurtshylyǵy mundaı aýrýdyń bar ekendigin sonda bilgen. Odan keıin aýrýdyń ózi de, ataýy da umyt bolǵan. Osy kezde neshe alýan keseldi oılap tabýmen AQSh-tyń ATCC, Ulybrıtanııanyń LGC Standards kompanııalarynyń shuǵyldanǵany jasyryn emes. Áli kúnge álemniń 20 memleketindegi zerthanalarda atalǵan alpaýyt elderdiń 5 myńdaı qyzmetkeri jumys jasaıdy desedi. Endi araǵa jyldar salyp, taǵy bir synaq júrgizýine ne sebep boldy eken?
Qashannan odaqtas AQSh pen Batys birigip, biri Taıaý Shyǵystan bosqan bosqyndardyń jolyn bógese, ekinshisi Ońtústik Amerıkany Qytaıdan oqshaýlaý saıasatyn júrgizgenge uqsaıdy.
Osy jyly Germanııa 800 myń bosqyndy qabyldaıdy dep kúpingen Merkel ótkende beker minez kórsetti. Túrkııaǵa arnaıy saparlap, el premeri Erdoǵanǵa «Shekarańdy jap, bosqyndardy tyı», – dep dúrse qoıa bersin. Budan buryn Eýroodaq Sırııadan 3 mıllıondaı kelimsek kelerin josparlap, ortalaı 3,5 mıllıard dollar bólýge kelisken. Áıtse de bári iske kelgende irkildi. Búgingi kúni Eýropanyń jaıy belgili. Munshama qarajatty aıtpaǵanda óz elderinde kásipsiz júrgenderdiń qarasy qanshama! Jerorta teńizin kesip ótkenderdiń 60 paıyzy eńbekke jaramsyz balalar men áıelder eken. Dál osy kezde Zıka vırýsy qozdy emes pe?
Ońtústik Amerıkada da vırýs kúnnen-kúnge órshýde. Halqy 200 mıllıonǵa jýyqtaıtyn Brazılııada Zıkany juqtyrǵandardyń sany bıyl 1,5-2 mıllıonǵa jetetin kórinedi. Jaqynda eldiń densaýlyq saqtaý mınıstri júkti áıelderge AQSh-tan satyp alynǵan VICh-ke qarsy vaksınany ekkennen soń indet jaılaǵanyń moıyndady. Osy aptada Halyqaralyq densaýlyq saqtaý uıymynyń esebinshe, jyl sońyna deıin bul materıktegi 4 mıllıon turǵyndy atalǵan kesel dendeıdi eken.
Ońtústik Amerıka memleketteri sońǵy kezde Aspan asty elimen aradaǵy alys-beris artyp, Qytaı aldaǵy onjyldyqta 250 mıllıard dollar ınvestısııa salýǵa qulyqty. Brazılııanyń bir ózine 50 mıllıard dollar qarjysyn ala kelmek. AQSh ta aımaqtaǵy ústemdiginen aıyrylmas úshin aıanbasy anyq. Investorlardy úrkitpekke zıka vırýsyn taratqany da sondyqtan.
Aǵylshyn tilinen tárjimalaǵan
Sharapat Ábdirahman.
Sýret: amic.ru.