Qylmysqa qataldyq – adamǵa qamqorlyq

Eldiń jetken tabysyn aıt­qanda, keıbireýler ony ar-tyq maqtandaı kóredi. Bile bilsek, ol bizdiń júrip ótken jolymyzdyń durystyǵynyń dáleli. Prezıdent keltirgen myna bir sıfrdy attap ótý qıyn. 1994 jyly elimizde ishki jalpy ónimniń mólsheri jeti júz dollardan shamaly ǵana asqan eken, bıylǵy jyl ba­synda ol 9 myń AQSh dol­lary­nan asypty. 12 ese ósip­ti! Mundaı ósim táýelsizdikke qoly jetken eshbir eldiń al­ǵashqy 20 jylynda bolmaǵan eken. Jurt ónege tutyp aıtar Ońtústik Koreıa, Malaızııa, Sıngapýr elderinde de mun­daı ósim qarqyny bolmaǵan, tipti jartysyna da jetpepti. Quqyq qorǵaý salasynyń adamdaryn da sol tabystar tebirentedi. Osynaý úlken iste olar da ózderiniń úlesi bar dep esepteıdi. Biz isimizge kedergi keltiretin qylmystarǵa qarsy kúres arqyly úlken mindetterdi júzege asyrýǵa úles qosamyz. Bul jaıynda Prezıdent Joldaýynda da aıtylǵan. Ásirese, Elbasynyń sy­baı­las jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý týraly aıt­qandaryn halyq aıryqsha quptap qarsy alatyny anyq. Rasynda da, sońǵy kezde bul kúres jańa sıpatqa ıe boldy. Qarmaqqa shortandardyń iline bastaǵanyn halyq quptap otyr. Sońǵy eki jylda res­pýb­lıkalyq deńgeıdegi 40-tan astam basshy, 250-den astam oblystyq, qalalyq deńgeıdegi basshylardyń jemqorlyqqa baı­lanysty qylmystyq jaýap­qa tartylýy talaılardy qyl­mystan tartynýǵa májbúr etti. Tipti mınıstrler, nebir túki­rigi jerge túspeıtin kompa­nııa­lardyń basshylary da jazadan qutylmady. Endi kim de bolsa, zańnan attaǵan kúnde ja­zadan qutylmaıtyn kún týdy. Jurt sot adamdaryn jaza­laýshydaı, qatygezdeý kóredi. Áste de olaı emes, qylmysqa qa­taldyq ol eń aldymen adam­ǵa qamqorlyq dep qabyldaǵan jón. Eshkim de adamdardyń quqyna, menshigine qol suq­paýǵa tıis. Ol úshin jazala­na­tynyn sezinýge tıis. Sonymen qatar, qylmystyq zańdy­lyq­ta qaıyrymdylyqqa aıryqsha mán berile bastady. Qoǵamdyq qaýip týdyrmaıtyn qylmys­tarǵa erkinen aıyrmaıtyn jaza qoldaný oılastyrylýda. Sonyń arqasynda bıyldyń ózinde jeńil jáne ortasha qylmys jasaǵan 2 myńdaı adam erkinen aıyrý oryn­darynan bosatylatyndyǵyn halyq qoldaıtyny anyq. Joldaýdy tyńdaǵanda, kóp­tegen oıǵa keldik. О́t­ke­ni-mizdi ekshep, aldymyzǵa qaradyq. Sirá, jurttyń bári solaı etti ǵoı deımin. Qaldarbek DOSYMBET, Medeý aýdandyq sotynyń tóraǵasy. Almaty qalasy.