Táýelsizdikti tý etken poıyz

Arqalyq óńiri jurtshylyǵynyń erteńgi kúnge degen senimin arttyra tústi Qazaqstan halqy Assambleıasynyń atsalysýymen elordadan shyqqan «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzy jarty aı kóleminde qasıetti Torǵaı óńiriniń ekinshi ortalyǵy bolyp esepteletin Arqalyq qalasyna at basyn tiredi. Táýelsizdigimizdi aıtqanda  eshkim «tarıhtyń qoıyp ketken arbasyndaı» Torǵaıdy aınalyp ótpeıdi. Munda halqymyzdyń azattyǵy úshin atalardyń qany tógildi. Alash ardaqtylary Ahmet Baı­tur­­synov pen Mirjaqyp Dýlatov at jalyn ustap mingen, erlik is­teri búginge deıin el aýzynda ańyz bolǵan Amangeldi men Keıki ba­tyr­lardyń atoı salǵan jeri bul.Torǵaı óńirine «Táýelsizdik poıyzy» jetken kúni oblys ákimi  Arhımed Muhambetov bastaǵan ju­mys toby Keıki batyrdyń bas súıegin jer qoınyna tapsyratyn oryndy belgilep qaıtty. Qazaq dalasyna bilim dánin shashqan kemeń­ger aǵartýshy  Ybyraı Altyn­sarın alǵashqy mektebin Torǵaı da­lasynan ashty.   Uly Dala qazaq­tyń rýhanı teńizine arnaly ózen­derdeı bolyp quıylatyn zııaly ta­rıhymyzdyń, án-jyrymyzdyń, sheshendik ónerimizdiń kenindeı kórinedi. Tarıh demekshi, sońǵy jyldary, qostanaılyq arheologtar Torǵaı dalasynan ejelgi tarıh  izderin de baıqap júretin, mádenıet ashýdy armandaıtyn. Sol boljam beker emes eken, keıingi 3-4 jylda Torǵaı geoglıfteri týraly qyzyq málimetter Jer sharyn sharlap ketti, ol álem ǵalymdaryn tańǵaldyryp otyr. «Táýelsizdik poıyzy» Arqa­lyq­qa kelgende qarashada erte tús­ken qystyń bet shymshyǵan aıazy  kúshine minip tur edi. Biraq bul turǵyndarǵa ózderi   kútken poıyzdy kórýge kedergi bola almady. Qala ákimi Amantaı Balǵarın qonaqtardy Arqalyq óńirine ke­lýi­men quttyqtady. Naryqtyń qandaı synyna da tótep berip kele jatqan Arqalyq qalasy memlekettik baǵ­dar­lamalar arqasynda baýyryn jazyp, nyǵaıyp kele jatqanyn aıtty ákim. «Arqalyq – Shubarkól» temir jol jelisiniń tóselýi aıdalada aq otaýdaı bolyp turǵan qalany tuıyqtan shyǵardy, qazir odan artylǵan júk elimizdiń qaı shal­ǵaıyna da jetedi. Búginde Arqalyqtan jolaýshylar poıyzy júre bastady, munyń ózi osy aınaladaǵy 19 eldi meken tur­ǵyndarynyń júrip-turýyn je­ńil­detti. «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzynyń shtab bastyǵy Ámirjan Álpeıisov Arqalyq jurtyn kele jatqan Táýelsizdik toıymen qut­tyqtap, osy aksııa aıasynda  at­qa­­­rylar mindetter men maqsattyń  ma­ńyzdylyǵyn aıtty. Arqalyq qalasy  turǵyn­da­ry­nyń kúndelikti tirlikte ózderin ma­zalaǵan máselelermen  kúndik jer júretin qashyqta jatqan Asta­naǵa da, oblys ortalyǵyna da bara berýi ońaı emes. Sondyqtan respýblıkalyq aksııamen jolǵa shyqqan poıyzdyń qyzmeti el­degi aǵaıynǵa myńnan tıgeni arqa­lyqtyqtardyń  umtylysynan da kórinip turdy. Poıyzdyń shtab bastyǵy Ámirjan Álpeıisovtiń jetekshiligimen  Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri qoǵam­dyq qabyldaý ótkizdi. Olarǵa arqa­lyqtyqtar 13 suraq qoıyp, qana­ǵattanarlyq jaýaptar aldy. Sońǵy jyldary Arqalyq qalasy men onyń tóńireginde shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa  kóńil bólinip otyr. Jurttyń bul iske talaby da joǵary. Poıyzdaǵy mamandardan kóńilindegi kóp saýalǵa jaýap alý úshin qyryq shaqty kásipker jınalypty. – Jınalǵandar negizinen aýyl sharýashylyǵynda qyzmet etetinder eken. Olar óte mańyzdy máselelerdi qozǵady. Mysaly, nesıesiz, sýb­sıdııa­syz aýyl sharýashylyǵy sala­syn damytý qıyn.   Oblys ortalyǵynan 600 shaqyrymdaı qa­shy­qta jatqan Arqalyq qalasy kásipkerleri nesıe alǵanda ekinshi dárejeli bankterge kepildikke usynatyn  jyljymaıtyn múlik  má­selesinen qınalatynyn aıtty. Bankter Arqalyqtaǵy jyljymaıtyn múlikti alǵysy kelmeıdi. Sonyń máselesimen kásipkerlerdiń qujatyn qabyldaý merzimin de uzaqqa sozady. Biz kásipkerlerge  aldaǵy ýaqytta  barlyq bankterge  kepildikke alynatyn múlik jóninde biryńǵaı talap máselesiniń qaralatynyn jetkizdik. Kezdesýde dıqandar tek suraq bergen joq, «Qazagroqarjy» aksıonerlik qo­ǵa­my arqyly alyp otyrǵan mem­lekettik kómekke alǵys sezim­de­rin de bildirdi, – deıdi poıyz shtaby­nyń múshesi Arnur Dáribaev. «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzy qaı stansaǵa toqtasa da dárigerler ty­nym tappaı jumys isteıdi. Arqa­lyq qalasyndaǵy  óńirlik aýrý­hananyń emhanasynda da dárigerge kórinýge kelgen adamnyń qarasy óte kóp boldy. – Osynda kelgeli tańerteńnen jumysqa kirisken dárigerler tynym kórgen joq. Ásirese, oftalmolog, kardıolog, balalar pýlmanology, balalar kardıology, nevropatolog mamandarǵa kóp salmaq túsip jatyr. Arqalyq tóńireginde kóz aýrýlarynan, júrek   aýrýynan zardap shegetinderdiń qatary kóp sekildi.   20 dárigerdiń barlyǵynyń da aldy qur emes, adam kóp. Poıyz júrip ótken ár óńirdiń  ereksheligi ártúrli. Arqalyqta dárigerlerge kelgen adamnyń kóp bolýy emhanalardyń tar kólemdegi   mamandarmen jabdyqtalýynyń osaldyǵyn da kórsetedi, – deıdi poıyzdaǵy medısınalyq qyzmetti úılestirýshi Serikjan Sabyraly.  Kezekte turǵan kisilerdiń biri poıyzdaǵy dárigerlerdiń bir kúnge emes, úsh kúnge kelgenin qalaı­tyn­dy­ǵyn da aıtyp qaldy. – «Táýelsiz Qazaqstan» poı­yzy­nyń qalamyzǵa kelgenine qýandyq, jaqsy bastama ekenin­de daý joq. Biraq dárigerge qarala­tyn­dar úshin ýaqyt tym az ekenin de jasyrǵym kelmeıdi, – deıdi ózi­niń atyn jazbaýymyzdy ótingen arqa­lyqtyq áıel. Degenmen, poıyz­daǵy dárigerler barlyǵy­na úl­gerdi, keterge deıin 451 adamdy qabyldap, olarǵa keńester ber­di. Onyń ishinde 104 balany qa­rady. 41 naýqasqa elimizdegi or­ta­­lyq klınıkalarǵa kórinýge keńes jáne joldama berildi.Olar­dyń arasynda da 19 bala bar. Arqalyq qalasy tóńiregi­niń  550 turǵyny poıyzben kelgen ma­­­man­dardan áleýmettik qorǵaý, zeı­­netaqy tóleý, tutynýshylar quqyn qorǵaý, zańnamalar týraly  suraqtaryna jaýaptar aldy. Qazaqstan halqy Assambleıasy­nyń depýtattyq toby, Qoǵamdyq ke­­lisim keńesiniń jáne «Nur Otan» partııasynyń músheleri qa­­­­la­lyqtardy qabyldady. «25 qaı­yrymdy is» aksııasy aıasynda «Táýelsiz Qazaqstan» poıyzyna qatysýshylar  Balalar úıine jum­saq jıhaz jáne  syılyqtar tartý etti. Tústen keıin qalalyq ákimdikte «Táýelsizdik tarıhy – ult rýhy­nyń ólshemi» atty leksııanyń tu­saý­­keseri ótti. Onda Táýelsizdik ákel­gen jańǵyrtýlar jóninde ke­le­li áńgime órbidi.  Bolgar etno­má­denı birlestiginiń jetekshisi Olga Andrıevskaıanyń, «Ahyska» túrik etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Ásker Pırıevtiń sózi yntymaqqa, birlikke úndeýimen jı­nalǵandardyń júregine jol tapty. Keshke arqalyqtyq óner­pazdar konsert qoıdy. Onda  Máń­gilik El rýhy aspandap, Táýelsizdik toıynyń lebi eskendeı boldy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» ARQALYQ