AQSh-ta 146 uıym jazasyn óteýshilerdi jumysqa alǵan
Amerıkada UNICOR atty memlekettik kompanııa jazalanýshylardyń eńbegine júginetin 146 kásiporyndy biriktirgen. Olardyń qatarynda tanymal Motorola, Microsoft, Victoria’s Secret, Starbucks bar. Sonymen qatar qylmyskerler Nıý-Iorkte call-ortalyqtardyń jumysyna, Mıssýrıde soqyr adamdarǵa arnalǵan kitap shyǵarý isine, Tehas pen Vashıngtonda polısııa qyzmetkerlerine arnalǵan qural-jabdyqtar shyǵarýǵa jumyldyrylǵan. Bir aıta keterligi, jumysqa suhbattasý nátıjesinde tek úlgili tártibi barlar alynady. 
Bul júıe álemniń barlyq qylmyskerleriniń 25 paıyzyn qamtıtyn AQSh úshin tıimdi bolyp otyr. Sebebi bılik jyl saıyn olardy qamtýǵa 48 mıllıard dollar ketiredi eken. Al 2016 jyldyń birinshi jartysynda jazasyn óteýshilerdiń kómegimen túsken taza tabys 231 mln dollardy qurapty. Onyń 20 paıyzy eńbekaqy tóleýge ketse, qalǵany túrmeni qarjylandyrýǵa jumsalǵan.
Brazılııa: jazalanýshylar kósheni jaryqpen qamtıdy
Hose Enrıke Mallmann atty sýdıa 2012 jyly Brazııalııanyń shyǵysyndaǵy Santa-Rıta-dý-Sapakaı túrmesinde kósheni jaryqtandyrý úshin velojattyǵý qurylǵysyn qoldaný týraly sheshim shyǵarady. Jazasyn óteýshilerge bul qurylǵylardy aptasyna 3 ret 8 saǵattan qoldanýǵa ruqsat etilgen. Nátıjesinde, 16 saǵat pedaldy aınaldyrǵan adamǵa qamaýdaǵy bir kúni qysqartylady. Al alynǵan energııa 10 kósheniń jaryǵyna jumsalady. Fenıkstegi áıelder túrmesinde de osyndaı tájirıbe bar.
Keıbir túrmelerinde toqyma toqytady
Brazııalııanyń Jýıs-dı-Fora qalasyndaǵy túrmede sándi toqyma kıimder shyǵarylady. Jumysqa kez kelgen qylmysker óz qalaýymen qatysyp, sol úshin eńbekaqy alady. Keı jaǵdaıda ýaqytynan buryn bosatý qarastyrylǵan.
...kitap oqyǵandardyń merzimi qysqartylady
The Daily Telegraph gazetiniń aıtýynsha, Brazılııanyń 4 túrmesinde ár oqyǵan kitap úshin jazasyn óteý ýaqyty azaıady. Kez kelgen taqyrypta oqylǵan 12 kitap úshin ákimshilik jaza 48 kúnge qysqarady. Biraq olar qatesiz ári saýatty esse jazý talabyn oryndaýy kerek. Ári jobaǵa qatysýshylar arnaıy keńes sheshimimen anyqtalady.
Italııada da jazalanýshylar kitap oqıdy
Brazılııanyń úlgisine júgingen Italııa da ár oqyǵan kitap úshin jazany óteý ýaqytyn úsh kúnge qysqartady. Italııanyń ońtústigindegi Kalabrııanyń óńirlik komıteti qabyldaǵan zań boıynsha jazany jylyna eń kóbi 48 kúnge qysqartýǵa ruqsat. Olar oqyǵan kitaptary boıynsha mindetti túrde emtıhan tapsyrady. Eýroodaqtyń zertteýine sensek, Italııa túrmeleri adam sany boıynsha ekinshi orynda tur. Iаǵnı, bul shara máseleni sheshýdiń joly retinde qarastyrylady.
...meıramhanada basshylyq qyzmet atqarady
Pıza mańyndaǵy 500 jyldyq tarıhy bar Fortezza Medicea qamalynda ornalasqan meıramhanada tamaq daıyndaý, kelýshilerge qyzmet kórsetý, tipti, basshylyq qyzmet te jazasyn óteýshilerdiń qolynda. Sonymen qatar olardyń árqaısysynyń qasynda baqylaýshylar júredi. Kelýshiler qatań tekseristen ótedi. Temir pyshaq pen qasyq, shanyshqy paıdalanylmaıdy. 
Mılannyń Bollante provınsııasynda ornalasqan In Galera meıramhanasynda da daıashy qyzmeti qamaýdaǵylarǵa berilgen. Al basqa jumystardy jazasyn ótep bolǵandar atqarady. Boıyńa qorqynysh uıalatqanymen, taǵamdary arzan-mys.
Rýmynııada kitap jazady
Resmı statıstıkaǵa sensek, 2015 jyly Rýmynııa túrmelerinde jazasyn óteýshiler 340 kitap jazypty. Buǵan sebep – eldiń zańy boıynsha ár baspadan shyqqan kitap úshin jazanyń 30 kúnge qysqartylatyny. Kitapty qylmysker ózi jazǵanyna senimdi bolýy úshin memleket JOO-nan bekitilgen ǵylymı jetekshilerdi tekserip jatyr eken. Al Ádilet mınıstrligi bul normany alyp tastaýdy usynyp otyr.
Norvegııada keı jazalanýshy 1,7 myń dollar jalaqy alady
Osloǵa jaqyn mańdaǵy aralda jazasyn ótep jatqan 115 adam ormanda jáne fermada qyzmet etedi. Alynǵan taýar dúkenderge jiberiledi. Olar óz eńbekteri úshin 1,7 myń dollar jalaqy alady. Tipti, eńbek demalystary da bar. Aral ishinde balyqqa shyǵyp, shańǵy tebýge, kitaphanaǵa barýǵa erkindik berilgen.
Perýde jazasyn óteýshiler bankte qyzmet etedi
Perýdyń astanasy Lıma qalasyndaǵy eń iri túrmelerdiń birinde tek jazalanýshylar basqaratyn, ári qyzmet etetin bank bar. Ol 3 jyldan artyq qyzmet etip keledi. Banktiń urany – «Sizdiń aqshańyz qaýipsiz jerde tur. Bul jerdi eshkim tonaı almaıdy!». Túrme dırektory Hýlıo Kastanedanyń aıtýynsha, jobanyń basty maqsaty – túrmeden bosaǵanda qylmyskerlerdiń kópshiligi aqshasyz qalatyndyqtan, olardyń qarajattaryn saqtaý. Bul túrmeniń 2400 jazalanýshysy túrli jumystar atqarady. Al banktiń 118 klıenti bar.
Estonııa men Bolıvııada kıim shyǵarady
Ekologııalyq taza materıaldardan kıim shyǵaratyn Heavy Eco atty dızaınerlik kompanııadaǵy barlyq qyzmetterdi Shyǵys Eýropanyń túrmelerinde jazasyn óteýshiler atqarady. Odan túsken tabys balalar úıi men jetimderge kómekke jiberiledi. Sebebi bul elde qylmyskerlerdiń kópshiligi solardyń qatarynan shyqqan eken.
Bolıvııa túrmeleriniń birine barǵan fransýz dızaıneri Tomas Djeıkob ta tanymal brend shyǵarýdy uıǵarady. Maqsaty - túrmede otyrǵandardyń qolynan eksklıýzıv jasaý keletininkórsetý. Biraq jumysqa óziniń ótken isine ókinetinder ǵana jiberiledi. Olardyń árqaısysy satylymnan túsken qarjynyń belgili bir bóligine ıe bolady.
Daıyndaǵan Gúlnur Qýanyshbekqyzy,
"Egemen Qazaqstan"
