Is tetigin tapqan biledi

Abaı atamyz bir sózinde «Osy kúni qazaq ishinde «Isi bilmes, kisi biler» degen maqal shyqty. Onyń mánisi, «isiń­niń túzýliginen jetpessiń, kisiń­niń amalynan jetersiń» degen sóz», deıdi. Baıqasańyz, osy bir sóz búgingi kúnge saı aıtyl­ǵan ba dep oılaısyz. О́ıt­­keni, álemniń órkenıetti el­deri­niń tájirıbesinen ótken ister halyq­tyń paıdasy úshin júze­ge asyp jatady. Halyqqa, mem­le­ket­­ke paıdasy tıerlikteı etip uıym­dastyrylmasa, birde-bir is qol­danylmaıdy. Sonda, Abaı atamyz aıtqandaı, is qanshalyqty túzý bolǵanymen, ony laıyqty júzege asyrar bilikti maman bolmasa, bári beker. Sol aıtqandaı, endi, mine, aza­mattardy ýaqytsha tirkeý máse­lesi aıaq astynan jyrǵa aınalyp, áńgimesi áli de taýsylar emes. Sebebi, buryn baıqalmaǵan sý astyndaǵy qoıtastar kórinip qalyp jatyr. Al ol halyqtyń burynǵydaı bir jerden ekinshi jerge typ-tynysh baryp turýyna kádimgideı kedergi keltiretindeı kúdik týǵyzýda. Qoıtastardy aınalyp ótýge de múmkindik bolmaı tur. О́ıtkeni, ol kedergilerdiń bárin sypyryp túgel alyp tastamaı, erkin júzý joq. Sondyqtan da, amal joq, sol qoıtas sekildi kemshilikterdiń denin birtindep joıýǵa kúsh salyp jatqan da halyqtyń ózi. Sebebi, kez kelgen halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy­na baryńyz, onda bul máseleni tezde­tip sheshýdiń qamymen qaptap júr­gen jergilikti qarapaıym adamdar. Sodan qazirgi kúni tirkeýge turyp jatqandar qarasy da edáýir molaıyp qalǵan. Jasyratyn nesi bar, osynyń arqasynda alǵashqy sáttegideı emes, endi sansyz suraqtardyń da kóbine jaýap tabylyp, kókeıkesti máseleler sheshimin taýyp jatyr. Máse­len, solardyń qatarynda zańdaǵy olqy­lyqtardyń orny tolyqtyrylyp jatqandyǵyn aıtýǵa bolady. Alaıda, osy týyndaǵan kedergi­lerdi aldyn ala rettep, dańǵyl jol ashyp qoıýǵa bolmas pa edi? Sózsiz bolar edi. Biraq ýaqytsha tirkeý barysyna jaýapty adamdar buǵan aldyn ala onsha bas aýyrta qoımaǵan sekildi. Sondyqtan bul máselege Premer-Mınıstrdiń ózi de nazar aýdaryp, oryn alǵan keleńsizdikter týraly oıyn ashyq bildirdi. Úkimet otyrysynda Premer-Mınıstr Baqyt­jan Saǵyntaev tirkeý engizil­gennen keıin HQO-larda úlken kezektiń qalyptasqanyn jáne mu­nyń halyq arasynda narazylyq týdyr­ǵanyn aıtty. Tipti Premer-Mınıstr tirkeýge qatysty suraq­tar­dyń tym kóp ekenin jáne túsin­dirý jumystarynyń durys júrgizil­megenin jasyrmaı jetkizdi. «Birinshi ret qashan túsindirdik? Biz HQO-larda dúrligý týǵannan keıin ǵana túsindire bastadyq. Bul normanyń halyqqa qatysty ekenin túsindik, biz 22 jeltoqsanda túsindirý jumystaryn bastap kete alar edik, sonda qazir HQO-larǵa kelip jatqan 40 myńnyń 17 myńy ýaqytsha tirkeýge kelip, qalǵandary zańdastyratyn edi. Biraq olar osy kúnderi kelmeı-aq qoısa da bolar edi, solaı ma? Olar tipti bir jyldyń ishinde asyqpaı kele alar edi, aıtarlyqtaı dúrligý týmas edi. Adamdar ne isterin bilmeı HQO-larǵa bara bastady», – dedi Úkimet basshysy. Al Premer-Mınıstr aıtqan­daı, bul dúrligýdi týdyrmaýǵa tıis IIM ýaqtyly, ıaǵnı aldyn ala «túzý isti» jerine jetkize elekten ótkizip, erterek túsindirý jumystaryn júr­gizgende, mundaı abyr-sabyr týyn­damaǵan bolar edi. Osyndaı keleń­sizdiktiń bári, der kezinde uıym­dastyrý jumystary júrgizil­megendikten týyndady. Sonda, Abaı atamyz aıtqandaı, eger mundaı «túzý isti» atqara alar «biler kisi» tabylmasa, halyqty aıaq astynan ábigerge salatyn osyndaı jaǵdaılar týyndaı bere me? Ol qashanǵa deıin jurttyń shydamyn synap kórmek? Elbasy qashanda aldymen halyqtyń qamyn qarastyrý qajettigin qaperge salyp keledi. Premer-Mınıstr de birneshe márte eskertý jasaǵandyǵy belgili. Mun­daı eskertýlerden keıin is tek estilikpen ǵana atqarylýǵa tıis dep oılaımyz. Al isti bilip, ony esti atqarar mamandar bizdiń elimizde barshylyq. Sonda ne is tyndyrylsa da, ol tek adamǵa qyzmet etýge, adam ıgiligi úshin jasala­tynyna bek senimdilik ornyǵa­dy. Ol senimdi ornyqtyra alýdy «Temir de kónip til qatqan,  Tetigin tap­qan mamanǵa!», dep aqyn Juban Mol­daǵalıev aıt­qandaı, is tetigin tapqan ǵana biledi. Aleksandr  TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan»