Erteńgi kúnniń baǵdarlamacy

Halqymyzdyń ál-aýqatynyń artýy – el ekonomıkasynyń, damýy­myzdyń aınasy ekeni ja­syryn emes. Elimiz kúnnen-kúnge qaryshtap damyp, bıik arman-maqsattar men murattarǵa qol jet­kizip keledi. Desek te, kún sa­ıyn ju­myssyz adamdardyń sa­ny­nyń kó­beıýi – basty problema kúıinde qalyp otyr. Elimizdegi jumyssyzdar men óz betinshe jumyspen aınalysýshylarǵa, tabysy az adamdarǵa kómek qolyn sozý jóninde Memleket basshysy N. Nazarbaev Qazaqstan halqyna bıylǵy Jol­daýynda Úkimet pen tıisti mınıstrlikter men quzyrly organdarǵa tapsyrma bergen bolatyn. Osylaısha, Elbasy­nyń tapsyrmasymen elimizde buryn-sońdy bolmaǵan «Jumyspen qam­tý-2020» baǵdarlamasy ázirlenip, aǵymdaǵy jyl­dyń naýryzynda «Nur Otan» par­tııasynda keńinen talqylanyp, bekitilgen bolatyn. Elimizdiń eńbek ryno­gyn­daǵy qalyptasqan jaǵdaıdy oń sheshýge, ındýstrııalyq saıasatty júzege asy­rý úshin eńbek áleýetin ońtaıly paı­dalanýǵa múmkindik beretin jańa baǵ­darlama Úkimet otyrysynda da talqy­landy. «Jalpy, baǵdarlamany naq­ty júzege asyrý, onda belgilengen baǵyt­tardy iske qosý bastalar tusta bul jaıynda áli talaı áńgimelenetin bola­dy. Kóp másele baǵdarlamaǵa qatysa­tyn halyqtyń erik-jigeriniń nátıje­sin­de sheshimin tabatyndyǵy aıqyn. Sondyqtan baǵdarlama mánisin túsin­dirý baǵytyndaǵy nasıhat naýqany beleń alýǵa tıis», – degen Premer-Mı­nıstr Kárim Másimov tıisti oryn­darǵa tapsyrmalar da berdi. Jalpy alǵanda, Úkimet 2016 jylǵa qaraı baǵdarlamamen bir jarym mıl­lıonǵa jýyq adamdy qamtýdy josparlaýda. Sonyń nátıjesinde elimizdegi kedeılik deńgeıin 6 paıyzǵa deıin tó­men­detip, jumyssyzdyq deńgeıin 5,5 pa­ıyz­dan asyrmaı ustap otyrý mindeti kózdelýde. «Mundaı kórsetkishterge qol jetkizý azamattarymyzdyń ál-aýqatyn arttyrýǵa oń yqpal etip, aldymyzdaǵy strategııalyq mindetterdi tıimdi iske asy­rýǵa múmkindik beredi dep oılaı­myz», – deıdi Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstri G.Ábdiqalyqova. Halyqty jumyspen qamtýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy­nyń negizgi maqsaty – jumyssyzdar sanyn azaıtý, olardyń turaqty jáne nátıjeli jumys oryndaryna ıe bo­lýy­na járdemdesý arqyly halyqtyń tabysyn arttyrý bolyp tabylady. Osyǵan qol jetkizý úshin Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi men basqa da memlekettik organdardyń aldyna óz betinshe jumyspen aınaly­sýshylardy, jumyssyzdardy jáne ta­bysy az adamdardy anyqtap, olardy jumyspen qamtýdyń belsendi baǵdar­la­malaryna tartý, elimizdiń ındýstrııa­landyrý baǵdarlamalaryn júzege asy­rý úshin kadrlar áleýetin damytý, eli­mizdiń ataýly áleýmettik kómek kórsetý júıesin aldyǵa qoıylyp otyrǵan jańa mindetter aıasynda jetildirý sııaqty sharalardy júzege asyrý mindetteri qoıyldy. Sóz bolyp otyrǵan osy máseleler eskerile kele jumyspen qamtý baǵdar­lamasyn iske asyrý úshin birinshi kezekte halyqty oqytýǵa, jumysqa ornalas­tyrýǵa, turǵylyqty jeri boıynsha óziniń jeke isin ashýdy uıymdastyryp, osy iske járdemdesýge mán beriledi, al mundaı múmkindikter bolmaǵan jaǵdaı­da, ekonomıkalyq ósý ortalyqtaryna óz erkimen kóshýlerine qolaıly jaǵdaı týǵyzylady. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qor­ǵaý mınıstri Gúlshara Ábdiqa­lyqova­nyń aıtýynsha, elimizde 2,7 mln. halyq óz betinshe kún kóredi. 16 mln. halqy bar memleket úshin bul aıtarlyqtaı joǵary kórsetkish. Jańa baǵdarlama sol ózi-ózi asyrap júrgen azamattardy qamtıdy. Onyń ishinde, izdenýshiler, az qamtylǵan azamattar men jumyssyzdardyń da múddesi eskerilgen. Qazir elimizde kedeılik deńgeıi 8,2 paıyzdy kórsetip otyr. Aldaǵy ýaqytta el boıynsha jumyspen qamtylǵandar sany edáýir artyp, ol kedeıshilik deńgeıiniń tómendeýine túrtki boldy. Baǵdarlama aýyldyq jerlerde ká­sip­­kerlikti damytýǵa baǵyttalǵan. Sebebi, óńirlerde turaqty jumys oryn­dary joqtyń qasy. Onyń ústine, jumyssyz, óz betinshe jumys isteıtinder men az qamtylǵan halyq aýylda turady. Bul baǵyt aýylda óz isin bastap nemese keńeıtem deýshilerge óte qolaıly. Bul baǵytta basty tetik shaǵyn nesıe bólý bolyp tabylady. 5 jylǵa deıin 3 mln. teńge kóleminde shaǵyn nesıeler bólinbek. Aıta ketý kerek, bul qarajat tutynýshylyq maq­sat­qa arnalmaǵan. Al qatysam deýshilerge tegin keńes, bıznes jospardy qurýǵa kómek beriledi jáne tegin kásip­kerlik negizderin oqı alady. Onyń ús­tine, jańa bastaǵan kásipkerge óz isin ashý úshin ınfraqurylym qajet bolsa, onda jol qurylysy, sý jáne jylý, káriz, telefon men elektr júıelerin tar­tý kózdelgen. Bul shyǵyndardy da Úkimet ózine alady. Bir aıta keterligi, memlekettik baǵ­darlamaǵa kez kelgen azamat qatysa alady. Bılik pen buqaranyń tilegin bir arnaǵa bastaıtyn dara jol osy. Ke­regiń aldyńda, múmkindigiń qolyńda. Bir sózben aıtqanda, jańa strategııa­lyq baǵdarlama – búginniń ǵana emes, erteńniń qamyn oılaǵan uzaq merzimdi baǵdarlama. Venera TÚGELBAI.