Qos azamattyq alǵannyń quqy qorǵalmaıdy

Bul zań talaptaryna qanshalyqty qarama-qaıshy másele? Al anyǵynda mundaı is-áreketke álemdegi birde-bir el tózbeıdi, óreskel jaǵdaı sanaıdy. Demek, qaısybir adam muny bilmeıdi nemese zańǵa moıynsunǵysy kelmeıdi degen sóz. Al olarǵa zańnyń óz aıta­ry bar. Zań adamdy jaqsylyqqa jete­leı­di. Endeshe, bul týraly Qazaqstan aza­mattarynyń túsinigi mol bolýǵa tıis.
 Eger belgili bir adam Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń azamattyǵyn alǵan bolsa, onda Ata Zańymyzdyń 10-babynda já­ne «Qazaqstan Respýblıkasynyń aza­­mattyǵy týraly» Zańnyń 3-babyn­da jazylǵandaı, ol adamda basqa mem­le­­kettiń azamattyǵynyń bar bolýy zań­­dy dep tanylmaıdy. Iаǵnı, ózge el­diń azamattyǵyn qosa alý bizdiń zań­­ǵa qaıshy. Alaıda, osy arada bul zań tala­byna qaramastan, ol adam óz­ge mem­lekettiń azamattyǵyn alyp qoı­­ǵan bol­sa qaıtedi degen suraq ta tý­yn­daıty­ny anyq qoı. 
Ondaı jaǵdaıda elimizdiń Kon­­stı­­týsııalyq Keńesiniń 2003 jyl­ǵy jeltoqsandaǵy «Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Konstıtýsııasynyń 10 já­ne 12-baptaryn resmı túsindirý tý­ra­ly» qaýlysyna sáıkes, eger Qazaq­stan Respýblıkasynyń azamaty basqa memlekettiń azamattyǵyn ala­tyn bolsa, onda sol sátten bastap onyń Qazaqstan Respýblıkasynyń aza­mattyǵy saqtalmaıdy. Eger ál­gi adamnyń basqa memlekettiń aza­mat­ty­ǵyn alǵandyǵy anyqtalsa, onda ol «Qazaqstan Respýblıkasynyń aza­mat­tyǵy týraly» Zańnyń 21-babyna sáı­kes, Qazaqstan Respýblıkasynyń aza­­mattyǵynan aıyrylady.
Mine, kórdińiz be, zańda soqyrǵa ta­ıaq ustatqandaı, bári aıqyn jazylǵan. Muny bile tura qaıshy áreketke barý – atalǵan zańdy moıynsunbaý degen sóz. Osy arada bul másele týraly ha­bar­lasqan IIM Memlekettik til jáne aq­parat departamentiniń dırektory A.Sadýbaevtyń pikirin de keltire ket­­kendi jón kórdik. «Qazaqstan Res­­pýblıkasynyń azamaty bolyp ta­bylatyn jáne shet memlekettiń aza­mattyǵyn qabyldaǵan adam ózge aza­mattyqty alǵan kúninen bastap kún­­tizbelik otyz kún ishinde shet el azamattyǵyn alý faktisi týraly Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń ish­ki is­ter or­gandaryna nemese Qazaqstan Res­pýblıkasynyń shet el­derdegi meke­me­lerine habarlaýǵa já­ne Qazaqstan Res­pýblıkasy aza­ma­ttyǵynyń pasportyn jáne jeke kýá­li­g­in tapsyrýǵa mindetti. Shet el az­a­­mattyqty alý faktisi týraly osy bap­tyń ekinshi bóliginde bel­gi­len­gen merzimde habarlamasa, onda ol Qazaqstan Respýblıkasynyń zań­da­ry­na sáıkes, jaýapqa tartylady», – deı­di A.Sadýbaev.
Alaıda, zańda osylaı kór­se­til­ge­nimen, bul jaǵdaıda aıaǵyn shalys bas­qan jandar arasynda tólqujaty men jeke kýáligin ýaqtyly tapsyrýdy qajet dep sanamaıtyndary da bolady eken. Ondaı jaǵdaıda zańymyzdyń naqty tetigi iske qosylady dep oılaı­myz. Iаǵnı, «Ákimshilik quqyq bu­zý­shylyq týraly» kodekstiń 496-babyn­da kórsetilgendeı, Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń azamattyǵynan aıy­ryl­ǵan adam Qazaqstan Respýblıkasy aza­matynyń pasportyn nemese jeke kýáligin odan ári paıdalansa, oǵan 100 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul salynady. Sol sııaqty, bel­gilengen merzim ishinde shet el aza­mat­tyǵyn alǵany týraly habarlamaý –200 aı­lyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıy­ppul salýǵa, ne Qazaqstan Res­pýb­lı­kasynyń aýmaǵynan tys shyǵaryp ji­be­rýge aparyp soǵatynyn este us­ta­ǵan jón.
Sonymen qatar, atalǵan baptyń 1 jáne 2-bólikterinde kózdelgen is-áre­ketterdi memlekettik qyzmettegi adam­dar, sondaı-aq, bılik ókiliniń fýn­ksııalaryn júzege asyratyn, ne mem­lekettik organdarda uıym­das­ty­rý­shy­lyq-ókimdik nemese ákimshilik-sha­rýa­shylyq fýnksııalardy oryndaıtyn adam­dar jasaǵan jaǵdaıda olar da ákim­shilik jaýapkershilikke tartyla­tynyn umytpaý kerek. Mundaı jaǵ­daı­da olarǵa 300 aılyq eseptik kór­set­­kish mólsherinde aıyppul salyna­dy. 
Sonymen, qos azamattyq deregin anyq­taý jáne onyń aldyn alý maq­sa­tynda basqa memlekettiń aza­mat­ty­ǵynyń bar bolýy týraly habarlama qa­­zaqstandyq azamattyqpen qatar tek­se­riletinin qaperden shyǵarmaǵan jón. 

Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan»