Al elimiz táýelsizdik alǵannan keıin alys-jaqyn shet eldermen aradaǵy perde sypyrylyp, bóget joıylǵan soń qaı elmen bolsyn dostyq nıettegi ashyq barys-kelis jandanyp sala berdi. Álemniń irgeli elderindegi ózgeshelikter men nebir keremetterdi tanyp-bilýge múmkindik týdy. Mundaı jaqsylyqtyń kýási bolǵanymyzǵa da shırek ǵasyr ótti.
Endi baıqasańyz, sol bir kúnderi biz tamsanatyn shet elderden elimiz búginde esh kem emes. Ásirese, myna qazaqtyń mańdaıyna bitken baǵyndaı bolǵan Astanamyz bar armanymyzdyń ornyn toltyrdy desek, qatelespeımiz. Elordamyzdaǵy qaısybir sáýleti men dáýleti jarasqan ǵımarattarǵa kirseńiz, shyqqyńyz kelmeıdi. Tipti, saýda oryndarynyń ishi de, syrty da shet elderdikinen aýmaıdy, asyp túsedi. Iá, solaı.
Astanamyzda kóz jaýyn alatyn nebir keremet ǵımarattar bar. Qalada ákimshilik, áleýmettik-mádenı, ǵylymı, bilim berý nysandary jáne iskerlik ortalyqtar, turǵyn úı keshenderi, aldyńǵy qatarly memleketter astanalarynyń standarttaryna saı keletin qurylys nysandary boı kóterýde. Elordanyń álem elderindegideı iskerlik ortalyqtarynda keńseler, saýda ortalyqtary, meımanhanalar, al áleýmettik-mádenı ortalyqtarda teatrlar, murajaılar, demalys oryndary, sporttyq nysandar, oıyn-saýyq ortalyqtary ornalasqan. 1998 jyly IýNESKO sheshimi boıynsha Astana qalasy «Beıbitshilik qalasy» degen ataýǵa saı dep tanylyp, medalmen marapattaldy. Oǵan qosa, Brazılııada ótken dúnıejúzilik baıqaýda álem bo-
ıynsha 12 jas qalanyń ishinen Astana joǵary ataqty ıelendi. Munyń bári orasan jetistik.
Biz de munyń bárin tekke aıtyp otyrǵan joqpyz. О́ıtkeni, shet elden keletin týrıster úshin Qazaqstanda serýendeý, qydyrý, ásirese, elordamyzda júrip-turý esh qıyndyq týdyrmaıtyny anyq. Eýropa baǵytynda damyǵan memleketterdegi bar dúnıe aldarynan shyǵady. Biraq sheteldikterdi sol ózderinde bar dúnıe qyzyqtyra qoıar ma eken? Ortalyq Azııadaǵy, TMD elderiniń ishindegi Qazaqstannyń ózindik órnegine saı qyzyqtyrar, tańdandyrar dúnıesi kóp qoı. Biraq álemniń jeti keremetine teńestire alar asyl qundylyqtarymyz, tarıhı eskertkishter men tabıǵat tamashalary eldiń ár túkpirinde ornalasqan. Sony olar kórip, bile ala ma? Naǵyz Qazaq eliniń keremetine tamsana ala ma? О́ıtkeni, elordamyzǵa keletin qonaqtardyń, sheteldik týrısterdiń búkil Qazaqstan aýmaǵyn aralaýǵa múmkindikteri bolmaıtyny túsinikti. Osyndaıda elimizge atbasyn tiregen týrısterdiń shamaly ýaqyt ishinde Qazaqstannyń bar keremetimen tanysýyna múmkindik týdyrylsa ǵanıbet emes pe? Qalaı deısiz be?
Buǵan, mysal úshin, elordamyzdaǵy «Atameken – Qazaqstan kartasy» etnomemorıaldyq kesheni salystyrmaly túrde keler edi. Biraq onyń «Atameken» degen asqaq aty bolǵanymen, esh tabıǵı kórinisi joq ekeni belgili. Demek, bul úshin keń-baıtaq elimizdiń bar tarıhı-mádenı eskertkishteri men jaýhar jádigerleri aıqyn kórinetin, sonyń jıyntyǵyn bir jerden tabıǵı túrde usyna alatyn arnaıy «Qazaqstan aımaǵy» qalyptassa degen izgi oı bar. Osy atalǵan aımaqqa sheteldik týrıster kelýi arqyly Qazaqstannyń, qazaq halqynyń naqty erekshelikteri men ozyq mádenı-tarıhı jetistikterin kózben kórip, qolmen ustap, tanyp-biletindeı bolsa eken deımiz.
Sonda elimizdegi tarıhı-mádenı eskertkishterdiń, tarıhı jádigerlerdiń bar nobaıy atalǵan aımaqqa túsirilse, ony aralaǵan jurt elimizdiń bar óńirin sharlap shyqqandaı naqty áser alatyndaı bolsa, nur ústine nur emes pe?! Sýıab, Balasaǵun, Taraz, Saıram (Ispıdjab), Otyrar (Farab), Jankent (Iаngıkent), Saýran, Syǵanaq (Sýnaqata), Saraıshyq jáne Imaqııa, t.b. sekildi nebir qundylyqtarymyzdy jıyp, olardyń o bastaǵy qalyptaryn bir aýdan tórine órip, ejelgi shaharlar retinde týrıster aldynan shyǵarsa, qandaı ǵanıbet. Al muny kórip, qyzyǵýshylyǵy týǵan týrıst osy sezimmen elimizdiń bar aımaǵyn aralaýǵa bet burary da sózsiz. Demek, eldiń atyn shyǵarýdyń, týrızmnen mol paıda tabýdyń bir joly osy bolmaq. Al buǵan elimizdiń múmkindigi jetkilikti.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan»
