Sóıtsek, úlken kisiler óskeleń jastyń boıyna atajurtqa degen ińkárlikti, týǵan jerge degen qurmetti osylaı sińirgisi keledi eken. Úıdiń dálizine uıa salǵan qarlyǵashty qaryndasyndaı qasterlep, dalada mal ekesh mal da mensine bermeıtin kekire, mııa, alabotanyń ashqyltym ıisin aıran simirgendeı rahattana jutatyn kónekózderdiń árbiri isi ónege eken ǵoı. Dala mektebiniń sol bir salıqaly sabaqtary bizdi baǵzy babalar qadymnan qazyq qaqqan ósken óńirdi qadirleýge, kıe tutýǵa baýlydy. Eseıe kele uıadaı aýylǵa degen ulpa sezim ulan-baıtaq qazaq jerine degen ulaǵatty sezimge ulasty. Ýnıversıtet qabyrǵasynda elimizdiń ár óńirinen jınalǵan dostar arqyly bárimizdiń boıymyzda Saryarqanyń saǵymdy belderi men Altaıdyń sabyndy kólderine, Kaspııdiń tolqyn urǵan shombal tastary men Túrkistannyń kún súıgen kóne kúmbezderine degen erekshe mahabbat oıandy. Men jáne meniń dos-tarym jumyr jerdegi jumaq meken dáp osy keń kósilgen qazaq jeri ekenin eshbir jasandylyqsyz, eshqandaı boıamasyz sezindik, aıryqsha ulaǵat tutyp kelemiz. Qos formasııany qoltyqtap, egemendiktiń eleń-alańyn kózimen kórgen, kókiregimen sezingen bizdiń býynnyń qazaqy patrıotızmi mine, osyndaı saf kúıinde saqtalyp qaldy.
Osyndaıda jahandanýdyń joıqyn aǵysynda ulttyq bolmysty saqtap qalýdyń syndarly baǵyty belgilengen «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Týǵan jer – árkimniń shyr etip jerge túsken, baýyrynda eńbektep, qaz basqan qasıetti mekeni, talaı jannyń ómir-baqı turatyn ólkesi. Ony qaıda júrse de júreginiń túbinde áldılep ótpeıtin jan balasy bolmaıdy. Týǵan jerge degen súıispenshilik Týǵan elge – Qazaqstanǵa degen patrıottyq sezimge ulasady» degen bátýaly sóziniń astaryn sezinip, tereńdigin uǵynasyz.
Osy turǵyda atap óter jaıt, táýelsizdiktiń arqasynda shat-shadyman tirshilik etip, ómirinde aýyl kórmegen shaharı jastardyń sanasyna kóne qalanyń, kódeli dalanyń kıesin sińire almaǵandyqtan ba, keıingi kezderi olardyń kópshiligi álemniń órkenıetti elderin erkin aralap, tilin úırenip, úzdik oqý oryndarynda bilim alǵannan soń, sol memleketterde qalyp qoıýdy bolmasa birjolata qonys aýdarýdy ádetke aınaldyra bastaǵandaı. Árıne, árkimniń ómirde óz tańdaýy bar shyǵar. Biraq ózińdi dúnıege ákelgen, ósirgen, tárbıe bergen ata-anańmen barabar sanalatyn týǵan jerińniń, baıtaq elińniń aldyndaǵy adamı hám azamattyq borysh she? Buǵan qosa, «bálen jerde altyn bar, barsań baqyr da joq» dep qazaq aıtpaqshy, barǵan jerińniń bárinde baqyttyń mıýaly baǵy jaıqalyp turǵanyna kim kepildik beredi?
Biraz jyl shetelde turyp, elge qaıta oralǵan otandyq saıasattanýshylardyń biri osy máselege qatysty bildirgen pikirin oqyǵan edik. Onyń aıtýynsha, bizdiń jastardyń shetelderge barǵanda ǵajaıyptar álemine enip ketkendeı bolatyn bastapqy áseri keıinnen naqty ómir shyndyǵymen betpe-bet kelgen tusta byt-shyty shyǵady. Sondyqtan órkenıetti eldiń bárin «alma pisip, aýyzǵa túse qalatyn» jumaqqa balamaý kerek. Álemniń eshbir eli qazaqtyń qaradomalaq balasy keledi dep qushaǵyn aıqara ashyp otyrǵan joq. Olaı eshqashan bolmaıdy da, deıdi ol.
Olaı bolsa, qalalyq jastardyń boıyna ulttyq rýhtyń dánin qalaı ege alamyz? Bul joly da teorııa men praktıkanyń qaısysy tıimdi degen máńgilik suraq taǵy aldymyzdan shyǵady. Geteniń «Faýst» tragedııasynda Mefıstofeldiń bilim izdep kelgen talapkerge «Teorııa dosym qup-qurǵaq qoı qarashy, al ómirdiń gúl jaınap tur aǵashy» degen sózderi eske túsedi. Biz praktıkany qup kóremiz. Sondyqtan, búgingideı jahandaný zamanynda urpaǵynyń boıyna eldi súıý, jerdi qorǵaý, Otandy qasterleý sııaqty uly sezimderdi sińirýdiń rýhanı mindettiligin sezingen azamat óz perzentin qalalyq páterinde otyryp qurǵaq aqyl, jalań nasıhatpen tárbıelemeý kerek. Onsyz da uıaly telefonyn jastanyp jatyp, armany men ańsary múldem ózge álemge aýyp ketken qala jastaryna qansha jerden aqyl aıtsań da saraly sóziń sanasyna sáýle bop quıylýy ekitalaı. Endeshe, eshteńege qaraılamaı, anaý-mynaýǵa alańdamaı balańnyń qolynan usta da aýylyńa alyp bar, qala berdi eldi aralat. Qazaqtyń salqar dalasynyń, ásirese, kir jýyp, kindik kesken týǵan jerińniń oıy men qyryn, taýy men tasyn, jazyǵy men jazırasyn tanystyr, óz kózimen kórset, shalǵynyna aýnat. Perzent óziniń ata tegin, tereń tamyryn, rýhanı dińgegin bilip, shyn júregimen sezingen tusta ǵana onyń tula boıynda Otanǵa degen tunyq sezim búrshik ata bastaýy tıis dep oılaımyz.
Qýat Borash,
«Egemen Qazaqstan»
