Biraq jasyratyny joq, qazir elimizde zańdylyq jáne quqyqtyq tártip týraly tolyq aqparattyń kózin tabý ońaı emes. Sebebi ortaq zańdarymyzǵa súıengen bolyp, óz aldyna áreket etip jatqan salalar da kóp ekeni belgili. Sondyqtan aq pen qarany aıy-rýda kóz baılanyp, kúmiljıtinder kezdesip qalady. Al memleketimiz úshin zańdylyq jáne quqyqtyq tártip týraly jan-jaqty aqparat alý óte qajet. Halyq bárin bilip otyrýy tıis. Bul, ásirese, zańdylyqty qadaǵalaý barysynda úlken qoldaý bolyp tabylady.
Osy oraıda qazirgi kúni Bas prokýratýranyń Quqyqyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtetiniń quqyqtyq statıstıkany jınaqtaý men arnaıy esepke alýdaǵy róli artyp otyr. Sonyń arqasynda Qazaqstannyń quqyqtyq statıstıkalyq qyzmetiniń kásibı qoǵamdastyqta bedeli ósip, memlekettik basqarý júıesinde laıyqty oryn aldy. Quqyqtyq aqparat jáne qadaǵalaý – bul ózara baılanysty quramdar. Qadaǵalaý shegi júıelik derekterdiń negizinde ǵana belgilenedi. Onsyz qadaǵalaý isinde adasý, qatelesý oryn alýy múmkin.
Bul oraıda komıtettiń aqparattyq júıeleri quqyq qorǵaý jáne ózge de memlekettik organdardyń jumys quraly bolyp otyr. Qoldanystaǵy jaqsy derekter bazalary men túrli platformalar komıtettiń jurtshylyqpen baılanys salasyndaǵy jumysyn odan ári damyta túspek. Soǵan oraı atalǵan komıtettiń úsh negizgi mindetin atap ótken jón. Ol quqyq qorǵaý júıesiniń prosesterin jáne memlekettik organdardy sıfrlandyrý bolyp tabylady, ıaǵnı elektrondy rásimderdi engizý qaǵazbastylyqty joıyp qana qoımaı, málimetterdiń burystyǵyn azaıtady, sondaı-aq, isterdi tergeý jedeldigin arttyrady jáne sáıkesinshe sybaılas jemqorlyq qaýpin tómendetedi. Ekinshisi, «aqparat qundylyǵyn arttyrý», bul – mindeti prosesterdi algorıtmdendirý, taldaý jumysyn avtomattandyrý, ishki jáne syrtqy derekterdiń baılanysy bolyp tabylatyn Taldaý ortalyǵyn qurý jáne sol arqyly krımınogendik boljamdar jasaý. Úshinshiden, quqyqtyq qyzmetter ortalyǵyn qurý arqyly «Tıimdi shaǵymdar qoǵamyna» jobasy arqyly azamattardyń máselelerin sheshý jáne olardyń ótinishterin nátıjeli qaraýdy júzege asyrý.
Árıne, qylmys týraly habarlamalardyń tolyq pishimdi statıstıkalyq esebin júrgizý, málimetti burmalaýdyń kez kelgen deregine shuǵyl túrde shara qabyldaý – osy jumystardyń basty baǵyty. Bul rette prokýrorlardyń kómekshisi – ınnovasııalyq tehnologııalar. Osy tusta erekshe aıtar jaıt, komıtette tek qana qylmystylyq týraly ǵana málimetter emes, sot sheshimderi, prokýrorlyq qadaǵalaýdyń nátıjesi, kásipkerlikti qoldaý, memlekettik organdarmen azamattardyń júginýlerin qaraýdaǵy zańdylyqtyń saqtalýy týraly da málimetter jınaqtalady. Bul strategııalyq túrde ózin aqtaıdy, óıtkeni ol organdarda osy tektes júıelerdi qurý qajettiligi bolmaıdy. Olarǵa qýatty servermen jáne baǵdarlamamen qamtamasyz etilgen komıtettiń málimetterin qoldaný yńǵaıly ári tıimdi. О́ıtkeni, «Qadaǵalaý» aqparattyq júıesi prokýrorlardyń kúndelikti qadaǵalaý qyzmetiniń esebin toqtaýsyz júrgizedi.
Bul arada eń basty jetistik, atalǵan quqyqtyq statıstıkany qalyptastyrý jáne osy salada prokýrorlyq qadaǵalaýdy júzege asyrý qyzmetterin zańmen bekitý, ortalyq memlekettik organdardy ózge de memlekettik organdardyń jumysy týraly júıeli, tolyq jáne anyq aqparatpen qamtamasyz etý úshin tıimdi shara bolyp tabyldy. Al buǵan qoǵamdaǵy qylmystyq jaǵdaı, sot pen qylmystyq qýdalaý organdarynyń prosessýaldyq qyzmetiniń sandyq jáne sapalyq kórsetkishteri, kásipkerlikti qoldaý men qorǵaý máseleleri jatady. Osylaısha, azamattyq-quqyqtyq statıstıkany qalyptastyrý boıynsha avtomattandyrylǵan aqparattyq júıeler búgingi kúni quqyq qorǵaý organdarynyń jumysynyń mańyzdy tiregi bolyp otyr. Bul Elbasymyz erekshe ekpin qoıatyn zańdylyqty qadaǵalaý qyzmetiniń atqarylýyna únemi tyń serpin berip keledi.
Aleksandr TASBOLAT,
«Egemen Qazaqstan»
