О́ıtkeni aram aqshanyń dámin bir tatqan adam taǵy alǵysy, jegisi kelip turady eken. Muny aram aqshanyń dámin tatyp kórgen adamdar jaqsy biletin shyǵar. Bireýdiń bireýdi kemsitý, paraqorlyqqa salyný, bireýdiń nápaqasyn jeý Islam dininde de jamandyqqa sanalady. Sondyqtan Islam dini myna ómirdegi adamı tirliktiń berekesin ketirer mundaı jaman ádetterden aýlaq bolýdy ustanady. Islam dininiń buǵan qanshalyqty mán beretinin kez kelgen adam túsinedi jáne Paıǵambarymyzdyń bul máselede aıtqan eskertýleri men tyıymdaryna nazar aýdarǵan adam jemqorlyqqa jolaı qoımaıdy.
Alaıda aqyn Aqtan Kereıuly aıtqandaı, «Tóresin ǵadil bermegen, Paraqor bolǵan bı jaman» degen sekildi, sybaılas jemqorlyqqa salynyp ózgeniń nanyn jymqyryp jeıtinder aramyzda bar. Eldi órkendetýge, halyqtyń turmysyn túzeýge, urpaqtyń bolashaǵyn jaqsartýǵa arnalǵan memlekettiń qarjysyn sybaılasyp qaltaǵa basatyndar bul áreketinen jaman bolamyz dep oılamaıdy. Jaǵdaılarynyń jaqsara beretindigin ózderi de, halyq ta kórip otyr. Jáne bir artyqshylyqtary «Aýzy qısyq bolsa da, baı balasy sóılesin» degendeı, qazynanyń qaqpaǵyna da emin-erkin qoly jetetinder solar bolyp keledi.
Biraq jamandyq qashanda jaqsylyqqa ákelmeıtindigi belgili. Bizdiń elimizde sybaılas jemqorlyqpen kúres táýelsizdigimizdiń alǵashqy kúnderinen bastap-aq jolǵa qoıyldy. Jas memleketimiz burynǵy keńestik elder arasynda alǵashqylardyń biri bolyp sybaılas jemqorlyqqa qarsy zań qabyldap, sybaılas jemqorlyq kórinisterine qarsy turatyn arnaıy memlekettik organ qurdy. Onyń el úshin de, memleket úshin de zııany zor ekendigi basa aıtyldy. Bárinen buryn memleket qaýipsizdigine qater tóndiretindigi alańdatpaı qoımady. Sondyqtan da sybaılas jemqorlyqpen aıaýsyz kúres júrgizý úshin, máselen, para alǵany jáne bergeni úshin on bes jyl merzimge deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qarastyryldy. Jemqorlarǵa shartty túrde merziminen buryn bosatý qoldanylmaıdy, raqymshylyq jasaýǵa tyıym salynǵan. Iаǵnı jaza merzimin tolyq óteıdi. Sybaılas jemqorlyq jasaǵan sheneýnikter memlekettik laýazymdy atqarý quqyǵynan ómir boıyna aıyrylady.
Jemqorlyq asa qaýipti jáne adam sanasyn tez ýlaıtyn bolǵandyqtan, búkil álem elderi onyń jolyn bógeý úshin kúres júrgizip jatyr. Árıne bizdiń elde de joǵarydaǵydaı sharalar qoldanylýda. Biraq ol azdyq etip otyr. Sondyqtan búginde barynsha qolǵa alynǵan sıfrlandyrý isin jemqorlyqpen utymdy kúres júrgizýge paıdalanǵan jón deımiz. О́ıtkeni osy sıfrlandyrý arqyly memlekettik qyzmetshiler arasynda jeke baılanys azaıyp, memlekettik organdardyń qyzmeti ashyq bolady degen úmit bar. Sonda sybaılas jemqorlyqtyń sebepteri men alǵy kózi joıylyp, sybaılas jemqorlyqty týdyratyn sharttaryn shekteýge múmkindik týar edi. Bul jaǵdaıda osy iske tutas qoǵamdy da tartý úlken kómek bolmaq. Memleket basshysy atap ótkendeı, «Sybaılas jemqorlyqpen kúrestiń tıimdiligi bar qoǵamnyń belsene atsalysýyna baılanysty» ekendigi belgili. Onyń ústine 2015-2025 jyldarǵa arnalǵan Sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııanyń basty maqsaty da ár adamdy jemqorlyqtyń kez kelgen kórinisine «múldem tózbeýshilik» qaǵıdasyn qalyptastyrýǵa tartý bolyp tabylady.
Endeshe «patrıottyq sezim, Otanǵa adal qyzmet etý, ádildik, zańnyń ústemdigi jáne sybaılas jemqorlyqqa degen shynaıy qarsylyq kez kelgen isimizde naqty ustanymymyz bolýy tıis» degen senim qashanda bizdiń sanamyzǵa aldymen ornyǵýy kerek. Osylaısha oı-sanamyzdy oıatý arqyly kúshimizdi biriktirip, sybaılas jemqorlyqqa tosqaýyl qoıa alamyz-aý degen úmit otyn jaǵamyz. Sóıtip ómirdegi eń basty jamandyqtan jerinerimiz de haq.
Aleksandr TASBOLAT,
«Egemen Qazaqstan»
