Sebep túsinikti dersiz. Aýrý kóp. Alaıda baıqasańyz biz máseleniń betki jaǵyna ǵana nazar aýdaryp qoıa salamyz. Ras, qazirgi kezde qaladaǵy qaı emhanaǵa barsańyz da sapyrylysqan adam kóp. Muny kórip em izdeýshiler kóp eken deısiz. Bul az deseńiz, tirkeý ornynda qaptap turǵan bir top adamdy taǵy kóresiz. Durys qoı deısiz ishteı taǵy, emhanaǵa qaralý tártibi sapaly bolǵan soń jurt kóptep kelmegende qaıtedi endi?! Sol oımen ózińizdiń ýchaskelik dárigerińiz qabyldaıtyn bólme aldyna jetesiz. Mundaı bólmelerdiń birnesheýinde túrli aýrýdy qaraıtyn salalyq dárigerler otyrady. Biraq solardyń kez kelgeniniń aldynda taǵy da ıin tiresken adam. Sosyn aýrýyńyz janǵa batsa da, aınaladaǵy barlyq adam ózińizben mundas bolǵandyqtan, kezek kútýge týra keledi.
Biraq kezek jyljymaıdy. Al ýaqyt syrǵyp óte beredi. Ýchaskelik ár dárigerdiń naýqastardy qaraıtyn belgilengen kestesi bar. Sol keste ýaqyty azaıǵanda jantalas bastalady. Kezek jyljymaıdy deıtindeı dáriger bos otyrǵan joq. Olardyń bólmeleri ýlap-shýlaǵan, qyzý qaınaǵan bir bazar dersiz. Bireýler qaıta-qaıta kirip, shyǵady. Ishte dáriger aýyr naýqasty qarap otyr-aý degendi eshkim qaperge almaıtyn sekildi. Ásirese mundaıda bir bólmeden ekinshi bólmege kirip, shyǵýdan aq halattylardyń ózderi sharshamaıdy. Kiredi, shyǵady. Jáne aq halattylardyń bir-birine degen suraqtary da taýsylmaıdy-aý. Qaraýshy dárigerdiń kóp ýaqyty osyǵan ketedi. Al ýaqyt shirkin ótip jatyr. Shyqpa janym, shyqpa dep taqymyn qysqan naýqastardyń da tózimi úzilerge taıaıdy. Aqyry kezek keledi. Bul kezde keste ýaqyty da aıaqtalýǵa taıaıdy. Asyqqan dáriger naýqasty qaraǵan bolyp suraq-jaýap alyp, jedeldete qaǵazǵa birdeńeni jazady, sol tusta qasyna kelgen áriptesterine jaýap qaıtaryp úlgeredi, shydamy taýsylyp, basa-kóktep kire qalǵan ózge naýqastarǵa daýys kóterip sóılep te qoıady, sol aıqaı-shýdyń arasynda monometrmen qan qysymyn da, júrek soǵysyn da, ókpe tynysyn da tyńdap alady, sóıtip naýqasqa ózge sala dárigerleri aldynan ótýge, qan, dáret tapsyrýǵa t.b. bir býma joldama beredi. Sosyn bara berińiz, pálen kúni kelesiz deıdi. Túk túsinbeı naýqas esikten shyǵady.
Al álgi bir býma joldama alǵan adam ne júregin, bolmasa baýyryn, ókpesin, asqazanyn t.b. áıteýir, bir ishki qurylysyn teksertýi tıis. Mundaı qurylǵylar tekserisinen ótý úshin aldyn ala taǵy jazylý kerek. Biraq mysalǵa deıik, kózi, omyrtqasy, asqazany t.b. aýyrǵan kez kelgen adam sol sátte-aq qabyldaýǵa jazyla almaıdy. О́ıtkeni ne dáriger maman joq, ne apparat tapshy. Joldama alyp, basqa emhanalarǵa barý kerek. Onda taǵy kezek. Qaıtyp kelgen soń taǵy kezek. Aýrýy asqynyp, hal-jaǵdaıy nasharlasa ǵana jedel járdem shaqyrtylady. Al bul kezde qaralam deıtin adam qarasy kóbeıe beredi. Sóıtip ne kerek, kezek sany taǵy uzara túsedi.
Mundaı yǵy-jyǵy, yıý-qııý jaǵdaıda naýqastyń shynaıy dertiniń syryn ony qaraǵan dáriger de bilip bola almaıdy. Sebebi naýqas emhanaǵa kelip, ár dárigerde uzaq kezekte turyp, sarǵaıyp, aqyry áıteýir, qaralyp bolǵanda naqty qol jetkizetini – qyrýar aqsha shyǵaryp úıme-júıme satyp alǵan dárisimen ǵana betpe-bet qalýy. Ol dáriler bitkenshe aman bolsa jaqsy, óıtkeni qosymsha qosylǵan jańa aýrýyna jańa em izdep emhanaǵa qaıta júgirýi de bek múmkin. Sosyn yǵy-jyǵy, ııý-qııý jaılaǵan paıdasyz kezek, qaralý, tekserilý qaıtadan bastalady. Sóıtip aýrýyn bir ret qaratqan adam emhanaǵa keıin san márte barady. Jáne solar eshýaqytta bitpeıtin kezekti qalyptastyrady da turady. Sondaıda aýrýlar qarasynyń kóbeıýine jol bermes úshin olardyń dertinen aıyǵyp ketýine jasalynýǵa tıis jaǵdaıdy ár emhanada naqty jolǵa qoısa dert asqynbas pa edi deısiz. Biraq bul aıtylýdaı-aq aıtylyp keledi ǵoı. Al nátıje qaısy?
Aleksandr TASBOLAT,
«Egemen Qazaqstan»
