Amandyq-saýlyq surasqan soń, tanysyp, jasyl kitaptyń baıanyn aıtty. Ápkemizdiń esimi – Buhargúl eken.
– Atam Ábdihalyq molla 1884 jyly qazirgi Qaraǵandy oblysy Shet aýdany Kıikti, Moıynty óńirinde dúnıe esigin ashypty. Atadan bes aǵaıyndy eken. Bári din jolyna túsken qalpe, molda bolǵan kisiler. On alty jasqa tolǵan shaǵynda arǵy atamyz Dúısen qalpe Qarataý degen jerdegi medresege oqýǵa beripti. On bir jyl sonda oqyp, elge qaıtypty. Moldalyq quryp júrgen shaǵynda 1930 jyly NKVD sońyna túsip, alty aı qysta taýdy pana qyp, kún keshipti. Aqyry qýǵyn toqtamaıtyn bolǵan soń, Keregetas taýynyń bir úńgirine Quran kitaptaryn tyǵyp, ózi Qyrǵyzstanǵa ótip ketedi. Sonda úbirli-shúbirli bolyp, 1963 jyly týyp-ósken eline oralady. Baıaǵy tyǵyp ketken kitaptaryn 30 jyldan soń taýyp, alady. Qazir sol kitaptar Ǵabdýlhamıd baýyrymyzdyń úıinde. Atamyz óleń jazǵan eken. Sony jınaqtap shyǵarǵan edik. Egemendikti ańsaǵan atamyzdyń tilegi el amandyǵy, bostandyq tańy bolatyn. Sol kitabyn sizderge ákep otyrmyn, – dedi.
Sodan beri eki aıǵa jýyq ýaqyt ótkenin baıqamaı qaldyq pa, álde kúndelikti jumystyń qaýryttyǵymen qaperge almadyq pa, ýaqyt syrǵyp óte shyǵypty. El ishinde óleń jazatyn aqsaqaldarymyz kóp-aq. Buryn da jazǵan atalarymyz az bolmapty.
О́leńderin paraqtap otyrǵanda avtordyń jan dúnıesin sezinbeı óte shyǵý múmkin be? Sonaý ǵasyrdyń qoınaýynda qalǵan qupııasy basym qasiretti jyldardyń surqııa kelbetin kóz aldymyzǵa kelgenimen, tolyq sezine almaı áre-sáre kúı keshesiń. Myna ómirde táýelsizdikke eshteńe jetpeıtinin ǵana túsinip úlgeresiń. Ábdihalyq moldanyń:
Bodandyqtan kóz ashpaǵan qazaǵym,
San ǵasyrda kórdiń ómir azabyn.
Áýel bastan bas-basyńa bı bolǵan,
Qazaǵyma qurdy jaýlar tuzaǵyn,
– degen sózderge qazir kórkemdik jaǵynan kóp min aıta alǵanymyzben, sol kezde osy sózdi qanshalyqty ańsarmen, jan aýyrtyp jazǵanyn oıladyq pa?! «Qashan egemen el bolamyz?» degen bir kezdegi mazaly suraq – búgin bizdiń baqytymyz. Egemenbiz! Elmiz! Tar jolda, taıǵaq keshýmen kúni ótken Ábdihalyq moldanyń kelbeti kóz aldymyzǵa jıyntyq beınedeı kórindi. Azattyqty ańsaǵan, sol jolda japa shekken erlerim, rýhtaryń shat bolsyn!
Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
