Joba quny – 12 mlrd teńge
Oblysta «Týǵan jer» arnaıy baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylatyn jobalardyń, kishi jobalardyń jáne is-sharalardyń jol kartalary men tizimderi qurastyrylǵan. Jalpy, Qaraǵandy oblysynda «Rýhanı jańǵyrý» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 400-den astam túrli joba júzege asyrylmaqshy. Bul maqsatqa jumsalatyn qarjy qory da qomaqty: 12 mıllıard teńge! Igi sharadan atymtaıjomart demeýshiler de tys qalmaǵan. Joǵaryda aıtylǵan somanyń 5 mıllıard teńgesi myrza mesenattarǵa tıesili.
– Tabysty el, – dedi oblys ákimi Erlan Qoshanov kóshpeli májiliste sóılegen kirispe sózinde, – ol eń birinshi kezekte tabysty adamdar. Qazir Qazaqstan ekonomıkalyq jańǵyrý jolynda tur. Alaıda bul reformalardyń barlyǵy rýhanı qurastyrýshysyz esh maǵynaǵa ıe bola almaıdy.
О́ńirde atalǵan baǵdarlamany júzege asyrýdyń mańyzdylyǵy, onyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýǵa qýatty serpin beretindigi kún tártibinde aldyńǵy orynǵa qoıylǵan. Baǵdarlamany tıimdi júzege asyrý úshin Qaraǵandy oblysynyń ákimdigi men óńirlik saraptamalyq keńestiń quramyna qoǵam men ǵylym salasynyń bedeldi qaıratkerleri, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń, saıası partııalardyń, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi, jetekshi sarapshylary men mamandar bekitilgen. Búgingi kúni óńirlik saraptama keńesi turaqty túrde jumys istep, qoǵamdyq mańyzy bar máselelerdi talqylaý isinde kóp sharýany tyndyryp júr.
Usynystar ıgi isterdiń ustyny
Shyn máninde, bul ıgi sharanyń sarapshylar qaýymdastyǵy men óńirlik jobalaý keńseleri arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtýǵa, oblystaǵy «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń oryndalý barysyn jan-jaqty taldaýǵa, jaqyn bolashaqta iske asyrylatyn jobalardyń sapasyn arttyrýǵa negizdelgen usynystardy qalyptastyrýǵa baǵyttalǵany belgili. Budan bólek, «Tárbıe jáne bilim» kishi baǵdarlamasynyń oryndalýy, ólketaný boıynsha oqýlyqtar ázirleý, baspadan shyǵarý, materıaldyq jáne materıaldyq emes mádenı eskertkishter tizilimin qalyptastyrý tájirıbesin qoldanysqa engizý syndy qat-qabat sharýalardyń atqarylýy da basty maqsat retinde qarastyrylǵanyn aıta ketken jón.
Arqaǵa arnaıy at basyn tiregen Ortalyq saraptama keńesiniń quramyna esimderi elge belgili ǵalymdar men qoǵam qaıratkerleri engen. Atap aıtqanda, olardyń qatarynda «Qasıetti Qazaqstan» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń basshysy Berik Ábdiǵalıuly, EUÝ «Rýhanı jańǵyrý» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Erlan Aryn, EUÝ prorektorlary Dıhan Qamzabekuly, Serikjan Qanaev, QHA kafedrasynyń meńgerýshisi Anatolıı Bashmakov, professor-ǵalymdar Shákir Ybyraev, Serik Negımov, Jambyl Artyqbaev, Maqsat Alpysbes, Azamat Dúısembaev syndy zııaly qaýym ókilderi boldy. Kóshpeli májiliste olar salmaqty pikir aıtyp, salıqaly áńgime qozǵady.
Sonymen qatar jıynda óńirlik saraptama keńesiniń tóraǵasy, Qaraǵandy ekonomıkalyq ýnıversıtetiniń rektory Erqara Aımaǵambetov, «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń oryndalý barysy týraly Qaraǵandy óńirlik jobalaý ofısiniń jetekshisi Gúlnár Qurbanbaeva, «Tárbıe jáne bilim» kishi baǵdarlamasynyń iske asyrylýy týraly Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Mektepke deıingi jáne orta bilim departamentiniń dırektory Sholpan Karınova men ólketaný boıynsha oqýlyqtar ázirleýdiń barysy týraly «Oqýlyq» respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń dırektory Beıbitkúl Kárimova baıandama jasady.
Shákárim joq, Qalqaman bar
Kóshpeli májiliste fılologııa ǵylymdarynyń doktory Serik Negımov «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý isinde jergilikti tarıhı tulǵalardyń esimderin, aty ańyzǵa aınalǵan jerlerdi jańǵyrtýǵa basa nazar aýdarý kerektigin aıtty. Ǵalym óz sózinde qazaq termınologııasyn túzýge súbeli úles qosqan aǵartýshy-lıngvıst Islám Jarylǵapovtyń bıyl 100 jyldyǵy ekenin eske saldy. «Qaraǵandy osyny eskerýsiz qaldyrmasa eken. Eńbegi men mol murasyn, onyń sózjasamdaǵy baı tájirıbesin búgingi urpaqqa jetkizýimiz kerek. Qazir qaıtalanbas tulǵanyń 5 myń sózi qyzynyń qolynda. Senimdi adamǵa ǵana ber dep amanattap ketipti», dedi Serik Negımov.
Sonymen qatar ol Bektaýata baýraıynda jerlengen Shashýbaı aqyn men Alash arystarymen birge elge qyzmet kórsetken Hasenniń Bıjanynyń muralaryn jandandyrý jaıyn sóz etti. Mektep murajaıyn ashý jumystaryn qolǵa alý, stýdentter men oqýshylarǵa ekspedısııa uıymdastyryp, Ulytaý, Qarqaraly syndy kıeli jerlermen tanystyryp, sol topyraqtan túlegen ánshi, aqyn-jazýshylardyń murasymen sýsyndatý qajettigine nazar aýdardy.
«Oqýlyq» respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń dırektory Beıbitkúl Kárimova óz sózinde ár oblystyń ólketaný aıasynda mektep baǵdarlamasyna engizýge usynǵan keıbir oqýlyqtarynyń mazmunyn syn tezine aldy. Máselen, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ólketaný kitabyna Shákárim Qudaıberdiuly, Bıbigúl Tólegenova syndy tulǵalar enbeı, olardyń ornynda keıingi ánshiler men aqyndardyń júrgenine qynjylys bildirdi. Atap aıtqanda, oqýlyqtarda aqyn Qalqaman Sarın, ánshiler Gúlmıra Sarına, Toqtar Serikovtiń ómirbaıany berilgen. Sondyqtan kitapty baspaǵa ázirleý barysynda ár salanyń bilikti mamandary men tarıhshylardan turatyn arnaıy komıssııa qurylsa degen usynys-tilek aıtyldy.
«Teńiz – tamshydan» degen támsilge salsaq, kóshpeli májilis barysyndaǵy baıandamalarda aıtylǵan kósheli usynystardyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyndaǵy ult rýhanııatyna aýadaı qajet mindetterdi oryndaý isinde ustyn bolarlyq ról atqaratyny aıqyn ańǵaryldy.
Mádıge – mavzoleı
«Rýhanı jańǵyrý» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Erlan Aryn mádenı mura aıasynda serııalyq kitaptar shyǵarý isiniń, atap aıtqanda «Saryarqa kitaphanasy» serııasy jobasyn qaıta qolǵa alýdyń óńir úshin mańyzdylyǵyna toqtaldy. Sondaı-aq ol kúresker aqyn Mádı Bapıulynyń keńes zamanynda salynǵan eskertkishin qaıta jańǵyrtyp, onyń basyna mavzoleı keshenin turǵyzý jóninde usynys aıtty.
Baıandamalardy talqylaý barysynda sarapshylar sapaly jobalardy irikteý boıynsha birneshe usynystar men usynymdar berdi. Olardyń ishinde «Rýhanı jańǵyrý» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Erlan Aryn aıtqan Ulytaýdy halyqaralyq dárejede ulyqtaý jáne Qaraǵandydan Tuńǵysh Prezıdent kitaphanasynyń fılıalyn ashý, Mádı Bapıulynyń basyna Keńes Odaǵy kezinde qoıylǵan eskertkishti qaıta jańǵyrtý sekildi mańyzdy máseleler kópshiliktiń kóńilinen shyqty.
Kóshpeli májilis barysynda Ortalyq saraptama keńesiniń tóraǵasy, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Erlan Sydyqov oblys ákimine estelik syılyq usynsa, Qazaqstan Eltańbasynyń avtory Jandarbek Málibekov memlekettik gerbtiń jańa nusqasyn tabys etti. Sonymen qatar L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵalym-sarapshylary, oqytýshylary Qaraǵandy qalasynyń joǵary oqý oryndarynda Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Táýelsizdik dáýiri» kitabynyń negizgi baǵyttaryn túsindirý boıynsha sholý dáristerin ótkizdi. Ortalyq saraptama keńesi jumysynyń sońynda tarıh ǵylymdarynyń doktorlary, professorlary Erlan Sydyqov pen Jambyl Artyqbaev birigip jazǵan «Ánet baba: ǵumyry men zamany» kitabynyń tusaýkeser rásimi boldy.
Kóshpeli májiliste kóp aıtylǵan dúnıeniń biri – rýhanı turǵyda túlemegen qoǵam bereke-birlikten aıyrylyp, órken jaıa damı almaıtyndyǵy boldy. Iаǵnı rýhanııat rızyǵynsyz ult tileýiniń qabyl bolmaıtyndyǵy taǵy bir márte eske salyndy.
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY
