Balalardy qoldaý men qorǵaýdy jetildirý – mindet

3 qylmysta bala­lar óltirilgen, 24 jaǵdaıda aýyr jáne orta dárejedegi dene jara­qa­tyn alǵan, 12 ret zorlaýǵa tap bolǵan. Tonaý, uryp-soǵý jáne t.b. zorlyq-zombylyqtyń sal­da­rynan 14 bala ózine-ózi qol jumsaýǵa barǵan. Jalpy aıt­qanda, 2015-2017 jyldary elimiz­degi barlyq qylmystyń 8439-y jasóspirimderge qarsy jasalǵan.

On shaqty jyldan keıin qazir­gi jas­ós­pirimder bel­di azamat­tar bolady. Adamı kapıtal degenimiz osy. Biraq olardyń durys azamattar bolyp ósýine biz laıyqty jaǵdaı jasap otyrmyz ba? Eger jasaǵan bolsaq, olarǵa qarsy qyl­mystardyń sany nege artyp otyr?

Mine, osy suraqtardy biz únemi ózimizge qoıyp, oǵan jaýap izdeýimiz kerek. Aldymen bala­lar men jasóspirimderdi esirt­kiden, balıǵatqa tolmaı jynys­tyq qaty­nasqa túsýden saqtaýymyz kerek. Bular adam­ger­shilik máseleleri ǵana emes, olardyń densaý­lyqtaryn saq­taýdyń amaly. Sondyqtan bular­dy memlekettik qaýipsizdik máse­leleri dep qarastyrǵan jón.

Búgingi tańda elimizde 5 mıl­lıonnan astam bala men jas­óspirim bar. Álemdik zert­teýler or­talyqtarynyń derek­terine qa­ra­ǵanda bizdiń balalar ózderiniń bilimi men biligi bo­ıynsha 100 eldiń arasynda 12-shi oryn alady eken. Olardyń bári de den­saýlyqtary jaqsy, baqytty bolyp ósýdi qalaıdy. Al bul iske memleket tarapynan qamqorlyq bolmasa, qol jetkizý qıyn.

Balalardyń qaýipsizdigin qam­tamasyz etý jáne qorǵaý baǵy­tynda sońǵy jyldary birshama zańdar jetildirildi. Máselen, Qylmystyq kodekske 2015 jyldan bastap engizilgen ózgerister men tolyqty­rý­larda jasóspirimderdi zorlaǵany men qorlaǵany úshin qylmyskerdi ómir boıy túrmege qamaý jazasy engizildi. Sondaı-aq ondaı qylmyskerlerge shartty jaza berý, keshirimmen kelisimge kelý, t.b. qoldanyl­maıtyn boldy.

Alaıda qylmys sanynyń ósýi ókiletti organdar jumysynyń jetkiliksizdigin kórsetip otyr. Sonymen birge qazir balanyń ata-ananyń aldyndaǵy, qoǵam aldyn­daǵy mindeti umytylyp, tek quqy týraly áńgi­meler ǵana jıi aıtylatyn boldy. Munyń da ózindik jetispeıtin jaqtary bar.

Osy máselelerdiń bárin Máji­listiń jalpy otyrysynda aıta otyryp, biz Úkimet basshysy Baqyt­jan Saǵyntaevtyń atyna depýtattyq saýal joldadyq. Onda balalar men jasóspirimderge qatysty qylmystardyń órshýin toqtatý úshin barlyq memlekettik organdardyń, jergilikti basqarý organdarynyń jáne qoǵamdyq ınstıtýttardyń is-áreketterin úılestiretin zańnamalyq normalardy jetildirýdi qarastyrǵan zań jobasyn ázirleý kerektigin usyndyq.

Sáýle Aıtpaeva,

Májilis depýtaty