Álemde osy kúni balalar ádebıetine arnalǵan úlken sharalar uıymdastyrylyp, sol arqyly árbir balanyń tulǵa bop qalyptasý jolynda kitaptyń qanshalyqty mańyz atqaratynyna basa nazar aýdaryldy. Ár baldyrǵannyń rýhanı álemi, bilimi, tárbıesi kitappen baııdy. «Kitap – bilim bulaǵy, bilim – ómir shyraǵy» degen qanatty sóz osy kúni jańǵyryp tursa bolmaı ma?!
Bul – álemge dańqy jaıylǵan áıgili ertekshi Gans Hrıstıan Andersen dúnıe esigin ashqan kún. Onyń qalamynan týǵan ertegiler álemin ǵalamnyń baldyrǵandary ózderine meken qylǵaly qashan.
XVII ǵasyrdyń orta tusynda balalarǵa aýyzsha ertegi aıtýdan bastalǵan bul ádebıet janrynyń dúnıege kelgenine de asa kóp ýaqyt bola qoıǵan joq. XVII ǵasyr sońynda Fransııada ataqty akademık Sharl Perro «Kúlshe qyz», «Qyzyl telpekti qyz», «Saptama etik kıgen mysyq», «Feıanyń syılyqtary», «Uıqydaǵy arý» sııaqty halyq ertegilerin qaıta óńdep, kitap etip shyǵaryp, ózi de balalarǵa arnap shyǵarma jazady. XVIII ǵasyrda balalar Danıel Defonyń «Robınzon Krýzo», Djonatan Svıftyń «Gýllıverdiń saıahaty», «Myń bir tún» sııaqty álemge áıgili shyǵarmalardy oqı bastady. HIH ǵasyrda ǵana balalar ózderine arnaıy jazylǵan Lıýdvıg Iogann Tıka, Ernes Teodor Amadeıa Gofman, Aǵaıyndy Grım, Gans Hrıstıan Andersenderdiń ertegilerin oqydy. Sodan beri qanshama baldyrǵanǵa arnalǵan jaýhar týyndylar dúnıege keldi.
Andersen atyndaǵy KSRO boıynsha syılyqty kezinde Marat Qabanbaı «Jıhankez Tıtı» shyǵarmasy úshin ıelenip, kitaby Máskeýde arnaıy serııa boıynsha jaryq kórgen bolatyn. Qazaq balalar ádebıetiniń jazýshylary dep sanaýly qalamgerlerdi ǵana nasıhattap kelemiz. О́tebaı Turmanjanov, Moldahmet Qanaz, Ermek О́tetileýov, Jaqan Smaqov, Ádibaı Tabyldıev, О́tepbergen Aqypbekov, Ádil Balta, Ábdirashtyń Jarasqany sııaqty qalamgerlerdiń esimderi men shyǵarmalary balalar ádebıeti degende kóp aıtyla bermeıdi. Osy avtorlardyń shyǵarmalaryn keńinen nasıhattaý qazaq balalarynyń boıyna ulttyq minezdi qalyptastyryp, bolashaq urpaqtyń ultjandy azamat bolýyna yqpal eteri sózsiz.
Al bul kún balańyzǵa erekshe syılyq – kitap tartý etýge taǵy bir tamasha sebep bolyp qala bermek.
Daıyndaǵan
Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
