Densaýlyq saqtaý mınıstri E. Birtanov Qazaqstanda sońǵy 10 jylda ólim kórsetkishiniń 28,5%-ke tómendeý tendensııasy baıqalǵanyn aıtty. Onkologııalyq kómekti uıymdastyrý boıynsha iske asyrylyp jatqan sharalarǵa qaramastan birqatar ashyq máseleler saqtalýda.
Memleket basshysynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Qazaqstan halqyna joldaýyn oryndaý aıasynda qaterli isikterdiń aýyrtpalyǵyn tómendetý maqsatynda QR onkologııalyq aýrýlarmen kúres boıynsha 2018–2022 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparynyń jobasy ázirlendi.
Keshendi jospardyń negizgi mindetteri:
profılaktıkany damytý jáne qaýip faktorlaryn basqarý;
onkologııalyq aýrýlardyń joǵary tıimdi erte dıagnostıkasy;
onkologııalyq kómek kórsetýdiń ıntegrasııalanǵan modelin engizý;
onkologııalyq kómekti sıfrlandyrýdy, kadrlyq áleýet pen ǵylymdy damytý.
E. Birtanovtyń málimdeýinshe, Keshendi jospar aıasynda Astana qalasynda Ulttyq ǵylymı onkologııa ortalyǵyn qurý kózdelgen. Ortalyqtyń negizgi mindetteri — halyqaralyq standarttarǵa sáıkes onkologııalyq kómek kórsetý, onkologııa salasynda ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizý, profılaktıkanyń, erte dıagnostıka qoıýdyń jáne emdeýdiń derbestendirilgen ádisterin ázirleý jáne engizý bolady.
Memlekettik-jekemenshik áriptestik aıasynda medısına jabdyqtaryn satyp alý josparlanǵan. Qazirgi tańda QR DSM áleýetti ınvestorlarmen birlesip Keshendi jospar aıasynda MJÁ jobalaryn iske asyrý úshin ońtaıly modelder men shemalardy ázirleýde.
«Keshendi jospardy iske asyrý úshin jeke ınvestısııalar tartylatyn bolady. Osy maqsatta memlekettik-jekemenshik áriptestiktiń mehanızmderin paıdalana otyryp, 149 birlik jabdyq satyp alý josparlanyp otyr. MJÁ jobalarynyń boljamdy somasy 40 mlrd astam teńgeni quraıdy», — dedi densaýlyq saqtaý mınıstri E. Birtanov.
Sonymen birge, Densaýlyq saqtaý mınıstrligi medısınada IBM Watson for Oncology jasandy zerdeni engizý boıynsha jumys júrgizýde. Bul platforma onkologtarǵa dáleldi medısına negizinde emdeýdiń jeke ádisterin, onkologııalyq saraptamaǵa jáne sheteldik medısınalyq ádebıetke qoljetimdilikti qamtamasyz etedi. Pılottyq jobany aıaqtaǵannan keıin Keshendi josparǵa jasandy zerdeni odan ári engizý jónindegi qosymsha is-sharalar engiziletin bolady.
Keshendi jospardy iske asyrý nátıjesinde EYDU jetekshi elderiniń onkologııalyq aýrýlardy erte anyqtaýdyń negizgi kórsetkishterine qol jetkizildi, atap aıtqanda:
jatyr moıny obyrynyń skrınıngi kezinde obyraldy jaı-kúıdi anyqtaýdy 2022 jylǵa qaraı 0,6%-ke deıin jáne kolorektaldyq obyrdy 23%-ke deıin ulǵaıtý;
onkologııalyq aýrýlardyń bastapqy satylaryn anyqtaýdy 33,5%-ke deıin arttyrý. Atap aıtqanda, jatyr moıny obyrynyń bastapqy deńgeıin 65%-ke deıin, sút bezi obyrynyń bastapqy deńgeıin 45%-ke deıin, kolorektaldyq obyrdyń bastapqy deńgeıin 25%-ke arttyrý;
obyrdyń asqynǵan nysandaryn 7,2%-ke deıin tómendetý;
onkologııalyq naýqastardyń 5 jyldyq ómirsheńdigin 60%-ke deıin ulǵaıtý.
Keshendi jospar jobasy jáne onkologııalyq kómekti sıfrlandyrý barysy týraly Almaty onkologııa jáne radıologııa ǴZI dırektory D. Qaıdarova baıandady. Onyń aıtýynsha, jobany iske asyrý aıasynda medısınalyq uıymdardy zamanaýı sıfrlyq tehnologııalarmen (mamolograftar, kolonoskoptar jáne t.b.) jabdyqtaý josparlanǵan. Emdelýshi monıtorıngin standarttaýǵa múmkindik beretin medısınalyq aqparattyq júıeler biriktiriledi. Kadr resýrstaryn damytý, klınıkaǵa deıingi zertteý ortalyǵy men isik genomynyń zerthanasyn qurý josparlanyp otyr. ǴZI dırektorynyń aıtýynsha, atalǵan is-sharalardy júzege asyrý onkologııalyq kómekti túbegeıli jańa deńgeıge shyǵarýǵa jol ashady.
Álemde jyl saıyn onkologııalyq aýrýlardan zardap shekkenderdiń sany ósýde. Aýrý árbir altynshy ólimniń sebebine aınalýda. Eń jıi kezdesetin problema — aýrýdyń sońǵy satylarynda júginý jáne anyqtaý, tıisinshe, bundaı jaǵdaıda emdeý tıimdiligi tómen bolady.
Mańǵystaý oblysynyń ákimi E. Toǵjanov, Almaty oblysynyń ákimi A. Batalov, Pavlodar oblysynyń ákimi B. Baqaýov óńirlerde onkologııalyq aýrýlardy erte dıagnostıkalaýdy jaqsartý jáne tıisti ınfraqurylymdy damytý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly baıandady.
Aqtaýda 100 orynǵa arnalǵan dıspanser salý máselesi pysyqtalýda. Almaty oblysynda 2 onkologııalyq dıspanser jumys isteıdi, 46 dáriger emdelýshilerdi tekserip, qajetti medısınalyq kómek kórsetedi. Pavlodar oblysynda ýaqytyly medısınalyq kómek kórsetý úshin 200 oryndyq jańa onkologııalyq dıspanser salyndy.
