Eýropalyq balettiń jarqyn juldyzdary tartý eter ǵajaıyp Gala de Paris jobasynyń kórkemdik jetekshisi jáne qoıýshy horeografy – Sebastıan Berto, ıdeıa avtory ári bas prodıýsseri – Anton Levahın. Al qoıylymdy súıemeldegen «Astana Opera» sımfonııalyq orkestrine maestro Vladımır Lande (Reseı – AQSh) jetekshilik etti. О́ner oqıǵasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen Astananyń 20 jyldyǵyna arnalyp uıymdastyrylyp otyr. Aıtýly týrne sondaı-aq, Parıj ulttyq operasynyń 350 jyldyǵyna, balet óneriniń negizin salýshy horeograf Marıýs Petıpanyń 200 jyldyq jáne álemdik deńgeıdegi áıgili baleron Rýdolf Nýreevtiń 80 jyldyq mereıtoıyna oraı júzege asyryldy.
«Qazaqstan óz halqyn aıryqsha erkeletedi eken. Estigenimdeı, Astanada buǵan deıin Italııanyń áıgili «La Skala» (La Scala, Mılan) teatry óner kórsetse, búgin, mine, kórermenine 4 ǵasyrǵa jýyq tarıhy bar Fransııanyń áıgili Parıj ulttyq opera teatrynyń shyǵarmashylyq tynysymen tanysýǵa úlken múmkindik syılap otyr. Álemdik arhıtektýranyń ozyq úlgisin áıgileıtin teatrlaryńyzdyń sáni men saltanaty, zamanaýı kelbeti meni aıryqsha tánti etti. «Astana Operadaı» teńdesiz teatr salyp berip, kórermenine Eýropanyń úzdik teatrlarynyń ónerin tamashalaýǵa jaǵdaı jasap otyrǵan memlekettiń talǵampaz halqy shynymen-aq baqytty», dep belgili baleron, Gala de Paris jobasynyń kórkemdik jetekshisi jáne qoıýshy horeografy Sebastıan Berto Astanaǵa kelgendegi alǵashqy áserimen bólisti.
Paris Opéra Ballet – XIV Lıýdovık patshanyń 1661 jyly Koroldik bı akademııasy retinde negizi qalanǵan Parıj operasynyń resmı ulttyq balet trýppasy. Orelı Dıýpon jetekshilik etetin ujym quramynda búginde 150-den astam ártis bar. Teatr trýppasy kórermen nazaryna jyl saıyn 200-ge jýyq qoıylym usynyp, olardyń árqaısysy teatr jankúıerlerine bekzat ónerdiń shynaıy meıramyn syılap keledi. Tamyryn tereńnen tartatyn teatrdyń shyǵarmashylyq sharyqtaýy ár jyldary ujym quramynda óner kórsetken Marııa Talonı, Djordj Balanchın, Serj Lıfar, Morıs Bejar, Rolan Petı, Rýdolf Nýreev, Sırıl Atanasov, Sılvı Gıllem, Anjelen Preljokaj jáne ózge de uly esimdermen tyǵyz baılanysta atalyp keledi. Sondaı aıaýly esimderdiń biri – qazaqtyń talantty qyzy, balerına Altynaı Asylmuratova.
«Astana Opera» balet trýppasynyń kórkemdik jetekshisi, Reseıdiń Halyq ártisi Altynaı Ábdiýáhımqyzy 90-jyldary áıgili sahnada Rýdolf Nýreevtiń qoıylymdaryndaǵy basty partııalarda jarqyraǵany talǵampaz kórermenniń esinde. Álemge tanymal prıma L.Mınkýstyń «Baıaderka» baletinde Nıkııanyń rólin oryndap, P.Chaıkovskııdiń «Aqqý kóli» baletindegi Odetta men Odılııanyń beınelerin somdaǵan bolatyn.
Sonymen qatar aty ańyzǵa aınalǵan teatr sahnasynda «Astana Opera» teatry trýppasynyń jetekshi solısteri: Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Maıra Muhamedqyzy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Jupar Ǵabdýllına jáne teatrdyń bas dırıjeri, talantty mýzykant Alan Bóribaev pen Abzal Muhıtdınovtyń jetekshiligindegi «Astana Opera» sımfonııalyq orkestriniń óner kórsetýi – qos teatr arasyndaǵy uzaq jylǵa jalǵasqan rýhanı, shyǵarmashylyq dostyqtyń aıqyn belgisindeı.
«Kórermenniń mádenı, rýhanı talabyna zor talǵammen jaýap berip otyrǵan Qazaqstan halqyn qalaı tań qaldyrsaq dep uzaq oılandyq. Sodan oılana kele, Astananyń 20 jyldyq mereıtoıyna oraı merekelik baǵdarlama usynǵymyz keldi. О́ıtkeni bul jobada Parıj Ulttyq opera jáne balet teatrynyń kórkemdik bıikke kóterilýine yqpal etken horeograf Marıýs Petıpa, óz dáýiriniń ańyzy. Rýdolf Nýreev syndy balet óneriniń áıgili tulǵalarynyń qoltańbasy qalǵan jaýharlardy zamanaýı stılde qaıta jandandyryp, Gala de Paris balettik baǵdarlamasynda biriktirip, kórermenine shyn mánindegi rýhanı lázzat sylaıtyn ónerdiń tamasha keshin tartý etkimiz keldi.
«Astana Opera» teatry sahnasynan óner- súıer qaýym Letısııa Pıýjol, Se Yn Pak, Fransýa Alıý, Mark Moro, Pablo Legasa, Aksel Maglıano syndy dúnıejúzilik deńgeıdegi jetekshi solısterdiń ónerin tamashalaı alady. Sondaı-aq klassıkalyq mýzyka men horeografııanyń, ǵalamat kostıým men zamanaýı tehnologııanyń ozyq úlgileri utymdy paıdalanyla otyryp qoıylǵan jaryq qoıý tásiliniń ssenografııadaǵy atqarar róli men estetıkasyn, jalpy, qaı jaǵynan da álemniń kásibı myqty mamandary tartylǵan teatrymyzdyń úzdik jumystarynyń biri nazarlaryńyzǵa usynyldy. Kóńilderińizden shyǵady dep senemiz», dedi qoıýshy horeograf.
Keshtiń kórkemdik jetekshisi, klassıkalyq horeografııanyń jaryq juldyzy Sebastıan Bertonyń bul tolqynysynyń salmaqty sebebi bar. О́ıtkeni dál osy týrne aıasynda óner ıesiniń 2017 jyly Grand-Opera (Grand Opéra, Parıj) sahnasynda tusaýy kesilgen «Renessans» baletiniń halyqaralyq premerasy ótedi.
Parıj ulttyq operasy balet trýppasynyń biregeı konserttik baǵdarlamasy Marıýs Petıpa boıynsha qoıylǵan V.Shaıeniń (mýzyka avtory A.Glazýnov) «Raımonda» baletiniń úzindisimen ashyldy. Ǵalamat balet keshi odan ári T.Goteniń «Raýshan gúliniń elesi» óleńiniń jelisimen K.M. fon Veberdiń mýzykasyna qoıylǵan M.Fokınnyń osy attas baleti men R.Drıgonyń óńdeýindegi Adolf Adannyń mýzykasyna M.Petıpa boıynsha S.Bertonyń qoltańbasynda sahna kórgen «Korsar» klassıkalyq baletine ulasty. Al keshtiń ekinshi bólimi F.Mendelsonnyń mýzykasyna qoıylǵan S.Bertonyń tańdaýly «Renessans» baletimen shymyldyq túrip, «О́lim aldyndaǵy aqqý» týyndysyna jalǵasyp, K.Chernıdiń «Etıýd» mýzykasymen túıindeldi.
Bas shahar tórin tórt kúni boıy óner dýmanyna bólegen Parıj ulttyq opera teatrynyń balet trýppasynyń bul aıtýly sapary elorda turǵyndary men qala qonaqtarynyń kóńilinde uzaq ýaqyt saqtalar shyn mánindegi ónerdiń uly oqıǵasyna aınalǵany sózsiz. Ártister fransýz balet mektebiniń kóneden qazirge deıingi san-ǵasyrlyq dástúrin zamanaýı óner tilinde sheber sóıletip, dástúr men jańashyldyq úılesiminiń úzdik úlgisin kórsetti. Trýppa kúrdeli bı qımyldarymen qatar, romantıkaly hám lırıkalyq ıirimderdi, klassıkalyq aıbyndylyq, áserli sekirýler men pırýetterdi sheber ıgerýiniń nátıjesinde, baletteı bekzat ónerdiń ásemdigi men qýattylyq qudiretine bas ıgizdi.
Oryndalǵan árbir partııa kórermenin óziniń rettiligimen, solısterdiń kásibı deńgeıde shyńdalǵan tehnıkasymen, ártistik sheberligimen, sondaı-aq naǵyz fransýzdyq úlgidegi jeńildigimen, tapqyrlyǵymen baýrap aldy. Álemniń túkpir-túkpirinen jınalǵan talanttar shoǵyrynyń tekti ónerge jańasha tynys syılaǵanyna kýá bolyp, qýana qol soqtyq. Tórt kún boıy tolastamaǵan kórermenniń ystyq yqylasy men sheksiz qoshemetin Parıj ulttyq operasy trýppasynyń shyǵarmashylyq izdenisi men teńdesiz talantyna bas ııý dep qabyldadyq.
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»
