Elimizde balalar onkologııasyn emdeıtin eki respýblıkalyq ortalyq bar. Onyń biri, Almatydaǵy Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy bolsa, ekinshisi, Astanadaǵy Ana men bala ulttyq ǵylymı-zertteý ortalyǵy. Balalarǵa dıagnostıkalyq jáne emdik kómek kórsetetin onkologııalyq jáne gematologııalyq beıindegi Pedıatrııa ortalyǵyndaǵy bólim 115 tósek-orynǵa arnalǵan. Elimizdiń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi onkologııalyq aýrýǵa shaldyqqan balalardyń máselesine erekshe nazar aýdarady. Pedıatrııa ortalyǵyndaǵy balalar tegin emdeledi. Memleket qajetti qural-jabdyqtarmen, dári-dármektermen tolyq qamtamasyz etip otyr.
Pedıatrııa ortalyǵynyń dırektory Rıza Boranbaevanyń aıtýynsha, qazirgi kezde atalǵan ortalyqta balalardaǵy barlyq qaterli isikterge emdeý júrgiziledi. Sońǵy 25 jyl ishinde otandyq balalarǵa onkogematologııalyq kómek berý salasyndaǵy jetistik álemdik emdeý deńgeıine deıin jetti. Qazaqstanda balalar onkogematologııalyq qyzmetiniń ashylýy men sońǵy 25 jyldaǵy damýy jiti leıkozǵa shaldyqqan naýqastardyń ómirsheńdigin jaqsartýǵa múmkindik berip otyr. Aq qan aýrýyna shaldyqqandardyń 82 prosentten astamy, al qan aýrýynyń eń qaýiptisi sanalatyn mıeloıdty túriniń 62 prosenti jazyldy. Balalar onkogematologııalyq ortalyǵynyń 25 jyldyq tarıhynda kóptegen joǵary bilikti mamandar daıarlandy. Jiti leıkozdar men tyǵyz isikterdi dıagnostıkalaý men emdeýdiń zamanaýı baǵdarlamalary engizildi. Balalar jasyndaǵy kúrdeli qan aýrýlaryn dıagnostıkalaý men emdeýdiń jańa tehnologııalary sátti meńgerilýde. «Onyń ishinde ortalyqta 2012 jyldan bastap balalardaǵy gemopoezdik diń jasýshalaryn transplantasııalaý engizildi. 2012 jyldan bastap súıek kemiginiń ishindegi allotransplantasııa jáne aýtotransplantasııa otasy 70-ten asa balaǵa jasaldy. Kórsetiletin medısınalyq qyzmetterge qoljetimdilik pen sapasy jaqsarýda. Balalardy ońaltý jaıy da qarastyrylǵan. 4 jyldan beri onkologııalyq aýrýlarǵa shaldyqqan balalar «Alataý» respýblıkalyq klınıkalyq shıpajaıynda demalady. Respýblıkamyzda «2016-2020 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasynda balalar onkologııalyq jáne gematologııalyq qyzmetin jetildirý» Jol kartasy iske asyrylýda. Ortalyq mamandary alys jáne jaqyn shetelderde taǵylymdamadan ótken. Qazir dıagnostıkalaý, erte anyqtaý áldeqaıda jaqsardy. Balalar onkologııalyq jáne gematologııalyq qyzmetiniń elimizdegi damýy kóptegen kishkentaı balalardyń saýyǵyp ketýine múmkindik berip otyr», dedi R.Boranbaeva.
1993 jylǵa deıin, ıaǵnı balalar onkogematologııalyq ortalyǵy ashylǵanǵa deıin bul aýrý aıyqpaıtyn jáne qaterli dep sanaldy. Máseleni sheshýdiń jalǵyz joly — leıkozdy emdeýdiń halyqaralyq hattamasyn engizý boldy. Sol qıynshylyqqa toly toqsanynshy jyldary TMD elderi men Ortalyq Azııada ǵane emes, elimizde tuńǵysh ret onkogematologııalyq ortalyǵy ashylyp, alǵash ret Avstrııa men Germanııanyń halyqaralyq BFM baǵdarlamalyq emi engizilip, qoldanyla bastady. «BFM» hattamasy degenimiz – Berlın, Frankfýrt, Mıýnster syndy úsh qalanyń ǵalymdary balalardyń onkologııalyq aýrýyn emdeý maqsatynda arnaıy baǵdarlama qurýyna baılanysty atalǵan. Bul ádis áli kúnge deıin elimizde qoldanylyp keledi.
Nátıjesinde dertinen aıyqqan, búginde otbasyly bolyp otyrǵan pasıentterdiń aq halatty abzal jandarǵa alǵystary aıryqsha.
Onkogematologııalyq qyzmettiń qalyptasý jyldarynda Pedıatrııa ortalyǵy kóptegen alys jáne jaqyn sheteldik ortalyqtarmen yntymaqtastyq baılanys ornatty. Sonyń nátıjesinde isik pen qan aýrýlarynyń kúrdeli túrine shaldyqqan naýqastardy dıagnostıkalaý men emdeýde konsýltasııalyq-praktıkalyq kómekter kórsetildi. Jas mamandar sheteldik ortalyqtarda biliktilikterin arttyrdy. Sondaı-aq sheberlik synyptarǵa qatysýǵa múmkindik aldy. 25 jyldan beri klınıkaǵa qoldaý bildirgen sheteldik áriptesterdiń eńbekteri de atap óterlik. Olardyń qatarynda D.Rogachev atyndaǵy ımmýnologııa, onkologııa jáne gematologııa ortalyǵynyń dırektory, Reseı ǵylym akademııasynyń akademıgi Aleksandr Rýmıansev, Belarýs respýblıkalyq balalar onkologııasy jáne gematologııasy ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń basshysy Olga Aleınıkova, Ekaterınbýrg qalasyndaǵy №1 oblystyq klınıkalyq balalar aýrýhanasy bas dárigeriniń onkologııasy jáne gematologııa jónindegi orynbasary, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty Larısa Fechınalardy atap ótýge bolady.
Sonymen qatar ortalyqpen kópjyldyq yntymaqtastyǵy, kórsetken áleýmettik qoldaýy men atqarǵan qaıyrymdy isteri úshin «Mıloserdıe» qaıyrymdylyq qory, «Zdorovaıa Azııa», «Help Today», «Amıla» qoǵamdyq qorlary men «Asyl Bala» qaýymdastyǵyn da atap ótken jón.
Buryn qannyń qaterli aýrýlary emdelmeıtin aýrýǵa jatatyn jáne bul qaterli dertke shaldyqqan balalar 1 jasqa deıin ǵana ómir súrdi. Qazirgi tańda elimizde onkologııalyq dertke shaldyqqan búldirshinderdi aman alyp qalý úshin barlyq amal qarastyrylýda. Jyl ótken saıyn bul aýrýǵa da toıtarys berile bastady. Almaty qalasyndaǵy Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵynyń «Onkogematologııa» bólimi ashylǵan ýaqytynan beri osy qaýipti keseldiń aldyn-alý, naýqasty emdeýmen aınalysyp keledi. Qurylǵanyna 25 jyl tolǵan bul bólim ǵasyr indetine aınalǵan onkologııalyq aýrýdy emdep, talaı búldirshinderdiń ata-analaryna qýanysh syılap, úmit otyn jaǵýda.
«Qazaqstanda bala obyryn emdeýdiń ári qaraıǵy jetistigi der kezinde erte anyqtaýǵa, bizdiń mamandardyń birlesken halyqaralyq bilim berý jáne ǵylymı jobalar men emdik tehnologııalardy jetildirýge, onyń ishinde gemopoezdik diń jasýshalaryn transplantasııalaýǵa belsendi qatysýyna baılanysty», deıdi mamandar.
Qazaqstanda 2017 jyly alǵash anyqtalǵan qaterli isikter sany 610 balany qurady, onyń 39%-i jiti leıkozǵa jáne 61%-i tyǵyz isikke shaldyqqandar. Jylyna orta eseppen alǵanda respýblıkalyq ortalyqtarda qaterli isikke shaldyqqan 5 myńǵa jýyq bala emdeledi.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
