Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bıylǵy Joldaýynda «Memlekettiń mindetterin naqty belgileı otyryp, Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kóleminiń jańa modelin ázirleý qajet» degen bolatyn. Dári-dármekpen qamtamasyz etýdi jetildirý boıynsha satyp alýdy ortalyqtandyrý isi onyń ashyqtyǵyn, aıtarlyqtaı únemdelýin, sol arqyly basqa da naýqasqa qoljetimdiligin, ár pasıenttiń qamtylýy arqyly aqparattyq eseptilikti qalyptastyrady. Jáne elektrondy satyp alý jemqorlyqty joıady. Búginde elimizde 3,5 mln adam tegin dári-dármekpen qamtylǵan. Jýyrda 2019 jylǵa tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemin qamtamasyz etý úshin dárilerdi satyp alý bastaldy.
Úkimet qaýlysymen bekitiletin Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kóleminiń (TMKKK) qazirgi formaty 2004 jyly jasaldy. Jyl saıyn jańaryp otyratyn qujatta tegin medısınalyq kómektiń barlyq túri men formasy, qyzmet kórsetý tártibi jáne aqysy, memleket tarapynan tólenbeıtin qyzmetterdiń keıbir túrleri kórsetiledi. Osyǵan sáıkes bıyl dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdardy satyp alý tuńǵysh ret elektrondy formatta júrgizilip otyr. Atap aıtqanda Densaýlyq saqtaý mınıstri E.Birtanovtyń 2018 jylǵy 5 shildedegi №420 «Satyp alý veb-portalyn qoldaný arqyly dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdardy satyp alý boıynsha qanatqaqty jobany engizý týraly» buıryǵyna saı Biryńǵaı dıstrıbıýtermen osy jyldyń sońyna deıin satyp alý veb-portalyn qoldaný arqyly tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi sheńberinde jáne áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesinde dárilik zattar jáne medısınalyq maqsattaǵy buıymdardy satyp alýdyń qanatqaqty jobasy engizilgen bolatyn. Sondaı-aq bıyldan bastap preparattardy alýǵa jiberilgen ótinishter birden bekitilmeıdi, aýrýhanalar dıstrıbıýtermen kelisim jasaý kezinde ótinishterge túzetýler engize alady.
Dári-dármek satyp alý jónindegi biryńǵaı dıstrıbıýter «SQ-Farmasııa» JShS jaqynda 2019 jylǵa TMKKK qamtamasyz etý úshin dárilerdi satyp alý jumysy bastalǵanyn habarlady. Osyǵan deıin TMKKK jáne Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) sheńberindegi tegin beriletin preparattardyń tizimi Densaýlyq saqtaý mınıstriniń buıryǵymen bekitilgen edi.
Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory 2018 jyldyń 1 qańtarynan bastap medısınalyq qyzmetterdi tóleý boıynsha qarjy operatory retinde jumys atqaryp keledi.
Dári-dármekter dıspanserlik esepte turǵan jáne stasıonarlarda tegin em qabyldaıtyn pasıentterge arnap satyp alynady. Tizimge 1144 preparat kiredi, onyń 829-y dárilik zattar bolsa, 315-i – basqa da emdik buıymdar. О́tken jylǵa qaraǵanda bıyl ambýlatorlyq deńgeıde qamtamasyz etiletin dári-dármekterdiń tizimi artqan. Aýrýdyń 45 túri boıynsha dıspanserlik esepte turǵan pasıentter úshin dárilik zattardyń 550-den astam ataýy satyp alynady. О́tken jyly dál osyndaı maqsatta 482 ataýmen dári-dármekter satyp alynǵan bolatyn.
– «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodekstiń 88-baby boıynsha elimizdiń azamattary Densaýlyq saqtaý mınıstriniń buıryǵymen bekitilgen tizbege sáıkes TMKKK sheńberinde ambýlatorlyq deńgeıdegi azamattardyń jekelegen sanattary dárilik zattar men medısınalyq maqsattaǵy buıymdarmen qamtamasyz etilýge quqyly, – deıdi Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory Astana qalasy boıynsha fılıaly dırektorynyń orynbasary A.Amangeldıev.
Tegin dári-dármekterdi alýǵa arnalǵan resept ýchaskelik nemese mamandandyrylǵan dárigerdiń nusqaýlyǵymen belgilengen dárihanadan ǵana beriledi. Naýqasqa dárihananyń tizimi men mekenjaıyn tirkelgen emhanada beredi. Eger tegin beriletin preparatty atalǵan dárihanalar berýden bas tartsa nemese aqy tóleýdi talap etse, pasıent ózi tirkelgen emhananyń basshylyǵyna, turǵylyqty mekenjaıy boıynsha jergilikti ýákiletti memlekettik organdarǵa nemese Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Farmasııa komıtetiniń departamentine shaǵymdana alady.
Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory Astana qalasy boıynsha fılıaly turǵyndarǵa TMKKK sheńberinde medısınalyq qyzmet kórsetetin 79 medısınalyq mekememen kelisimshart bekitti. Onyń 36-sy memlekettik, 43-i jeke menshik mekeme.
Bul jumystardyń barlyǵy jyl basynda tegin preparattar tapshylyǵynyń aldyn alý maqsatynda atqarylyp jatyr. Sondaı-aq satyp alýdyń erte bastalýy aǵymdaǵy jyldyń sońynda barlyq preparattar biryńǵaı dıstrıbıýtordyń qoımalaryna kelip túsýi úshin de qajet. Tender rásimderi shamamen eki aıǵa sozylady. Tender nátıjeleri boıynsha sharttar jasalyp, dári-dármekter jyldyń sońynda deıin qoımalarǵa jetkizilmek.
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan»
