Qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý boıynsha aqparattyq nasıhat jumys tobynyń jetekshisi, Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń atqarýshy dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Erbol Tileshov, A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty grammatıka bóliminiń meńgerýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Orynaı Jubaeva, «Memlekettik tildi damytý ınstıtýty» JShS atqarýshy dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Bıjomart Qapalbek synamaǵa qatysýshylar aldynda qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirýdiń mańyzdylyǵyn ǵylymı negizdermen kópshilikke túsindirdi.
Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «...Qazaq tilin birtindep latyn álipbıine kóshirý jumystaryn bastaýymyz kerek. Biz bul máselege neǵurlym dáıektilik qajettigin tereń túsinip, baıyppen qarap kelemiz jáne oǵan kirisýge Táýelsizdik alǵannan beri muqııat daıyndaldyq» deýi Qazaq eliniń bul tarıhı bastamany júzege asyrýǵa daıyn ekendigin bildiredi. Qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý el úshin – eń bıik beles.
«Qaı álipbı bolsyn, sol halyqtyń mádenı bolmysyn ańǵartatyn aıǵaqtardyń biri. О́ıtkeni mádenı mura, mádenı jádigerler álipbıde saqtalady, álipbı arqyly kelesi urpaqqa jetip otyrady. Qaı álipbıdiń bolsyn, osyndaı tarıhı mıssııasymen birge onyń zamanaýı mindetteri de bolady. Qazaq óz tarıhynda tuńǵysh ret tól álipbıin memlekettik deńgeıde tańdap otyr. Bul – el tarıhyndaǵy asa iri oqıǵa. Sonymen birge ártúrli tarıhı, saıası, áleýmettik sebeptermen dúnıeniń túkpir-túkpirine tarap ketken qazaq balasy ortaq álipbıge ıe bolady. Bul qandastarymyzdyń qatynasy úshin asa mańyzdy qadam. Jalpy, jańa álipbı táýelsiz sananyń jańǵyrýyna bastaıdy, dúnıeni tanýymyzdy ońaılatady.
Qazaq tilin latyn álipbıine kóshirý úshin Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy» qurylyp, bilikti mamandarmen qamtamasyz etilýde. «Til-Qazynanyń» búgingi tańdaǵy eń mańyzdy mindeti – jańa álipbıdiń emle-erejelerin daıyndaý jumystaryn úılestirý. Qazir bul erejelerdiń jobalyq nusqasy daıyndalyp, onyń aprobasııasy Astana, Qaraǵandy, О́skemen, Semeı, Kókshetaý, Qyzylorda, Aqtóbe qalalarynda ótti. Endi Almaty qalasynda ótkizilýde. Halyqtyń jańa álipbıdegi saýattylyǵyn qamtamasyz etý úshin emle-erejelerimen birge, qazaq tiliniń jańa orfografııalyq jáne orfoepııalyq sózdikteri daıyndalady», dep oıyn túıindedi Erbol Tileshov.
Til mamany qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý boıynsha aqparattyq nasıhat jumystarynyń pármendiligin arttyrý qajettigine kóńil aýdardy.
Latyn grafıkasyna kóshý – órkenıettik másele. Ashyq jáne jahandyq álem paıdasyna paıdasyna arnalǵan tańdaýymyz arqyly qazaq tili jańa dınamıka men damýǵa múmkindik, baǵyt alyp otyr. Búginde kóptegen tilder jahandyq prosester tarapynan qysym kórýde. Osy oraıda Qazaqstannyń latynǵa kóshýi – bilim salasyna baılanysty basqa da reformalarmen tyǵyz baılanysta. Demek, bul – jahandaný kezeńindegi ulttyń básekelestikke qabilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan ulttyq bilim jobasy bolmaq.
«Eń bastysy – ulttyq sananyń transformasııalanýy, ózgerýi. Elbasy dástúr men zamanaýılyq arasynda tepe-teńdikte turýǵa tıisti qazaqstandyq jańǵyrý baǵdarlamasyn engizýdiń júıesin usyndy. Ol tek ótkenge, burynǵyǵa jaltaqtaı bermeýge, jańany da qýyp, artynan erip ketpeýge shaqyrady», dedi A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty grammatıka bóliminiń meńgerýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Orynaı Jubaeva.
Qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý boıynsha aqparattyq nasıhat jumystaryna qatysýshylar jańa álipbıdiń jobasyna zor qyzyǵýshylyq tanytyp, qyzý talqylady.
Aıgúl AHANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
