Bul bizdiń quqyqtyq, demokratııalyq memleket retinde qoǵamdyq qundylyqtarymyzdy ornyqtyrýdaǵy mańyzdy mindetterdiń biri bolyp tabylady. О́ıtkeni kez kelgen adamnyń quqy qorǵalýy úshin, aldymen zańdylyq saqtalyp, konstıtýsııalyq quqyq ústemdigi saltanat qurýy tıis. Bul – búgingi órkenıetti elderdiń basty ustanymy. Máselen, álemde ekonomıkasy ozyq, saıası mártebesi bıik, órkenıetti elderdiń basty kórsetkishi adam quqynyń qorǵalý deńgeıimen aıqyndalady. Mundaı elderde barlyq materıaldyq jaqsylyq, aldymen adamnyń ózine, al ádildik onyń quqyn qurmetteýge baǵyttalady. Osyndaı oń jaǵdaı jasalǵan memleketterdiń halqy da eldegi tártip pen talaptyń joǵary bolǵanyn qalaıdy.
Al bizdiń elimizde qalaı? Adamǵa aldymen jaqsylyq jasalýy úshin bir ǵana mekeme, ıakı uıym emes, memlekettiń barlyq salasy judyryqtaı jumylýy kerek. Ásirese sonyń ishinde, quqyq qorǵaý salalary zańdylyqtyń saqtalýyna asa mán bergeni jón. Olaı deıtinimiz, Ata Zań – Konstıtýsııamyzda «Qazaqstan Respýblıkasy ózin demokratııalyq, zaıyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyqtyrady, onyń eń qymbat qazynasy – adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary» dep jazylǵany belgili. Demek Ata Zańymyzdyń birinshi babynda aıtylǵan bul qaǵıda barlyq memlekettik salalardyń birigip qolǵa alar negizgi mindeti bolyp otyr. Alaıda osy aıtylǵan mańyzdy mindetterdiń oryndalýyn Konstıtýsııamyzǵa saı kim qamtamasyz ete almaq? Mine, osy oraıda Elbasynyń: «Konstıtýsııalyq Keńes konstıtýsııalyq zańnamany qamtamasyz etýde mańyzdy ról atqarady. Onyń qyzmeti – qazaqstandyq zańnamanyń Negizgi Zańnyń rýhyna jáne árpine sáıkes kelýiniń berik kepili» degen sózi osy táýelsizdik jyldary ishinde barlyq memlekettik salalar jumysynyń oń reformalanýyna jol ashyp otyr.
Jalpy bul oraıda memleketimizde Konstıtýsııalyq Keńes qyzmetiniń sapasyn jetildirý jolyna o bastan-aq erekshe nazar aýdarylyp keledi. Prezıdent Konstıtýsııalyq Keńestiń Ata Zań ústemdigin qamtamasyz etetin memlekettik organ ekenine toqtalyp, onyń áleýetin odan ári arttyra túsý qajettigine de nazar aýdaryp otyr. Sondyqtan Parlamenttiń, elimizdegi memlekettik organdardyń qabyldaǵan búkil zańdary men normatıvtik quqyqtyq aktileri Konstıtýsııa erejelerine jáne normalaryna tolyq sáıkes kelýi tıis.
Endeshe memlekettik salalardyń qaınar kózi Ata Zańymyzdyń talaptarynan bastaý alady desek, osy oraıda Prezıdent Nursultan Nazarbaev elimizdiń sot júıesin álemdik standarttarǵa sáıkestendirýde kóptegen kósheli mindetterdi alǵa qoıdy. Eń bastysy adam quqy barlyq jaǵdaıda basty nazarǵa alynýy qajettigin qatań tapsyrdy. Bul aıtylǵan ortaq maqsattardy júzege asyrýda quqyq qorǵaý organdarynyń jáne sot júıesiniń atqaratyn mindeti zor. Máselen, táýelsiz jáne ádiletti sot – quqyqtyq memlekettiń negizi bolyp tabylady. Sondyqtan elimiz álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna qosylý úshin sot júıesiniń atqarar jumystaryn Konstıtýsııa talaptarymen úzbeı sáıkestendirip, júıeli túrde júrgizý – zańdylyqtyń qaınar kózi. Osyndaı júıeli de úlgili atqarylǵan jumystar nátıjesinde táýelsizdik jyldary ishinde quqyq qorǵaý organdary men sot júıesi ǵana jetilip qoımaı, elimizdi álem tanydy. Qazaqstan dúnıe júzin moıyndatty.
Endeshe Elbasy alǵa qoıǵan tapsyrmalardy múltiksiz oryndaýda arqasúıer Ata Zańymyzdyń áleýeti zor deımiz. Soǵan saı Konstıtýsııamyzda memlekettiń eń qymbat qazynasy adam jáne onyń ómiri dep naqty belgileýine oraı órbigen zańdylyqtarymyzdyń odan ári óris alýyna sáıkes qyzmetin júrgizetin Konstıtýsııalyq Keńes maqsatynyń da mańyzy arta bermek. Bul oraıda, joǵaryda aıtqanymyzdaı, Konstıtýsııa talaptarynyń jiti saqtalýyna asa kóńil bólinip, azamattarymyzdyń quqyn qorǵaýda quqyq qorǵaý organdary men sot júıesi jumysy soǵan saı júrgizilýi qajet. Sonda ǵana adam quqynyń qorǵalýy – zańdylyqtyń saqtalýy degen qaǵıda shyn máninde júzege asyp, ádildiktiń tek sottarda ǵana emes, memlekettiń barlyq salasynda saltanat qura alatyndyǵyna kóz jetkize alamyz.
Aleksandr TASBOLAT,
«Egemen Qazaqstan»
