Ortalyq Azııadaǵy ınvestısııanyń 70%-y Qazaqstanǵa tıesili
Investısııalyq klımatty jaqsartý, el ekonomıkasyna shetelderden ınvestısııa tartý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandaǵan Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek Qazaqstan Ortalyq Azııadaǵy tikeleı ınvestısııa tartý boıynsha kóshbasshy el ekenin, jalpy kórsetkishtiń 70 paıyzy bizdiń elge tıesili ekenin jetkizdi.
−Bıyl 9 aıda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalardyń jalpy kólemi 21,6 paıyzǵa artyp, 7,5 trln teńgeni qurady. Taý-ken ónerkásibinde – 41,4 paıyz, qurylysta – 37,1 paıyz, óńdeý ónerkásibinde – 26,4 paıyz ósim baıqalady, – dedi mınıstr. Onyń dereginshe, respýblıkalyq deńgeıdegi ınvestısııalardyń basym bóligi Atyraý, Astana, Almaty qalalaryna tıesili. Al negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemindegi jeke qorlardyń úlesi 2018 jyldyń 9 aıynda 73,1 paıyzdy qurap, 5,5 trln teńgege jetken. Mınıstr keltirgen aqparat boıynsha, bıylǵy birinshi jartyjyldyqtyń qorytyndysyna sáıkes, tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jalpy kólemi 15,4 paıyzǵa ulǵaıyp, 12,3 mlrd dollardy qurady. Bul kórsetkish byltyrǵy 1-shi jartyjyldyqta 10,5 mlrd AQSh dollary shamasynda bolǵan edi. Atap aıtqanda, taý-ken ónerkásibinde - 6,7 mlrd dollar, saýdada 2 mlrd teńge, kólik, qarjylyq jáne saqtandyrý qyzmeti, aqparat jáne baılanys salalarynda birshama ósim bar.
Mınıstrlik keltirgen málimet boıynsha jalpy somasy 1,4 mlrd dollar bolatyn 12 joba iske asyrylý satysynda. Bıyl quny 1 mlrd dollar bolatyn 8 joba qarqyndy túrde iske asyrylýda. Mańyzdy jobalardyń ishinde ınvestısııa kólemi 83 mln dollardy quraıtyn tehnıkalyq gaz óndiretin nemistiń Linde Group kompanııasyn, ınvestısııa kólemi 165 mln dollardy quraıtyn kartop óńdeıtin gollandııalyq fırmany, ınvestısııa kólemi 70 mln dollardy quraıtyn joǵary sapaly ák óndiretin belgııalyq Carmeuse Group kompanııasyn, ınvestısııa kólemi 220 mln dollar bolatyn soda kúlin óndiretin túrkııalyq Yildirim Holding kompanııasyn, ınvestısııalarynyń kólemi 194 mln dollar, bolat qubyr shyǵaratyn qytaıdyń CNPC jáne sement óndiretin China Gezhouba Cem kompanııalaryn ataýǵa bolady.
Sonymen qatar Investısııalar jáne damý mınıstri «100 naqty qadam» – Ult jospary aıasynda transulttyq kompanııalar ınvestısııaǵa tartý jumystaryn belsendi túrde júrgizip otyrǵanyn jetkizdi. Aldymen transulttyq kompanııa jobalarynyń tizimi jasaldy. Onda shamamen 10,6 mlrd dollar bolatyn 34 joba qarastyrylǵan. Búgingi kúni jalpy somasy 1,4 mlrd dollar bolatyn 12 joba júzege asyrýǵa daıyn bolsa, 9,2 mlrd dollarlyq 22 joba pysyqtalýda.
− Qazirgi ýaqytta 3 deńgeıli ınvestısııa tartý júıesi quryldy. Syrtqy deńgeıde Syrtqy ister mınıstrligi, Qazaqstannyń sheteldegi mekemeleriniń ınvestısııalyq keńesshileri jáne «Kazakh Invest» ókilderi jumyldyrylǵan. Ortalyq deńgeıge Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Investısııalar jónindegi komıteti jáne «Kazakh Invest» Ulttyq kompanııasy jaýapty. Úshinshi kezektegi óńirlik deńgeı boıynsha jergilikti atqarýshy organdar, «Kazakh Invest» Ulttyq kompanııasy AQ-tyń aımaqtyq ókilderi jumys atqarýǵa tıis, – dedi Jeńis Qasymbek.
Aıta keterligi, sońǵy jyldary elimizde sheteldik ınvestorlardyń alańsyz jumys atqarýlary úshin qolaıly jaǵdaı jasalyp, ol úshin tıisti zańnamaǵa ózgerister engizildi. Buǵan qosa, ruqsat berý, salyq salý, kedendik baqylaý júıeleri men qóshi-qon máselesi rettelip, vızalyq rejim jeńildetildi. Aldaǵy ýaqytta da ınvestorlar jıi kezdesetin problemalardy sheshýge baǵyttalǵan zań jobasy qaralýda.
Memleket-jekemenshik áriptestigi nátıjesi – 845 mlrd teńge
Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov memleket-jekemenshik áriptestigin damytý boıynsha atqarylyp jatqan jumystarmen tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, aǵymdaǵy jyldyń 10 aıynda 845 mlrd teńgege 192 memleket-jekemenshik áriptestigi sharty jasaldy.
−Aǵymdaǵy jyldyń 15 qazanyndaǵy jaǵdaıǵa sáıkes 1,1 trln teńgege 443, al osy jyldyń 10 aıynda 845 mlrd teńgege 192 shart jasaldy. Atalǵan kezeńde 142 mlrd teńge somasyna 275, al 10 aıda 29,1 mlrd teńgege 49 joba paıdalanýǵa berildi. Búgingi kúni jalpy somasy 1,5 trln teńgeni quraıtyn 721 joba daıyndyq ústinde. 449 jobanyń ishinde bilim berý, densaýlyq saqtaý, mádenıet jáne sport salalary qamtylǵan, – dedi mınıstr. Aıta keterligi sýmen jabdyqtaý, ınjenerlik ınfraqurylym sııaqty negizgi salalarda memleket-jekemenshik áriptestigin damytý jaǵy aqsap tur.
− Osyǵan oraı memlekettik organdarǵa osy baǵyttaǵy jumysty bastaý usynylady. Joǵaryda atalǵan sharttardyń negizgi úlesi óńirlerge tıesili. 2018 jyly jasalǵan sharttar sany boıynsha Almaty qalasy, Shyǵys Qazaqstan, Qostanaı jáne Aqmola oblystary kósh basynda. Atalǵan jobalarǵa tartylǵan ınvestısııalar kólemi 100,6 mlrd teńgeni quraıdy, – dedi T. Súleımenov.
Al Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov bolsa 2016-2018 jyldar aralyǵynda óńirlerde memlekettik-jekeshelik áriptestik sharttaryn jasaýdyń oń dınamıkasy baıqalatynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin taǵy 7 memleket-jekemenshik áriptestigi shartyn jasaý josparlanýda. Jasalǵan 68 memleket-jekemenshik áriptestigi shartynyń aıasynda 44 nysan paıdalanýǵa berilgen. Onyń ishinde 6 magnıttik-rezonanstyq tomograf, 5 kompıýterlik tomograf, 5 rentgen-dıagnostıkalyq apparat ornatylǵan. Sondaı-aq 11 dárigerlik ambýlatorııa,
8 zerthana, alty-altydan gemodıalız jáne oftalmalogııalyq ortalyq, úsh-úshten qalalyq emhana jáne ońaltý ortalyǵy jáne 1 jedel járdem stansasy ashyldy.
9 aıda – 11 mln-nan astam elektrondy bılet
Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbektiń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta Almaty – Qapshaǵaı, Almaty – Qorǵas, Astana – Temirtaý jol ýchaskelerinde tólemaqy alý júıesi qoldanylady. Keler jyly Shymkent – Aqtóbe – Mártók, Shymkent – Taraz – Qaınar jáne Astana – Pavlodar ýchaskelerinde tólemaqy júıesin ornatýǵa konkýrs jarııalanbaq. Jalpy, 2020 jyly uzyndyǵy 6,5 myń shaqyrym bolatyn 17 ýchaske tólemaqy alý júıesimen qamtylmaq. Sonymen qatar jol boıy servısin sıfrlandyrý úshin «KazWay» mobıldi qosymshasy iske qosylyp, jol boıyndaǵy servıs usynatyn barlyq nysandar týraly derekterdi qamtıtyn «Transpark» elektrondy kartasy jumys isteıdi.
Buǵan qosa, kólik baqylaýyn tolyq avtomattandyrý úshin kelesi jyldyń shilde aıynan bastap aýyr salmaqty jáne iri kólemdi kólik quraldarynyń júrýine arnaıy ruqsat berý 3-7 kúnniń ornyna avtomattandyrylǵan rejimde 15 mınýt ishinde beriletin bolady.
Avtomobıl kóligimen jolaýshylar tasymaly salasynda qanatqaqty rejimde oblysaralyq jáne halyqaralyq jolaýshylar tasymalyn dıspetcherleý júıesi iske qosylǵan. 2019 jyldyń sońyna deıin 416 baǵyt boıynsha oblysaralyq jáne halyqaralyq jolaýshylar tasymalyndaǵy 2 myńnan astam avtobýs atalǵan rejimde jolaýshylar tasymaldaıtyn bolady.
Sonymen qatar «Smart City» aıasynda kólik salasynda oblystyq jáne respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda jolaqyny elektrondy tóleý jáne qoǵamdyq kólik monıtorıngi iske asyrylyp jatyr. Búginde bul júıeler Astana jáne Almaty qalalarynda tolyq iske qosylǵan. Qalǵan qalalar boıynsha 2018–2021 jyldar aralyǵynda iske asyrý merzimimen tıisti jol kartalary bekitilgen.
«Qazaqstan temir joly» AQ Basqarma tóraǵasy Qanat Alpysbaev eldegi temir jol salasyn sıfrlandyrý qalaı júrip jatqanyna toqtalyp ótti.
−Sıfrlandyrý kompanııa qyzmetiniń barlyq baǵytyn: temir jol ınfraqurylymyn, júk tasymaly jáne jolaýshylar tasymalyn qamtıdy. «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyna kiretin «ASÝ» magıstraldy jobasy aıasynda 6 mobıldi dıagnostıkalyq keshen qamtylady. Onyń úsheýi jeltoqsan aıynyń ortasynda, qalǵany 2019 jyldyń ortasynda jumysyn bastaıdy, – dedi kompanııa basshysy. Qanat Alpysbaevtyń aıtýynsha, búginde Qazaqstanda 456 júk stansasy iske qosylǵan. Júk tasymaly salasynda klıentter sanyn arttyrý maqsatynda júkterdi der kezinde jetkizý jolǵa qoıylǵan. Shekaradan ótý rásimderi jáne basqa temir jol ákimshilerimen elektrondy derekter almasýdy qamtamasyz etýdegi mindetter ózekti bolyp otyr. Respýblıkadaǵy qatynastardyń josparyn bekitý ýaqyty 11 saǵattan 5 mınýtqa deıin, eksporttyq qatynasta 35 saǵattan 1 saǵatqa deıin qysqartý qarastyrylǵan. Qanat Alpysbaevtyń aıtýynsha, jolaýshylardy tasymaldaý salasynda klıentterge qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Osy jyldyń 9 aıynda 17 mln-nan astam bılet, sonyń ishinde 11 mln-nan astam elektrondy bılet rásimdelgen. Jyldyń sońyna deıin elektrondy bılet satý úlesin 75%-ǵa jetkizý josparlanyp otyr.
−Kompanııada aqparattyq tehnologııalardy 2022 jylǵa deıin damytý strategııasy ázirlenip, bekitildi. Mańyzdy jobalardyń ortaq sany anyqtaldy. Osy jobalardyń belgili bir bóligi «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyna engizilgen. Sıfrlandyrý keńsesi quryldy. Jobalardy mezgilinde oryndaýdy jáne maqsatty deńgeıge qol jetkizýdi qamtamasyz etemiz, – dedi Q.Alpysbaev.
Jıyndy qorytyndylaǵan Úkimet basshysy B.Saǵyntaev kólik pen logıstıka salasyn sıfrlandyrý elimizdiń tranzıttik áleýetin arttyrýǵa, qaýipsizdikti kúsheıtýge, shyǵyndardy qysqartýǵa múmkindik beretinin aıta kelip, memlekettik organdarǵa sıfrlandyrý jónindegi bekitilgen memlekettik baǵdarlama aıasynda josparly jumysty jalǵastyrýdy tapsyrdy.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan
