– Azııa oıyndarynda kórkem gımnastıkadan Qazaqstan quramasy sátti óner kórsetti. Azıadadan soń qyzdarymyz birden álem chempıonatyna attanyp ketti. Sofııadaǵy nátıje týraly óz aýzyńyzdan estisek...
– Jyldyń basty jarysy Azııa oıyndary bolǵany anyq. Sol alamanda óner kórsetken shákirtterime rızamyn. Degenmen jarys kestesi azdap qıyndyq týǵyzdy. Sebebi Azııa oıyndary aıaqtalǵan soń araǵa tórt kún salyp Qazaqstan quramasy Bolgarııaǵa attandy. Bul sportshylar úshin úlken aýyrtpalyq boldy. Sary qurlyq Olımpıadasy sanalatyn alaman qyzdarymyz turmaq, bizge bapkerler quramyna da fızıkalyq jáne moraldyq turǵyda ońaı bolǵan joq. Alına Ádilhanova ózin jaısyz sezinip, elge kelgen bette aýrýhanaǵa tústi. Tórt kún boıy aýrýhanada dárigerlerdiń qaraýynda bolǵan ol álem chempıonatyna múlde daıyndala almady. Astanalyq Adılıa Tilekenova da Indonezııadaǵy jarys kezinde jambasynan jaraqat alyp, onyń da daıyndyq jasaýǵa múmkindigi bolmady. Sondyqtan biz álem birinshiligine eshbir daıarlyqsyz attandyq. Iаǵnı Azıadadan keıingi alǵashqy jattyǵýymyz Sofııada ótti. Sol jerde olardy jigerlendirip, qoldaý kórsettik. Úshinshi qyzymyz Daıana Ábdirbekova eki synda óner kórsetti: obrých jáne dop. Bolgarııaǵa da Djakartadaǵy quram bardy. Sol qıyndyqtarǵa qaramastan qyzdarymyz qoldarynan kelgenshe tyrysyp, bizdiń de úmitimizdi aqtady. Aýrýǵa da, jaraqatqa da shydady. Adılıa alǵashqy otyzdyqqa ense, 24 gımnasshynyń qataryna kiredi dep josparlaǵan Alına 19-orynnan kórindi. 14 qyrkúıek kúni kópsaıystan fınal ótip, oǵan bastapqy 24 sportshy qatysty. Bizdiń Alına da sol qatarda boldy. Bul ázirge jaman emes.
Al toptyq kezeńde qurama qatelikter jiberdi. Azıadada bul syn bolǵan joq. Jan-jaqtan jınalǵan 36 komandanyń ishinde 24-orynǵa jaıǵasty. Sol kemshilikterdi joıý jolynda jumys isteıtin bolamyz.
– Qazir qyzdardyń jaǵdaıy, densaýlyǵy qalaı?
– Shákirtterimdi jyl sońyna deıin barlyq jarystardan bosattym. Sebebi olarǵa durystap emdelý kerek. Onyń ústine jyldyń negizgi saıystary aıaqtaldy. Buıyrtsa, kelesi jyldan bastap daıarlyqty qaıta jalǵastyramyz.
– Tolyq emdelýine elimizde jaǵdaı jasalǵan ba?
– Alına Ádilhanova Qaraǵandyda emdelip jatyr. Shymkentte daıyndalǵanymen, ózi kenshiler qalasynyń týmasy. Ata-anasy da sonda turady. Alınanyń anasynyń medısınalyq bilimi bar. Bylaısha aıtqanda qyzdarymyz óz kúshterimen elimizde em qabyldaýda.
– Sońǵy jyldary kórkem gımnastıkaǵa qyzyǵýshylar sany artqany anyq. Al rezerv máselesi qalaı sheshilmek?
– О́z basym sportpen qoshtasqanda 26 jasqa taıaǵan edim. Qazirgi erkelikke boı aldyrǵan jastarǵa qarap, olar 25 jasqa deıin jattyǵý jasaıdy degenge kúmánim bar. О́zińiz oılańyzshy, 25 jastaǵy boıjetken bapkeriniń aıtqan árbir tapsyrmasyn buljytpaı oryndaýy kerek. Tártipke tolyq baǵynyp, artyq qydyrmaı, jattyǵý, jarys kestesimen ǵana ómir súrý qıynnyń-qıyny. Bas bapker bolǵandyqtan rezervtegi sportshylardyń kóp bolǵany maǵan da kerek. Alaıda bas bapker elimizdiń túkpir-túkpirindegi sportshylardyń barlyǵyn birdeı daıarlaı almaıdy, meniń mindetim – qurama daıyndyǵynyń laıyqty deńgeıde bolýyna jaýap berý. Sol sebepti kóptep ashylyp jatqan mektepter, bilikti bapkerler shákirtteriniń qurama sapyna iligýi úshin umtylýy tıis.
– Tózim dep qaldyńyz. Shynymen de sizdiń qaısarlyǵyńyzǵa kezinde mamandar tańǵalatyn. Búginde kózinde oty bar, topty jaryp shyqsam deıtin gımnastshylar elimizde kóp pe?
– Árıne, bar. Bizben Azııa oıyndaryna barǵan úshtik dál sondaı sportshylar. Olarda umtylys, nıet bolmasa, «biz sharshadyq ne aýyryp turmyz» dep-aq eńbektenbeı qoıa salar edi. Olar kerisinshe Azııadada úzdik atanyp qana qoımaı, álem chempıonatyna da qatysty.
– О́zińiz 2011 jyldan beri qurama tizginin qolyńyzǵa aldyńyz. Kezinde ózińiz de Irına Vıner sekildi álemdegi úzdik bapkerlerdiń qaramaǵynda jattyǵý jasadyńyz. Ol kisini óte qatal ári talapshyl maman dep jatady. Sportshylardyń tamaqtanýyn da jiti qadaǵalaıdy dep estımiz. Siz sol kisiniń ádisterin shákirt tárbıeleýde qanshalyqty jıi qoldanasyz?
– Irına Aleksandrovnadan kóp nárse úırendim. Ol kisi shynymen de qatal. Talap ete biledi. Shákirtterine artyq salmaq qospas úshin dıeta ustatqyzady. Biraq onsyz taǵy bolmaıdy. Árbir artyq kılo kórkem gımnastıkada úlken ról oınaıdy. Másele syrt kózde ǵana emes, salmaqty qalypta ustaý, eń aldymen, sportshynyń ózine kerek. Artyq salmaq gımnasshynyń qımyl-qozǵalysyna keri áser etip, onyń jaraqat alý yqtımaldylyǵy artady. Sportshy turmaq artyq salmaq qosqan qatardaǵy adamdardyń óziniń júrip-turýy qıyndaıdy emes pe. Mólsherden kóp tamaqtaný aǵzaǵa da zııan. Bul degenim árbir shákirtimniń ne jeıtinin baqylap júremin degen sóz emes. Meniń talap etetinim, olar ózderine laıyq salmaqty qalypta ustaýlary qajet.
– Al elimizde kórkem gımnastıkanyń damýyna jasalǵan jaǵdaı sizdiń kóńilińizden qanshalyqty shyǵady?
– Búginde Qazaqstanda osy sport túriniń damýy úshin kerek jaǵdaıdyń bári bar. Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tapsyrmasymen Shymkent qalasynda kórkem gımnastıka ortalyǵy salyndy. Onda bes zal bolsa, sonyń biri jarystar ótkizýge arnalǵan. Onda saıystardy 1000 kórermen tamashalaı alady. Horeografııalyq zal da, ashana da, qonaqúı kesheni de sol ǵımarattyń ishinde. Bul biz úshin de, jarystarǵa keletin ózge komandalar úshin de óte yńǵaıly. Tek osyndaı ortalyqtar elimizdiń basqa óńirlerinde de ashylsa eken degen tilek bar.
– Áne-mine degenshe Tokıo Olımpıadasy da jaqyndap qaldy. Aldaǵy tórtjyldyqtyń basty alamanynan ne kútemiz?
– Tokıo Olımpıadasyndaǵy nátıje jaıly aıtpas buryn oǵan joldama alý kerek. Kelesi jyly Bakýde lısenzııalyq álem chempıonaty ótedi. Rıo Olımpıadasy aldynda testilik oıyndar uıymdastyrylyp, bul bizge dóp kelgen edi. Iаǵnı 2015 jylǵy álem chempıonatynda 1-15-oryn alǵan qyzdar olımpıadalyq joldamany tikeleı ıelense, qalǵan 24-orynǵa deıingi qatysýshylar (Sábına Áshirbaeva 18-orynǵa turaqtady – M.A.) 2016 jyldyń sáýirinde ótken testilik oıyndarda alǵashqy segizdikke enýi tıis bolatyn. Sábına ol kezde ekinshi oryn ıemdenip, Brazılııadaǵy dodaǵa qatysýǵa múmkindik aldy.
О́kinishke qaraı, bul joly testilik oıyndar ótpeıdi. 2019 jyly qyzdardyń tórt álem kýbogy jáne álem chempıonatynda ıemdengen upaılar sany qosylyp, neǵurlym joǵary upaı jınaǵandary Tokıo olımpıadasyna joldama alady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Mádına ASYLBEK,
jýrnalıst
