Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń málimetine sáıkes, baǵdarlamada onyń qoldanystaǵy tetikteriniń tıimdiligin arttyrý jáne jańa sharalarmen tolyqtyrý maqsatynda ózgerister engizý kózdelgen. Memlekettik baǵdarlamanyń negizgi maqsaty — eńbek resýrstarynyń biliktiligin arttyrý, jappaı kásipkerlikti damytý jáne ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardy, jumyssyzdardy ónimdi jumysqa tartý.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri M. Ábilqasymovanyń baıandaýynsha, 2018 jyly Baǵdarlamany iske asyrýǵa 112,9 mlrd teńge bólingen, jyldyń sońyna deıin 571 myń azamatty jumyspen qamtý sharalaryna tartý josparlanyp otyr.
«Osy jyldyń 10 aıynyń qorytyndysy boıynsha 82,5 mlrd teńge ıgerilgen. Qazandaǵy jaǵdaı boıynsha qoldanystaǵy Baǵdarlamany iske asyrý 563 myń adamdy jumyspen qamtý sharalaryna tartýǵa múmkindik berdi, bul jyldyq jospardyń 99% quraıdy. Olardyń ishinen 458 myń adam, onyń ishinde 327 myń adam nemese 71% turaqty jumysqa ornalastyryldy», — dedi mınıstr M. Ábilqasymova.
Baǵdarlamanyń birinshi baǵyty eńbek naryǵynda suranysqa ıe mamandyqtar men daǵdylar boıynsha jappaı oqytýdy kózdeıdi. Tegin tehnıkalyq jáne kásiptik oqytý sheńberinde 1 qyrkúıekten bastap 20 myń jas adam oqýǵa kiristi, bul jyldyq jospardyń 99% quraıdy. M. Ábilqasymovanyń málimdeýinshe, qazandaǵy jaǵdaı boıynsha 40 myńǵa jýyq Baǵdarlamaǵa qatysýshy qysqa merzimdi oqytýǵa jiberildi, bul jyldyq jospardyń 107% quraıdy. Jalpy respýblıka boıynsha qysqa merzimdi kásiptik oqytýdy aıaqtaǵan 18 myń adam jumysqa ornalastyryldy.
Sonymen qatar eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri M. Ábilqasymova birinshi baǵyttyń iske asyrylýyn eskere otyryp, Memlekettik baǵdarlama jobasynda oqýdy aıaqtaǵan adamdardy tolyq jumysqa ornalastyrýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan jańa tetikter kózdelgenin atap ótti.
Birinshiden, oqý ortalyqtary men oqý oryndaryna talaptardy kúsheıtý usynylady, atap aıtqanda tıisti materıaldyq-tehnıkalyq bazanyń, bilikti pedagogtardyń bolýy, qosarly bilim berý elementterin paıdalaný jáne oqýdy bitirýshilerdiń keminde 60% jumysqa ornalastyrý.
Ekinshiden, oqytý uıymdaryn sapaly qurammen qamtamasyz etý maqsatynda «Atameken» UKP oqý ortalyqtary men oqý oryndarynyń reestrin qalyptastyrýdy qarastyrýda.
Úshinshiden, eńbek naryǵynda suranysqa ıe kásipter boıynsha oqytýdy qamtamasyz etý maqsatynda qysqa merzimdi kásiptik oqytý úshin suranysqa ıe kásipter men daǵdylardyń tizbesin keńeıtý jáne bekitý kózdelgen.
Tórtinshiden, otandyq ekonomıka salalaryn sıfrlandyrý jáne tehnologııalyq jańǵyrtý jaǵdaıynda «Indýstrııa 4.0» úshin eńbek resýrstaryn qaıta daıarlaýdyń jańa tetigi usynylady. Ol úshin jumys berýshilerge jumyskerlerdi, onyń ishinde qysqartylatyn jumyskerlerdi qaıta daıarlaýǵa múmkindik beriledi, biraq oqýdyń keminde 50%-yn qarjylandyrýy kerek.
Besinshiden, «Máńgilik el jastary – ındýstrııaǵa!» («Serpin»)» jobasy boıynsha joǵary, tehnıkalyq jáne kásiptik bilimi bar kadrlardy daıyndaý boıynsha memlekettik qoldaý sharalary biriktirildi, túlekter oqyǵan óńirlerine jumys isteýge jiberiledi.
Baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty jappaı kásipkerlikti damytýdy kózdeıdi. QR EHÁQM derekterine sáıkes, aýyldarda jáne qalalarda shaǵyn nesıe berý aıasynda qazandaǵy jaǵdaı boıynsha 42 mlrd teńge, onyń ishinde aýyldarda — 31 mlrd teńge jáne qalalarda 11 mlrd teńge ıgerildi.
M. Ábilqasymova jyl basynan beri barlyǵy 9 801 shaǵyn nesıe berilgenin nemese jyldyq jospardyń 70%-yn, onyń ishinde aýyldarda — 8 778, qalalarda — quraıtynyn aıtty. Berilgen shaǵyn nesıeler startap-jobalary boıynsha — 6 717, zákirli kooperasııany damytý boıynsha — 620, óz isin keńeıtý boıynsha — 2 464 quraıdy. Shaǵyn nesıe alǵandar qosymsha 9 117 jumys ornyn ashty. «Bastaý–Bıznes» jobasy boıynsha osy jyldyń 10 aıynda 24 myń adam nemese jyldyq jospardyń 86%-y oqytyldy, onyń ishinde 16 myń qatysýshy bıznes-jobalaryn qorǵap shyǵy, olardyń ishinen 5,1 myń adamǵa shaǵyn nesıe berildi.
Mınıstr M. Ábilqasymova shaǵyn nesıelerdi sońǵy qaryz alýshylarǵa jetkizýdi tezdetý úshin Memlekettik baǵdarlama jobasynda birqatar ózgerister qarastyrylǵanyn aıtty. Olar: aýyldyq eldi mekenderde zákirli kooperasııany damytý úshin shaǵyn nesıe mólsheri 5000-nan 8000 AEK deıin ulǵaıtyldy, zákirli kooperasııa qatysýshylaryna, aýyldardaǵy jáne shaǵyn qalalardaǵy jumys istep júrgen kásipkerlerge jumys oryndaryn qurý boıynsha qoıylatyn talaptar jeńildetildi, Baǵdarlamaǵa qatysýshylar sany jumys istep júrgen kásipkerlermen tolyqty.
Baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty aıasynda qazandaǵy jaǵdaı boıynsha 128 myń adam nemese jospardyń 136%-y sýbsıdııalanatyn jumys oryndaryna jumysqa ornalastyryldy, onyń ishinde 22 myń adam (125%) áleýmettik jumys oryndaryna ornalastyryldy, 26 myń adam jastar praktıkasyna (123%) jáne 80 myń adam qoǵamdyq jumystarǵa jiberildi (107%). Elektrondyq eńbek bırjasy arqyly 336 myńǵa jýyq adam turaqty jumys oryndaryna ornalastyryldy.
Buǵan qosa, eńbek resýrstarynyń utqyrlyǵyn arttyrý aıasynda jumys kúshi kóp ońtústik óńirlerden 1 488 otbasy nemese 4 925 adam qonys aýdardy. Onyń ishinde eńbekke qabiletti jastaǵy 2523 adam qatarynan 1424 adam jumysqa ornalastyryldy, 87 adam kásipkerlikpen aınalysýda.
«Jumys kúshi jetispeıtin óńirlerge kóshý kezinde qonys aýdarǵan adamdardy turǵyn úımen qamtamasyz etý mańyzdy faktor bolyp tabylady. Ol úshin Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Memlekettik baǵdarlamada jumys berýshilerdiń qatysýymen qonys aýdarýshylarǵa turǵyn úı salý jáne satyp alý tetigi ázirlengen. Bul tásil aldymen Soltústik Qazaqstan oblysynda aprobasııadan ótkizilip, keıin basqa óńirlerde qoldanylady», — dedi M. Ábilqasymova.
Búgingi tańda 2019–2021 jyldarǵa arnalǵan osyǵan qajetti 15 mlrd teńge qarajat bıýdjette kózdelgen. Nátıjesinde SQO-da aldaǵy úsh jylda úsh myńǵa jýyq qonys aýdarýshy otbasyn turǵyn úımen qamtamasyz etý josparlanyp otyr.
Sonymen qatar, Memlekettik baǵdarlamada memlekettik baǵdarlamalar, ınvestısııalyq jáne shaǵyn jáne orta bıznes jobalary sheńberinde jumys oryndaryn qurýǵa monıtorıng júrgizý boıynsha memlekettik organdardyń úılestirý fýnksııasyn kúsheıtý kózdeledi. Ol úshin jobalyq basqarý quraldary arqyly óńirler men ekonomıka salalary boıynsha qurylatyn jumys oryndarynyń ıntegrasııalanǵan kartasy ázirlenedi. Budan ózge, Baǵdarlamanyń jekelegen baǵyttary jańa quraldarmen jáne kórsetkishtermen tolyqtyryldy.
Ulttyq ekonomıka mınıstri T. Súleımenov qazirgi tańda shaǵyn nesıe berý shemasyna ekinshi deńgeıdegi jeti bank jáne eki shaǵyn qarjy berý uıymy qatysatynyn aıtty. 2018 jylǵy qalalardaǵy shaǵyn nesıe berýge bólingen qarajattyń jalpy somasy 17 mlrd teńgeni quraıdy. Qazirgi kezde 11,1 mlrd teńge ıgerilgen jáne 1 042 joba qarjylandyrylǵan.
«2018 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha salyq organdarynyń málimetine sáıkes, 2017 jyly shaǵyn nesıe alǵan Baǵdarlama qatysýshylary 7,6 mlrd teńgege ónim shyǵardy, shamamen 1 000 jýyq jumys ornyn quryp, saqtap qaldy, sonymen qosa bıýdjetke 299 mln teńge salyq tólendi. Osy jyldyń qorytyndysy boıynsha bıznestiń salyq eseptiligi baǵalanyp, ıaǵnı ekonomıkadaǵy bıýdjet qarajaty tolyq qoldanylǵannan keıin, tıimdilik kórsetkishteriniń aıtarlyqtaı artýy kútilýde», — dedi T. Súleımenov.
Ekonomıka salalarynyń bólinisinde qaryz alýshylardyń basym bóligi saýda, qyzmet kórsetý, óńdeýshi ónerkásibi jáne qurylys salalarynda qyzmet atqarady. Shaǵyn nesıelerdi kepildendirý boıynsha 2018 jyly 1,9 mlrd teńge somasyna 320 shart jasaldy. Is júzinde árbir úshinshi qaryzǵa kepildik usynylǵan.
О́z kezeginde QR bilim jáne ǵylym mınıstri E. Saǵadıev tehnıkalyq jáne kásiptik bilimi bar kadrlardy daıarlaýdy iske asyrý barysy jóninde baıandady. Qazirgi tańda 337 kolledjde 36,6 myń adam bilim alýda, onyń ishinde 21,5 myńy — áleýmettik álsiz toptan (60%).
«2018 jyly 20 200 adam qabyldandy, ol 96%-dy quraıdy. Jalpy josparymyz oryndaldy. Ákimdikterdiń aqparaty boıynsha qazirgi ýaqytta ótken jyly túsken stýdentterdiń 3900 adamy oqýdy bitirdi, onyń ishinde 72 % jumysqa ornalasty. Bıyl 3900 túlek bolsa, kelesi 2019 jyly 5300 adam oqý bitiredi», — dedi bilim jáne ǵylym mınıstri.
Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri A. Evnıev óz baıandamasynda Baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty boıynsha «QazAgro» enshiles qurylymdary arqyly aýyldyq eldi mekenderde jáne shaǵyn qalalarda bıznes-jobalardy iske asyrý úshin shaǵyn nesıeler berý jumystary júrgizilýde. Osy maqsattar úshin 2018 jyly 44,7 mlrd teńge bıýdjettik nesıe bólindi, sonyń ishinde «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasyn» iske asyrý aıasynda 13,9 mlrd teńge qosymsha qarjy bólindi.
«Bıylǵy 26 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha, 8 778 shaǵyn nesıe berilip, respýblıka boıynsha ıgerý 30,9 mlrd teńgeni quraıdy. 6 717 startap jobasyn iske asyrý úshin 21,8 mlrd teńgeni quraıtyn nesıeler berildi (josparlanǵan kórsetkishten 305%). 23 796 adam oqytýdan ótti. Onyń ishinde 4 591 adam 15,6 mlrd teńge somasynda shaǵyn nesıe aldy. 991,3 mln teńge shaǵyn nesıeler somasyna 338 kepildeme berildi», — dedi A. Evnıev.
О́z kezeginde, «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy A. Myrzahmetov tehnıkalyq jáne kásiptik mamandyqtar boıynsha kásibı daıarlaý, biliktilikti arttyrý jáne daǵdylardy meńgerý boıynsha oqý ortalyqtary tizilimin júrgizý jumystary atqarylyp jatqanyn atap ótti.
О́nimdi jumyspen qamtýdyń jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017–2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasyn óńirlerde iske asyrý barysy týraly Qyzylorda oblysynyń ákimi Q. Kósherbaev, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Q. Aqsaqalov, Pavlodar oblysynyń ákimi B. Baqaýov, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D. Ahmetov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi E. Qoshanov, Mańǵystaý oblysynyń ákimi E. Toǵjanov, Jambyl oblysynyń ákimi A. Myrzahmetov baıandady.
