Sharany Almaty qalasy Dostyq úıiniń jumysyn qamtamasyz etý qyzmeti jetekshisiniń orynbasary Nurlan Máýlenov júrgizdi.
Bosqosý aıasynda ǵalymdar Maǵjannyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna qatysty júrgizilgen zertteýler barysyna toqtaldy. Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Áýezhan Shashaev Maǵjan aqynnyń qaıratkerlik ustanymdary, saıası kózqarastaryna qatysty áli de beımálim derekterdiń bar ekendigin jetkizdi.
Búginde Maǵjantaný ilimi qalyptasqandyǵyna toqtalyp, bul ıgi iste ádebıetshilerdiń, jýrnalıster qaýymynyń úlesi zor ekendigin atap ótken Halyqaralyq aqparattandyrý akademııasynyń jáne Reseı jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi, «Intellekt Orda» halyqaralyq áleýmettik-gýmanıtarlyq zertteýlerdi yqpaldastyrý ınstıtýtynyń bas dırektory, professor Sattar Májıtov Maǵjan murasy áli de zerttele beredi, dedi. Ǵalymnyń aıtýynsha, Maǵjan 1938 jyly 9 naýryzda qaıtys bolyp, sonaý Magadan jerinde atylyp ketti degen derekter bar. Biraq izdestirý barysynda Maǵjan týraly naqty málimetter tabylmady. Aqyn Qyzyljarda, álde Máskeýde atyldy ma, ony anyqtaý ýaqyttyń enshisinde.
«Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda ult azattyǵy jolynda kúresken Maǵjandaı ózge de alash arystarynyń ómiriniń kóptegen qyrlary tereń zertteýlerdi qajet etedi. Eń mańyzdysy osy arystarymyzdyń, onyń ishinde Maǵjannyń jaqyndaryn tanyp-bilý. Sol bir zulmat jyldardyń zardaby janyna jara salǵan talaı bozdaqtardyń týystary áli kúnge óziniń týystyǵyna qatysty málimtterdi ashýǵa qorqady. Olardyń sanasynan sol bir kúnderdiń úreıi ketpegen.
Maǵjannyń murasyna zer salǵanda qaıratkerdiń tarıhı, saıası, halyqaralyq turǵydaǵy kózqarasy tolyq ashylmaǵandyǵyna kóz jetkize túsemiz. Ǵalymdar Maǵjannyń Máskeýdegi ómirin tolyqtaı taldap, áli de tereńine úńilýi qajet. «Bizder áli kúnge Maǵjannyń Maǵjan ekenin kórsete almaı kelemiz. Maǵjannyń ádebı murasyna qatysty salystyrmaly zertteýler qajet. Búginde Maǵjannyń týǵanyna 125 jyl tolýy túrki elderinde atalyp ótýde. Kitaptary túrik tilin aýdaryldy. Ázirge Maǵjannyń esimi tek túrki áleminde ǵana atalyp keledi. Basqa keńistikte Maǵjan álemi tolyqqandy ashylǵan joq. Sondyqtan Maǵjan murasy áli de zerttelýi qajet», dedi Sattar Fazyluly.
Maǵjan murasyn zerttep, nasıhattaýda ǵylymı keńesshisi Sattar Májıtov, rejısseri Inna Rýdakova túsirgen «Mahabbat nury» jáne osy basqosý aıasynda tanystyrylymy ótken «Maǵjannyń qupııasy» derekti fılmderinde qaıratker ómiriniń san-qıly kezeńderi sýrettelgen. Fılmdi túsirýdegi maqsat qoǵamǵa oı salý, Maǵjan ómirin sýretteý arqyly ult tarıhyn kórsetý, deıdi fılm avtorlary.
Aqyndy eske alý sharasyna qoǵam qaıratkeri Asyly Osman, Almaty qalasy QHA janyndaǵy Ǵylymı-saraptamalyq top tóraǵasynyń orynbasary Svetlana Annaneva, «Ahyska» túrik mádenı ortalyǵy tóraǵasynyń orynbasary Shaısmaıl Asıev, Ahmet Baıtursynov murajaı-úıiniń jetekshisi Raıhan Imanhanbet, «Jarasym» respýblıkalyq jastar uıymynyń múshesi Irına Gordıenko, t.b. qatysty.
Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty tarapynan Dostyq úıiniń kitaphanasyna tarıhı mazmundy birqatar kitaptar syıǵa tartyldy. T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń jáne IT ýnıversıtetiniń stýdentteri men etnomádenı ortalyqtarynyń jastary Maǵjan jyrlaryn oqyp, shaǵyn qoıylym kórsetti.
Elvıra SERIKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
