Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń málimetinshe, 2018 jyly «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin barlyq qarjy kózderinen 792 mlrd teńgeni qarastyrylǵan.
Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri R. Dálenov bıylǵy jyldyń 1 qarashasyndaǵy jaǵdaı boıynsha 411 mlrd teńge nemese qarjynyń 52%-nyń ıgerilgenin aıtty. Bul — barlyq qarjy kózderinen qarastyrylǵan qarajat. Respýblıkalyq bıýdjettiń ıgerilý kórsetkishi joǵary — 76%. Respýblıkalyq bıýdjetten 439 mlrd teńge qarastyrylǵan, onyń 335 mlrd teńgesi nemese 76% ıgerilgen. Igerý qarjylyq josparǵa sáıkes júrgizilip jatyr.
«Kólik ınfraqurylymyn damytý boıynsha qazir 25 avtojol jobasy iske asyrylyp jatyr. Jalpy 4,6 myń km jol salynyp jáne qaıta jóndeýden ótkizý josparda, jyl sońynda 528 km jol paıdalanýǵa beriledi. Búgingi tańda 805 km temirjol kúrdeli jóndeýden ótti», — deıdi ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri R. Dálenov.
Energetıkalyq ınfraqurylym boıynsha «KEGOC» AQ óz qarajaty men qaryz esebinen «500 kV Shúlbi SES (Semeı) – Aqtoǵaı – Taldyqorǵan – Alma» jobasynyń ekinshi kezeńin iske asyryp jatyr. Jyl sońyna deıin joba tolyq aıaqtalady.
Sonymen qatar, osy jyldyń 1 qarashasyndaǵy jaǵdaı boıynsha jergilikti atqarýshy organdar qarjylandyrý josparyna sáıkes, tabıǵı monopolııalar sýbektilerine 35,2 mlrd teńge mólsherinde bıýdjettik nesıe berdi. 2018–2019 jyldarǵa josparlanǵan 290,6 km jeliniń 118,4 km salyndy. Halyqaralyq qarjy uıymdarymen jobalardy birlesip qarjylandyrý boıynsha 12,1 mlrd teńge qarastyrylǵan bolatyn, onyń ishinde búginde 3 mlrd teńgesi nemese 25%-y ıgerildi.
R. Dálenovtyń aıtýynsha, halyqaralyq qarjy uıymdarymen birlesip qarjylandyrý esebinen tórt joba iske asyrylyp jatyr: ırrıgasııalyq jáne drenajdyq júıelerdi jetildirý, turaqty damý men ósýdi yntalandyrý aıasynda baǵdarlamalyq jobalardy iske asyrý, ónimdi ınnovasııalardy yntalandyrý, Qazaqstannyń ornyqty damýy men ósýine járdemdesýge baǵyttalǵan jobalardy iske asyrý.
792 mlrd teńgeniń 60% respýblıkalyq bıýdjet esebinen qarastyrylǵan. Qarajat jyl sońyna deıin 100% ıgeriletin bolady. 45 mlrd teńge jergilikti bıýdjet, memlekettik-jekemenshik áriptestik, jeke ınvestısııalar esebinen bolsa, 206 mlrd teńge QTJ-nyń kólik-logıstıka ortalyqtarynyń qurylysyna keledi. Qarajat 2019 jyly tolyq ıgerilmek.
О́z kezeginde qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov 2018 jylǵy respýblıkalyq bıýdjette qarastyrylǵan 439 mlrd teńgeden 330 mlrd teńgesi ortalyq memlekettik organdarǵa, 109 mlrd teńgesi óńirlerge berilgenin, onyń ishinde maqsatty transfertter 73 mlrd teńge jáne bıýdjettik nesıler 36 mlrd teńge.
«10 aıdyń qortyndysy boıynsha respýblıkalyq deńgeıde 335 mlrd.teńge ıgerildi. Bıýdjetti naqtylaýdy eskere otyryp, jyl sońyna deıin ortalyq memlekettik organdarmen 89 mlrd teńge ıgerýi qajet», — dedi qarjy mınıstri.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstannyń zamanaýı kóliktik ınfraqurylymyn qalyptastyrý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq ınfraqurylymyn jáne jylýmen, sýmen jabdyqtaý, sý burý júıelerin jańǵyrtý baǵyttary boıynsha memlekettik baǵdarlamaǵa bólingen qarjylar esepti kezeńde tolyq ıgerildi.
Qarjy mınıstrliginiń málimetinshe, 1 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha óńirlerge 93 mlrd teńge maqsatty transferter men nesıeler bólindi. Osy somanyń 91 mlrd teńgesi, ıaǵnı bólingen qarajattyń 98%-i ıgerildi. Jyl sońyna deıin óńirler 18 mlrd teńge qarajatty ıgerýi qajet.
«Jergilikti atqarýshy organdar 98 mlrd.teńgege mindettemeler qabyldady. Bul jyldyq jospardyń 90%-in quraıdy. 1,8 mlrd teńge atqarylmady, onyń ishinde: 0,2 mlrd teńge – bıýdjet qarajatyn únemdeý. Igerilmegen 1,6 mlrd teńge kólik ınfraqurylymynyń basym jobalaryn qarjylandyrýǵa beriletin aǵymdaǵy maqsatty transfertter jáne kólik ınfraqurylymyn damytý shyǵystary boıynsha qalyptasty», — dedi Á. Smaıylov.
Qarjy mınıstriniń aıtýynsha, respýblıkalyq bıýdjetti naqtylaý barysynda jalpy Memlekettik baǵdarlama boıynsha 37,5 mlrd teńgege táýekelder anyqtalyp, olar qysqartyldy.
«Jyl sońyna deıin ortalyq jáne jergilikti organdardyń málimetterine sáıkes, Memlekettik baǵdarlama boıynsha qarajatty tolyq ıgerilý kútilýde. Esepti kezeńde 18 aýdıtorlyq is-shara iske asyryldy, 37,4 mlrd teńge bıýdjet qarajaty qamtyldy», — dep habarlady Á. Smaıylov.
Avtojoldardyń sapasyn jaqsartý boıynsha júrgizilip jatqan jumys týraly «QazAvtoJol» ulttyq kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasy E. Qızatov málimdedi. «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy iske asyryla bastaǵan ýaqyttan beri 807 mlrd teńge bólingen.
«Bólingen qarajatttar esebinen 1004 km paıdalanýǵa berildi. Bıyl 19 jobanyń (3471 km) jumystary júrgizilýde, onyń 13 jobasy – respýblıkalyq bıýdjet esebinen, 6 jobasy – qaryz qarajaty esebinen. Osy jyldyń sońyna deıin 426 km paıdalanýǵa berip, taǵy 453 km qozǵalysty ashý kózdelgen», — dedi E. Qızatov.
Qazirgi jaǵdaı men qabyldanyp jatqan sharalar týraly Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi A. Kólginov, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D. Ahmetov, Mańǵystaý oblysynyń ákimi E. Toǵjanov, Aqmola oblysynyń ákimi M. Myrzalın, Túrkistan oblysynyń ákimi J. Túımebaev baıandady.
Máseleni qaraý qorytyndysy boıynsha Premer-Mınıstri kólik-logıstıkalyq jáne energetıkalyq ınfraqurylymdy jańǵyrtý boıynsha aýqymdy jumystar atqarylyp jatqanyn atap ótti. Búgingi tańda jol salý baǵyty boıynsha respýblıkalyq bıýdjetten qarajat bólingen, onyń ıgerilýi qarjylandyrý josparyna sáıkes júrgizilip jatyr. Qosymsha oblysaralyq joldar qurylysy bastaldy. Memlekettik baǵdarlamada qarastyrylǵan barlyq sharalar ýaqytyly iske asyrylatyn bolady.
Baqytjan Saǵyntaev mınıstrler men óńirlerdiń ákimderiniń nazaryn turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyq ınfraqurylymyn jańǵyrtý máselesine aýdardy. Buǵan qatysty tapsyrmany Memleket basshysy bıyl 7 qarashada Qaýipsizdik keńesiniń otyrysynda bergen bolatyn. Qazirgi kezde jelilerdiń tozýy 60%-dan 57%-ǵa deıin tómendetildi. Degenmen, TKSh nysandaryn jańǵyrtýǵa bólingen qarajat maqsatty paıdalanýy tıis. Úkimet tarapynan qosymsha sharalar qabyldanyp jatyr. Barlyq memlekettik organdar atalǵan máseleni qatań baqylaýǵa alýy kerek.
