Osyǵan baılanysty qazirgi kezde Aqtóbe oblysynda naqty is-qımyl jospary júzege asyrylýda. Bul iske eń aldymen óńirdegi iri jáne orta kásiporyndar men kompanııa basshylary bastamashy boldy. Osy oraıda olar elimizdegi barlyq áriptesterine úndeý joldap onyń mátini gazetimizdiń bıylǵy 24 qazan kúngi nómirinde jarııalandy.
О́zgege úndeý jarııalaýdyń jaýapkershiligi men salmaǵy joǵary. О́ıtkeni ózgege úlgini óziń kórsetýiń kerek. Qosymsha qarajat aspannan alynbaıtyny belgili. Endeshe aqtóbelik kásiporyn basshylary jalaqyny ósirý isinde nendeı negizder men tutqalarǵa ıek arta alady? Endigi áńgimeni osy saýal tóńireginde órbitkimiz keledi. Bul úshin eń aldymen kásiporyndar men shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri arasynda jalaqynyń naqty mólsherine tıisti taldaýlar men esepter júrgizilýde. Ony kóterýdiń múmkindikteri men ártúrli joldary qarastyrylýda.
Memleket basshysy Joldaýynyń ózeginde tabys pen turmys sapasynyń artýy jalpylama uǵym emes, munyń ózi ár adamǵa qatysty ekeni kórsetilgen. Tipti bul rette el turǵyndarynyń jasy men mamandyǵy da olardyń jalaqylarynyń ósýine kedergi keltire almaıdy. Ras, tabys tekten-tek kelmeıdi. Iаǵnı, atalǵan kategorııa adam eńbekqor, óz isiniń biliktiligi joǵary kásibı mamany bolǵan jaǵdaıda ǵana erekshe mánge ıe. Tek osyndaı kezde kásiporyn jetekshileri olardyń eńbegine laıyqty jalaqy tólemek.
О́ńirdegi «Voshod Arıel» JShS-niń dırektory Sergeı Ibatov óz oı-pikirin osylaı sabaqtady. Hrom rýdasy men hrom konsentratyn óndiretin kásiporynda 840 adam jumys jasaıdy. Búgingi kúni olardyń ortasha jalaqysy 300 myń teńge tóńireginde. Bir jaqsysy kásiporyn jetekshileri jalaqyny ósirý jónindegi Memleket basshysynyń úndeýin kútip otyrmapty. О́ıtkeni munda tek sońǵy eki jyldyń ishinde eńbekaqy mólsheri 25 paıyzǵa ósirilgen. Áıtse de aldaǵy 2019 jyldan bastap Elbasy tapsyrmasyna oraı jalaqy mólsherin taǵy da 7 paıyzǵa ósirýdi oılastyryp otyrmyz deıdi kásiporyn basshysy.
Sondaı-aq óńirdegi iri jáne ortasha kásiporyn jetekshileri qur jalaqy mólsherin ósirip qana qoıýdy maqsat tutpaıtynyn jetkizdi. Sonymen birge olar qaramaǵyndaǵy jumysshylarǵa jaıly jaǵdaı týǵyzýdy jón kóredi. «Biz úshin jumysshylardyń turmystyq-áleýemettik jaǵdaıy, densaýlyǵy men jaýapkershiligi jáne jumysqa degen ynta-yqylasy óte mańyzdy. Sondyqtan da olarǵa bul turǵyda jan-jaqty qoldaý kórsetip otyrmyz», deıdi óńirdegi taǵy bir irgeli kásiporyn jetekshisi «Baban-qurylys» JShS-niń dırektory Rahıb Azızov.
Adamı kapıtaldyń damýyn basty nazarda ustaıtyn kompanııa jumysshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge de qapysyz kóńil bólýde. Jalaqy mólsherin kóterýdiń taǵy bir múmkindigi kásiporynǵa joǵary bilikti mamandardy tartý men olardy turaqty túrde ustap turý bolmaq. Bul úshin óńiregi birqatar iri jáne orta kásiporyndarda básekelestik yntalandyrý men áleýmettik kepildikter júıesi qurylǵan. Buǵan qosa jumys berýshiler men qyzmetkerler arasynda ujymdyq shart-talaptar ornyqqan. Qazirgi kezde óńirde tómen jalaqy alatyn jumysshylardyń eńbek aqysyn kóterý jónindegi naqty isterge toqtala ketsek, bul qatarǵa 278 orta jáne iri kompanııa kiretinin kóremiz.
Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Oljas Smaǵulovtyń aıtýynsha, atalǵan kásiporyndarda jalaqysy 42 500 teńgeden tómen 1046 adam jumys isteıdi. Alaıda aldaǵy 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap onyń mólsheri 56 paıyzǵa deıin kóterilmek. Qazir óńirde jalaqyny ósirý máseleleri boıynsha arnaıy jumys toby qurylǵan. Atalǵan qurylym tek óndiristik kásiporyndardaǵy emes, sonymen birge bilim men medısına ári ózge de áleýmettik salalardaǵy jalaqynyń ósý kórsetkishterine monıtorıngtik zertteý jumystaryn júrgizýde. Tutastaı alǵanda aımaqta barlyq menshik nysanynda jalaqy mólsheri 27 men 56 paıyz aralyǵynda ulǵaımaq. Bul úshin birinshi kezekte ókiletti memlekettik organdar eńbek ujymdaryndaǵy búgingi jalaqy mólsheriniń jaı-kúıine tıisti baqylaýlar júrgizip otyrýynyń mańyzy joǵary.
Al eger búgingi kúni kórseń kóńiliń kónshıtin kóptegen statıstıkalyq derekter qaıtadan qaralý qataryna kirer bolsa, buǵan qynjylmasqa bolmaıdy. Ásirese jumys berýshiler tarapynan usynylǵan keıbir aqparattarda osyndaı teris kórinisterdiń kezdespeıtinine kim kepildik bermek? Sondyqtan jumysshylary tómengi jalaqy alatyn kásiporyndarda turaqty aptalyq monıtorıngtik zertteýler júrgizý qajettiligi týyndaıdy. Solaı bolyp ta júr. Aıtalyq osy zertteýlerdiń keıbir derekterine súıensek jyl basynda óńirdegi shaǵyn jáne ortasha bıznes sýbektileriniń jalaqy mólsheri 35 paıyzǵa deıin ósirilmek. Bul – baǵytta saýda men týrızm salasynda da oń dınamıka baıqalady.
Qalaı degende de aldaǵy jyly óńirdegi kásiporyndar jumysshylardyń ortasha jalaqylaryn kóteretinine senim mol. Olardyń birqatary onyń mólsherin 15 paıyzdyq deńgeıde belgilese, eń azy jalaqynyń 5 paıyzdyq ósimin mejelep otyr. Bul – shamamen 5 myńǵa jýyq adamnyń jalaqysy ortasha eseppen 7-10 paıyzǵa deıin ósedi degen sóz. Al dál búgingi kúni joǵaryda atalǵan nysandarǵa qosymsha taǵy da otyz kásiporynda jumysshylardyń jalaqylaryn kóterý máseleleri qarastyrylýda.
Túıip aıtqanda, bıylǵy berekeli jyl da márege taıap keledi. Aldaǵy jyldyń esik qaǵýyna da kóp ýaqyt qalǵan joq. Sondyqtan da qazirgi kezde jalaqyny ósirý men ony qaıta esepteý úderisterin tezdetýdiń mańyzy zor. Qazirgi kúni óńirdegi basty is-qımyl osy maqsatqa baǵyttalǵan.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
AQTО́BE