Parsy tilinde jazylǵan, ortaǵasyrlyq tarıhı ádebıettiń asa mańyzdy eskertkishteriniń biri retinde baǵalanǵan Rashıd ad-Dınniń «Jamıǵat-at taýarıh» atty kitaby alǵash ret qazaq tiline aýdarylyp, tanymal qazaqstandyq ǵalymdardyń pikirlerimen qamtylǵan. Parsy tilindegi túpnusqadan tikeleı qazaq tiline aýdarylýy – kitaptardyń eń basty ereksheligi. Ýnıversıtettiń stýdentteri, ustaz-ǵalymdar, óńirdiń zııaly qaýym ókilderi qatysqan jıyn barysynda ensıklopedııalyq sıpattaǵy shyǵarmada uly dala jylnamasy ǵana emes, dúnıe júziniń tarıhy da keń aýqymda qamtylǵany aıtyldy. Mysaly, Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli eki jınaqtyń jobasy da Ońtústikten bastaý alǵanyn atap ótti. Irgeli eńbekterdegi derekter men málimetterdi jınaqtaý úshin sol dáýirdegi túrki, parsy, arab, qytaı, tıbet, úndi jáne taǵy basqa halyqtardyń tarıhshylary, shejireshileri, jylnamashylary men oqymystylary jumyldyrylǵan. «Qarahan dáýirinen bastap qazaq jerinde ıslam dini keńinen tarala bastady. Uly dalada kóptegen ǵalymdar, ǵulamalar ómir súrdi. Olardyń eńbekteri kóne túrkilik dástúr men dindi jymdastyryp úılestire bilgen. Keıingi ǵasyrlarda kóz jazyp qalǵan osy dástúr bizge Bekasyl Bıbolatulynyń kitaby arqyly jetip otyr», - dedi D.Qydyráli. Al kitaptardy parsy, kóne shaǵataı tilderinen aýdarǵan arab, parsy tiliniń bilgir mamany Záripbaı Jumanulynyń aıtýynsha, «Zıkzal» kitaby Qazan tóńkerisinen keıin Qazan qalasynda jaryq kórgen. «Eńbek negizinde shaǵataı tilinde jazylǵan jáne arab, parsy tilderi de keńinen qoldanylǵan. Kitapqa adam ómirine qatysty barlyq sala qamtylǵan. Jáne bulardyń qandaı eńbekterden alynǵany jaıly derekter keltirgen. Bul eńbektegi sheshimderi men ádis tásilderi aıtylǵan taqyryptar men máseleler qaı dáýirde bolsa da óz qundylyǵyn joǵaltpaıdy», - dedi Z.Jumanuly. Sondaı-aq, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Mekemtas Myrzahmetuly qundy týyndylar boıynsha óz pikirin bildirdi.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Shymkent
