Jańǵyrtýlardan qandaı da bir sońǵy nátıje kútý qatelik der edim. Bul jerde áńgime belgili bir naqty qoǵamdyq nemese jeke tabystarǵa qol jetkizý týraly emes. Jańǵyrtýlar shekti márege alyp baratyn úderister deýge de kelmeıdi. Jańǵyrtý úderisterin iske qosýdaǵy maqsat − tek naqty is-áreketterge serpin berip, olardyń baǵyt-baǵdaryn aıqyndaý.
Prezıdent Nursultan Nazarbaev óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasyn jarııalaǵanda da osyny maqsat tutty. Ol bar bolǵany jańa jaǵdaılarda ómir súrýge qabiletti ári jarqyn da básekege tótep beretin tulǵalar ósip-jetiletin bolashaqtaǵy qoǵamnyń sulbasyn syzyp berdi.
Qaı iste de syn tezine iligýiń múmkin. О́ıtkeni kez kelgen bastama qarsylyqqa ushyramaı qoımaıdy. Bul – tabıǵı jaıt, sebebi eskini sol qalpynda saqtaýǵa umtylyp, kez kelgen túbegeıli ózgeristerge qarsylyq tanytatyndar tabylady. Qalasaq ta, qalamasaq ta qoǵamda aǵymdaǵy ahýaldy buzýǵa narazy konservatorlar qashanda bolady. Týra sol sekildi jańǵyrtý qarqyndaryna kóńili tolmaıtyndar da tóbe kórsetedi. Olar da úderisterge synı turǵydan qarap, ońtaıy kelse, kóńil kúılerin syrtqa shyǵarýǵa umtylady.
Tipti, munyń ózin de qoldap, qolpashtaýǵa bolady. О́ıtkeni tabysty jańǵyrtýlardyń basty sharty olarǵa adamdardy keń kólemde jáne jappaı tartý bolyp tabylady. Osy bir jarym jyldyń ishinde atalǵan máselege adam tartýdan joǵary deńgeıde qol jetkizildi desek, eshkim de daý aıta qoımas.
Jańǵyrtýlardyń jańa kezeńine aıaq basýdyń belgisi retinde jańǵyrtýlardy ilgeriletý boıynsha memlekettik jáne jergilikti organdardyń barlyq jobasy men is-sharalaryn úılestirip otyrý júktelgen Qoǵamdyq damý mınıstrliginiń qurylýyn aıtýǵa bolady.
Qazaqstandyqtardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa umtylǵan qoǵamdyq uıymdar men bastamashy toptardyń sany jyl ótken saıyn artyp keledi. Azamattyq qoǵam adamdardyń sanasyna yqpal etý salasyn keńeıte otyryp, damýdyń jańa deńgeıine kóterile bastady. Mınıstrlik azamattyq qoǵamdy eldi damytý isine tartýdyń jańa joldaryn tabýda. Jas urpaqtyń áleýetin arttyrý úshin tetikterdi jaqsartý, otbasynyń ál-aýqatyn joǵarylatý, din salasynda sapaly aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizý, qazaqstandyq ıdeologııany qalyptastyrý men damytý – osynyń bári evolıýsııalyq áleýmettik damýdyń negizderi.
Bul − praktıkalyq júzege asyrýlar kezeńi. Munyń bir qaraǵanda qarapaıym kórinetini de ras. Biraq bul jerde áńgime nátıjeleri keı kezderi sonshalyqty bir qatty sezilmese de mańyzdy ózgeristerge bastaıtyn asa qajetti jobalar men is-sharalardy jasaý týraly bolyp otyr. Osy arada qoǵamdyq júıe qundylyqtaryndaǵy ózgerister, árkimniń óz ómirine ózi jaýapty ekendigi de meńzeledi. Jańǵyrtýlardyń qundylyqtary – básekege qabilettilik, pragmatızm, bilimge qushtarlyq, ashyq sana, evolıýsııalyq joldy tańdaýǵa degen oń kózqaras jáne mádenı birtektilik. Mine, osylardyń bári qoǵamnyń barlyq tobynyń ishine tereńdeı enip, onyń adamgershilik negizine aınalýy tıis. Buǵan barsha qoǵam bolyp umtylý qajet, óıtkeni bul úderisten eshkim de syrt qala almaıdy, sebebi jańǵyrtýlar kim-kimge de áser etpeı qoımaıdy.
Osy aralyqta kóptegen qazaqstandyq qazirdiń ózinde óziniń jeke úlgisimen óz ortasynda oń ózgeristerdi júzege asyrý ústinde, ıaǵnı bul úderis tutastaı qoǵamdy qamtyp jatyr degen sóz. Tar sheńberli arnaıy mamandyqtar men joǵary oqý ornynan keıingi bilim alýdy, ózin ózi jetildirýdi qalaıtyndar sany ósip keledi, jastar kitap oqýǵa da den qoıa bastady. Mesenattyq ómirdiń bar salasynda qanat jaıyp barady. Qazaqstandyqtar kún saıyn izgilikti isterge kóp moıyn buryp júr, muny tipti bastamashy toptar men volonterlyq uıymdar sanynyń kúrt artyp kele jatqanynan da ańǵarýǵa bolady. Jaqynda (Pavlodar oblysynda) mesenattar volonterlarǵa paıdalaný úshin tegin páterler berse, olarda ómirlik qıyn jaǵdaılarǵa dýshar bolǵan otbasylar ýaqytsha turatyn bolady.
Qazaqstandyq jas jubaılardyń úılený toıynda jınalǵan aqshany qaıyrymdylyq sharalaryna bergeni jónindegi birneshe oqıǵa da eldi eleń etkizdi.
Qazirgi tańda tabıǵı baılyqtar men ekologııaǵa oń kózqaras tanytý qalyptasyp kele jatqany da kóńilge jylylyq uıalatady. Aýlalardy abattandyrý men aýmaqty kúl-qoqystan tazartý jumystaryna bet bura bastaǵan azamattar sany arta túskeni de qýantpaı qoımaıdy.
Pragmatızm qarapaıym istermen qatar, kúndelikti ómirde de aıqyn kórinedi. Qazaqstan qalalarynda sońǵy jyldary kóptegen velosıped joldary paıda boldy, jurtshylyq jyldyń jyly da jaıly kezderinde eki dóńgelekti kólikterine otyryp, densaýlyqtary men ekologııanyń jaqsarýyna óz úlesterin qosýda.
Kúndelikti ómirde ulttyq biregeılikti paıdalaný meınstrımge aınalǵandaı. Qazaqstandyqtardyń bolashaq urpaqtarynyń boıynda qazirdiń ózinde qalyptasa bastaǵan ulttyq qazaqstandyq kod tamyr jaıatyny kúmánsiz.
Úkimettik emes sektor men belsendi jastar úshin bastalǵan jyl tabysty da jemisti bolatyny baıqalady, al azamattarǵa ol balalarynyń básekege qabilettilikterin arttyrý jáne árqaısysynyń jeke-jeke damýy úshin de kóptegen jańa múmkindikter ashatyn bolady.
Juldyz OMARBEKOVA,
Qoǵamdyq damý vıse-mınıstri
