Sport • 11 Sáýir, 2019

Kásipqoı boksqa qazynadan nege qarjy bólinedi?

1220 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Bul kúnderi birqatar buqaralyq aqparat quraldary men túrli áleýmettik jelilerde Qazaq­stannyń tanymal kásipqoı boksshysy Fırýza Sháripovanyń IBO jáne WBC Silver nusqalary boıynsha chempıondyq belbeýden aıyrylýy jáne aıtýly sportshyǵa memlekettik qazynadan qyrýar qarajat bólingeni jaıyndaǵy másele qyzý talqyǵa túsýde.

Kásipqoı boksqa qazynadan  nege qarjy bólinedi?
Uzyn-sonar áńgimeniń «álqıssasy» mynadaı: birer kún buryn Halyqaralyq boks uıymynyń resmı saıtynda jarııalanǵan chempıondyq ataqtyń ıegerleri tiziminen Fırýza Sháripovanyń esimi syzylyp tas­taldy. Osylaısha, aıtýly uıym jer­lesimizdi mártebeli ataqtardan aıyrý­dy jón kórgen eken. Bul keleń­siz jaıttan boksshynyń ózi de habar­syz bolyp, barlyǵyn tek bas­pasóz betterinen bilgen. BAQ ókil­derine ber­gen suhbatynda: «Bul jerde tań­dana­tyndaı esh nárse joq. Solaı bolýǵa tıis. Halyqaralyq boks uıy­mynyń erejesine saı bir jyldyń ishinde men óz ataǵymdy qorǵaý úshin sharshy alańǵa shyǵýǵa tıis edim. Biz WBC nusqasynyń tolyqqandy álem chempıony Eva Valstremmen jekpe-jek ótkizýdi josparladyq. Osy oraıda ákimdik pen Mádenıet jáne sport mı­nıstr­ligine hat joldap, qarjylaı kómek kórsetýdi suradyq. Alaı­da, qajetti qarajat tabylmady»,  dep boksshy Qazaqstannyń tarapynan esh qoldaý kórsetilmegenin ashyna aıtty. 
Fırýza Sháripovanyń baspasóz betterinde osy málimdemesi jaryq kórgen bette Mádenıet jáne sport mınıstrligi osy jaǵdaıǵa baılanysty resmı túrde jaýap qaıtardy.    
– Otandyq sportshyǵa qoldaý kórsetý maqsatynda Fırýza Sháripova­nyń WBC chempıondyq belbeýiniń ıegeri Eva Valstremmen birikken jekpe-jegin ótkizý úshin Mádenıet jáne sport mınıstrligi 2018 jyldyń ma­myr aıynda 74,8 mln teńge kóle­minde qarajat bóldi. Alaıda, onyń ornyna ol Iýlııa Kýsenkomen óz tıtýlyn qorǵaý jekpe-jegin ótkizdi. Osylaısha, asa mańyzdy birlesken kez­desýge bólingen 74,8 mln teńge qara­jat tıtýldy qorǵaý jekpe-jegin uıym­dastyrýǵa jumsalǵan», dep atalǵan mınıstrliktiń Sport jáne dene shynyqtyrý isteri komıtetiniń tóraǵasy Serik Sápıev istiń mán-jaıyn baıandady.  
Joǵarydaǵy aqparat taraǵan bette bul másele baspasóz betteri men áleýmettik jelilerde qyzý talqy­ǵa túse bastady. Shyny kerek, «Fı­rýzany qoldaıyq nemese oǵan kómek kórseteıik» dep pikir bildir­gen­derdiń sany neken-saıaq. Oqyr­man­dar­dyń deni osynshama qarajat­tyń bir adamnyń ǵana ıgiligi úshin jum­sal­ǵanyna ókpe-renishin bildirdi. Túrli posttar men jazylǵan pikirlerdiń kóbi  «Kásipqoı boksshylar memleket esebinen kún kórýge tıisti emes. Qajetti aqshany olardyń ózderi tabýǵa tıis...», «Aınalaıyndar, osy sizder kásipqoı sportty áýesqoı nemese buqaralyq sportpen shatastyryp alǵan joqsyzdar ma?..», «Bul elimizdegi jaqsy bir komandanyń bir jyldyq bıýdjeti ǵoı...», «Sonda Fırýza Sháripovanyń osy iske jaýapty promoýterleri men menedjerleri aı qarap otyr ma?..», «О́zderine kerek qarajatty tabý memlekettiń emes, pro­moýterlerdiń tikeleı mindeti. Osy máseleni solar sheshý kerek...», «Osyndaı mol qarjyny jasóspirimder men balalar sportyna jumsasa, áldeqaıda tıimdi bolar edi...», «500 000 dollar – az aqsha emes. Osy soma quramynda 300-deı balǵyn bylǵary qolǵap sheberleri bar elimizdegi eki-úsh boks mektebin bir jyl boıy qamta­masyz etý úshin jetkilikti...», «Kásip­qoı boks – bul bıznes. Salyq tóleý­shi­lerdiń qaltasyna qol suǵa ber­meı, kerek aqshany demeýshilerdiń kóme­gimen nemese myqty jarnama jasaý arqyly tabýǵa bolady...», «Qazaq­standa Sháripovadan basqa da daryndy kásipqoı boksshylar jeterlik. So­lar­dyń árqaısysyna osyndaı kóp mólsherde qarajat shashsaq, onda nemiz qalady?..», «Kanelo, Djeıkobs nemese Djoshýanyń alaqandaryn jaıyp, úkimetten aqsha surap júrgenin kóz aldaryńyzǵa elestetip kórińizdershi. О́rkenıetti elderde ondaı bassyzdyqqa jol berilmeıdi...», «Fırýzanyń ózge­ler­den ne artyqshylyǵy bar. Onda shetel­de judyryqtasyp júrgen barsha boksshylarymyzǵa járdemdeseıik» degenge saıady. 
«Halyq aıtsa, qalt aıtpaıdy» deıdi. Rasynda da, barlyq shet memleketterde kásipqoı sportshylar óz kúnderin ózderi kórip júr. Memlekettiń aýzyna qarap, alaqan jaıyp otyrǵan eshkim joq. Osy mansap jolynda baıyǵandary jomarttyǵymen de kózge túsip júr. Máselen, fılıppındik boksshy Mennı Pakıao men mysyrlyq fýtbolshy Muhammed Salah óz otandas­taryna myńdaǵan baspana, mektepter pen aýrýhanalar salyp, san mıllıon halyqtyń alǵysyna bólenýde. Asa aýyr salmaqtaǵy ulybrıtanııalyq boks­shy Taıson Fıýrı úısiz-kúısiz júrgenderge jáne ishimdik pen esirtki dertine shaldyqqan jandarǵa úı turǵyzyp berdi. Túrli aýrýǵa dýshar bolǵan adamdarǵa úzbeı kómek kórsetip júrgen sportshylar da jeterlik. Mine, osyndaı márttigimen tanylǵan qushaǵy keń, peıili taza sańlaqtardy álemniń ár qıyrynan kezdestirýge bolady. Al bizde qalaı?   Halyqaralyq dodalarda endi ǵana tanyla bastaǵan, iri jeńisterdiń dámin áli de tatyp úlgermegen qatardaǵy kóp sportshylardy aıtpaǵanda, ataq-dańqtary alysqa jaıylǵan sańlaqtardyń ózderi qıt etse, memleketke jaltaqtap, aqsha suraýdy ádetke aınaldyrǵan. Árıne bul jaqsylyqtyń nyshany emes. 
Joǵarydaǵy jaǵdaıǵa baılanysty osy sport túriniń otymen kirip, kúlimen shyqqan maıtalman maman, kezinde Máskeý Olımpıadasynyń kúmis júldegeri jáne KSRO men Eýropa chempıony atanyp, bul kúnderi Qazaqstan kásipqoı boks federasııasynyń vıse-prezıdenti qyzmetin atqaryp otyrǵan Vıktor Demıanenko mynadaı pikir bildirdi: «Bul máseleniń baıybyna barǵym da kelmeıdi. Desek te meniń bir biletinim – kásipqoı boksshylar memleketten kómek suramaýǵa tıis. О́ıtkeni bıýdjettiń aqshasy salyq tóleýshilerge tıesili. Al demeýshiler men mesenattardy Sháripovanyń ózi men onyń komandasy izdep tabýǵa tıis. Fırýza jaqsy boksshy. Endi ony álemdik reıtıngte joǵarylatýdyń jolyn izdeý qajet. Úkimetten kómek suraý – bul promoýterdiń saýatsyzdyǵy. Bile bilsek, memleket olardy qoldaýǵa mindetti emes. Qarańyzdarshy, Reseıde qanshama kásipqoı boks jarystary ótýde. Solardyń birde-bireýi memlekettik bıýdjetten qarjylan­dyrylmaıdy. Bul iske olar mesenattar men demeýshilerdi tartady. Bizdiń elde bul sala kenje qalǵan. Sol sebepti de kásipqoı rıngte kúsh synasyp júrgen boksshylarymyzdyń deni AQSh nemese Kanadaǵa ketýge asyǵady. Aıtýly memleketterde óz-ózińdi moıyndatýǵa múmkindik mol».
Qazynadan kásipqoı boksshyǵa bólingen qarjy týraly jurtshylyq­tyń, mamandardyń pikiri osyndaı. Qalaı bolǵanda da qazyna qarjysyn osylaısha ysyrap etý zańsyzdyq ekeni sózsiz. Álde Mádenıet  jáne sport mınıstrligi atalǵan qarjy mem­lekettiń mereıin ósirip, bedelin bıiktetýge jumsaldy dep aqtala ma?