Sport • 18 Sáýir, 2019

Áline sengen Álı

728 ret kórsetildi

Bul sýret 1965 jyldyń 25 mamyrynda AQSh-tyń Lıýıston dep atalatyn shaǵyn ǵana qalada ótken kásipqoı boks keshinde túsirilgen. Nebári 4 200 kórermen tamashalaǵan jekpe-jekte Muhammed Álı men Sonnı Lıston judyryqtasyp, asa aýyr salmaq dárejesi boıynsha álem chempıony ataǵyn sarapqa saldy.

О́tken ǵasyrdyń alpysynshy jyldary Sonnı Lıstonnyń dańqy dúrkirep turdy. Jetimdik pen kedeıshiliktiń taýqymetin molynan tartqan ol teris jolǵa túsip, talaı ret temir torǵa toǵytyldy. Biraq bul «tirlik» oǵan abyroı ápermeıtinin túsingennen keıin qara násildi jigit 21 jasynda kásipqoı bokspen aınalysýdy qup kórdi. Bul rette Sonnı nesibesiz bolǵan joq. 1953-1964 jyldar aralyǵynda 36 jekpe-jek ótkizip, sonyń bireýinde ǵana utyldy. Al 1962 jyldyń kúzinde ataǵy alysqa jaıylǵan Floıd Paterssondy birinshi raýndta uryp jyǵyp, álem chempıo­ny atandy. Altyn belbeýdi ıelený úshin oǵan nebári 126 sekýnd jetkilikti boldy. Kelesi jyly ótken qarymta kezdesýde de Lıstonnyń ústemdigi esh kúmán týǵyzǵan joq. Bul joly qarsylasyn ol 128 sekýndta qulatty. 

Ol kezderi Kassıýs Kleı endi ǵana «qaharyna» minip kele jatqan. Bastapqy 19 kezdesýdiń barlyǵynda jeńiske jetken ol álemdik táj úshin aıqasýǵa daıar ekenin barsha jurtqa jarııalady. Jaı ǵana aıtyp qoımaı, Sonnı Lıstondy balaǵattap, onyń namysyna tıdi. Áýelde «Men» dep keýde qaqqan talaı myqtyny kókala qoıdaı sabaǵan Sonnı maqtanshaq jigitti mensinbedi. Al Kassıýs onyń qyr-sońynan qalmaı, kópshiliktiń aldynda keketip, muqatýdy ádetke aınaldyrdy. Shydamnyń da shegi bar ǵoı, aqyry Lıston jas boksshymen kezdesýge kelisimin berdi. Match 1964 jyldyń 25 aqpanynda Maıamı-Bıchte ótedi dep belgilendi. Sol kezde boks taqyrybyna qalam tartatyn 46 jýrnalıstiń 43-i Lıston jeńedi degen pikirge toqtaldy. Al býk­mekerlik keńseler de álem chempıo­­nynyń jeńiske jetetinine kúmán keltirmedi. 

Kópshilik taǵatsyzdana kútken kezdesýde sensasııalyq nátıje tirkeldi. Altynshy raýndtaǵy úzilisten keıin 32 jastaǵy Sonı jaraqat alǵanyn alǵa tartyp, básekeni jalǵastyrýdan bas tartty. Álem chempıony atanǵan bette 22 jastaǵy Kassıýs Kleı ıslam dinin qabyldap, aty-jónin Muhammed Álı dep ózgertti. 

1965 jyldyń 25 mamyrynda qarymta kezdesý uıymdastyryldy. Aldaǵy jekpe-jektiń nátıjesin kezdeısoqtyqqa balaǵan barsha jurt bul joly Sonnı Lıston jeńedi dep joramaldady. Biraq Lıýıstondaǵy aıqas eki mınýtqa jetpeı aıaqtaldy. Janamalap qana tıgen soqqydan soń kesken terekteı sulap túsken Sonnıdiń básekeni odan ári jalǵastyrýǵa zaýqy soqpady. Sol kórinis joǵarydaǵy sýrette beınelengen. Ol jerde aıqasqa toımaǵan   Álı jyǵylyp jatqan qarsylasyna: «Ońbaǵan tur. Jigit bolsań, aıaǵyna deıin tóbeles» dep aıqaılap jatyr... 

Mine, osy jekpe-jekten soń Muhammed Álıdiń dańqy alysqa jaıylyp, tórtkúl dúnıe jurtshylyǵy onyń myqtylyǵyn túbegeıli moıyndady. Iá, Sonnı Lıstonnyń da odan keıin jaman judyryqtaspaǵany ras. Atap aıtsaq, 1966-1970 jyldar aralyǵynda 16 ret rıngke kóterilgen ol 15 básekede basymdyq tanytty. Alaıda, 1970 jyldyń 30 jeltoqsanynda Las-Vegastaǵy úıinde áıgili boksshynyń máıiti tabyldy. Ol nebári 38 jasta edi...

Sońǵy jańalyqtar

Jastar qalaýy – jarqyn keleshek

Referendým-2022 • Keshe

Referendýmdy qoldaýǵa úndeý jasady

Referendým-2022 • Keshe

Aǵa býynnyń aıtary bar

Referendým-2022 • Keshe

Áljannyń kise belbeýi

Tarıh • Keshe

Uqsas jańalyqtar