Týrızm brendi – túrkiler órkenıeti

«Myń boıaýly Almaty» óz qo­naqtaryn bıylǵy jyly erekshe qar­sy aldy. Atalǵan kórme dırektory Vıktorııa Pavlenkonyń aıtýynsha, búginde KITF ishki týrızm reıtınginde medısınalyq jáne iskerlik týrızmnen kósh ilgeri tur. Marketıngtik zertteýler nátıjesine sáıkes osy 19 jylda 350-den asa kelisimshart ja­salsa, bıylǵy kórme aıasynda myńnan astam kelisimge qol jetkizilgen.

Týrızm basqarmasynyń basshysy Maqsat Qıqymov atap ótkenindeı, ót­ken jyldyń qorytyndysynda Almaty qalasynda týrıster sany bir mıllıonnan asyp, salystyrmaly kezeńmen alǵanda 12 paıyzǵa artqan. Bul kórsetkishtiń tórt júz myńǵa jýyǵyn sheteldik týrıster quraıdy. Búginde týrızm kórsetkishteri medı­sınalyq, sporttyq, oqıǵalyq, má­denı-tanymdyq, iskerlik, taý týrızmi, t.b. túrleriniń damýyna táýeldi.

Elimizge keletin sheteldik týrıs­terdiń basym kópshiligin kóshpen­diler tarıhy men myń jyldyq tarıhy bar Almaty qalasynyń qalyptasýy qyzyq­tyrady. Osy maqsatta «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy sheńberinde «Boraldaı saq qorǵandary» saq má­de­nıet ortalyǵynyń, «Saq qor­ǵany» jáne «Raıymbek batyr» mu­rajaılarynyń, «Qazaqfılm» aýmaǵynda «Ethnoland» etnomádenı kesheniniń qurylysy josparlanyp otyr. Boljam boıynsha, «Ethnoland» jáne Boraldaı saq qorǵandaryn orta eseppen jylyna mıllıonnan astam týrıst qyzyqtaıtyn bolady. Sondaı-aq Aýstrııanyń «Master Concept» kompanııasymen birlesip Almaty aglomerasııasynyń taý klasterin damytý jospary ázirlengendigin aıta ketken abzal. 2025 jylǵa deıin Alataý baýraıynda klasterlik taý shańǵysy týrızmin damytý josparlanyp otyr. Shyǵys – Túrgen taýlary, Ortalyq – Almaty qalasy jáne Batys – Qaskeleń taýlary sııaqty úsh klaster boıynsha jasalatyn shańǵy jolynyń uzyndyǵy 456 shaqyrymdy quraıdy ári onyń boıyn­da ondaǵan demalys oryndary boı túzemek. Al «Oıqaraǵaı», «Almataý» taý shań­­­ǵysy kýrorttaryna deıin turaqty marshrýttar júrgiziledi. Sonymen qatar týrısterge arnalǵan aqparattyq ortalyqtardyń jumysy da turaqty jetildirilip otyrady.

Qazaqstan Týrıstik qaýymdas­tyǵynyń dırektory Rashıda Shaı­ke­novanyń aıtýynsha, týrızm sa­la­syndaǵy shaǵyn jáne orta ká­sip­ker­likti damytýda memlekettik qol­daýdyń alǵysharttary qalyp­tasyp keledi. Qazaqstan búginde sheteldik týrıster úshin tarıhı maz­munymen tartymdy aımaq. Sondyq­tan da elimizdiń týrıstik nysandaryna óz ónimderin r­ýhanı mazmunmen baıytýdy jolǵa qoıýy qajet, ıaǵnı túrkiler órkenıeti, kóshpeliler mádenıeti murasyna oralý ýaqyt kút­tirmeıtin másele, deıdi Rashıda Rashıdqyzy.

Qazaqstan týrızminiń aldynda turǵan taǵy bir keleli másele – sıfrlandyrý. Búginde týrıstik nysandardyń 90 paıyzy ınternet arqyly óz ónimderin nasıhattaý máselesin durys jolǵa qoıa almaı ke­ledi. Kez kelgen týrıst úshin jyldam aqparat mańyzdy, olaı bolsa týrıstik ónimdi onlaın júıede usynýdyń áleýeti zor. Budan bólek aımaqtyq týrızmdi damytý da ýaqyt kúttirmeıdi. Araqashyqtyq máselesin eskeretin bolsaq, sheteldik týrıster Ortalyq Azııanyń birneshe memleketinde bolyp qaıtýdy jos­parlaıdy. Osy oraıda týrısterdi О́zbekstannan Qazaqstanǵa, odan ári qaraı kórshi Qyrǵyzstanǵa, t.b. ba­ǵyttardaǵy jumystar jasalýy qajet.

Rashıda Rashıdqyzynyń aıtýynsha, týrızm nysandaryndaǵy kásibı mamandarǵa qoıylatyn talap ta erekshe. Bilikti mamandar týrızm salasynyń alǵy shebindegi betke ustar beınesi. Tipten, týrızm menedjerlerin orkestrmen salys­tyrǵan Rashıda Rashıdqyzy kásibı mamannyń týrıstik nysannyń bet-bedelin qalyptastyrýdaǵy róliniń joǵary ekendigin aıtady.

Al «Kazakh Tourism» Ulttyq kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Dúısenǵalıevtyń aıtýynsha, búginde otandyq týrızm qalyptasý kezeńinde tur. Kóptegen jyldar boıy týrızm qazaqstandyqtardyń qandaı da bir shetelderge barýymen baılanysty bolǵandyǵyn túsin­dirgen Tımýr Talashuly tek soń­ǵy on­jyldyqtarda ǵana Qazaqstan óz na­ryǵyn týrısterge usyna alatyn jaǵdaıǵa jetti. Mysaly, ótken jyly Alakólde mıllıonnnan astam týrıst demalsa, Shýchınsk-Býrabaı aımaǵynan, Kaspııge, Jibek joly baǵytymen, Túrkistannyń kıeli jerlerine baratyn týrıster sany artqan. Tipten, bir Tıan-Shan ǵana emes, Jońǵar Alataýyna barǵysy keletin týrıs­ter sany artyp keledi. Sheteldik týrıster, onyń ishinde Reseıden Saryarqanyń sakraldy aımaqtaryna kóptep kele bas­tady. Qabyldanatyn mem­lekettik baǵdarlama otandyq týrızmniń jańa bir tynysyn asha­tyny anyq. Aldaǵy maqsat – Qa­zaqstandy sheteldik naryqta nasıhattaý.

Búginde Qazaqstanǵa keletin 6,5 mln týrıstiń teń jartysynan astamyn eńbek mıgranttary qurap otyr. Taza týrıster sany 1,5-2 mln shamasynda. Saladaǵy statıstıkalyq málimetterdi retteý baǵytynda, ıaǵnı týrızmniń ekonomıkaǵa úlesin anyq­taýda mem­­le­kettik organdarmen birlesken ju­mystar jolǵa qoıylǵan. Taıaýda qabyl­danatyn baǵdarlamada osyndaı tıimdi jumystyń jemisi. Osy oraıda joǵary suranysqa ıe, sapaly týrızm jelisin qurý ýaqyt kúttirmeıdi. Búginde oq­­shaý­lanǵan aımaqtardyń ondyǵyna kiretin Almaty taý klasteri, Kaspıı, Alakól, Shýchınsk-Býrabaı aımaǵy, Baıanaýylda joǵary standartty qyzmet túrlerin damytý qajet. Al týrızm nysandaryna turaqty jaǵdaı týǵyzý, qyzmetine qoldaý kórsetý sapaǵa da ká­sibı deńgeıge de yqpal etetini sózsiz.

Týrızm basqarmasynyń bólim basshysy Arqaý Shantaevtyń aıtýynsha, Almaty oblysy ótken jyly eki mıllıon shamasynda týrıst qabyldaǵan. Onyń ishinde Alakólge baryp demalǵan týrıster bir mıllıondy quraıdy. Oblystaǵy týrızm salasyn damytýǵa baılanysty keshendi jumystar ná­tıjesine oraı tıisti basqarma tarapynan júrgizilgen arnaıy tekserý barysynda 4463 nysan túgendelip, olar­dyń qyzmet barysyna saraptama jasalǵan. Anyqtalǵanyndaı, ót­ken jyly jalpy týrızm salasy boıynsha 13 mlrd teńgege qyzmet kórsetilgen. Arqaý Shantaev búginde týrısterdi tabıǵat baýraılaryndaǵy qarapaıym ári qyzyqty demalys­tar­­ qyzyqtyratyndyǵyn aıtady. Ob­lys aýmaǵynda bes ulttyq park­tiń orna­lasqandyǵyn nazarǵa alatyn bol­saq, Jońǵar Alataýy, Ile Ala­taýy, Al­tyn emel, Sharyn, Kólsaı aýmaǵy tý­rıster úshin tartymdy ól­keler. Desek te ulttyq parkterde týrıs­terdi qa­byl­daýda arnaıy talaptar qalyp­tasqan.

Almaty oblysyndaǵy taý týrızmi nysandaryna 2025 jylǵa deıin tórt mıllıonǵa jýyq saıahatshy tartý kózdelip otyr. Týrıstik klasterdi damytý kartasyna onnan astam nysan engen. Oblystaǵy týrıstik klasterdi damytý maqsatynda álemniń úzdik týrıstik fırmalarymen tyǵyz baılanystar ornatylýda.

Sarapshylar otandyq týrızmniń damýyna qatysty jaǵymdy oılaryn ortaǵa sala otyryp, jýyrda qa­byldanatyn zańnamalyq qujattar sa­lanyń damýyna tyń serpin bere­tin­digine senimmen qaraıdy.

ALMATY