Aımaqtar • 30 Sáýir, 2019

Kıiz úı tigýshiler jarysy

1672 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Kıiz úı – qazaqtyń maqtanyshy bolsa, onyń Mańǵystaýda kóneden búginge deıin tini qurymaı saqtalyp, jasaý-jabdyǵy túgel qalpynda jetýi – óńir mereıi. Búginde «qurastyrmaly, qorǵandy» úılerdiń alýan túri qoldanysqa engendikten kıiz úı turmysta burynǵydaı keń kólemde paıdalanyla bermeıdi. О́kinishtisi, qytaıdyń «temir qursanǵan» kıiz úı qalyptas úıleri toı-tomalaqty ıemdenip alsa, qazaqtyń kıiz úıleri qaraly sadaqalarda marqumdy sońǵy saparǵa shyǵaryp salý orny mindetin atqaryp júr. Tipti aýyldaǵy qart kisilerdiń kelin-bala qaraýsyz qaldyrǵan kıiz úı úshin alańdap, «erteń meniń sońǵy saparyma deıin qurt-kúıe jemeı, saqtalsa dep edim» dep muńaıatyny bar...

Kıiz úı tigýshiler jarysy

Biraq kıiz úı halqymyz úshin qashanda qymbat qazyna. Ony jastar arasyna nasıhattaý, tigý jáne qaıta jyǵý, jınaýdy úıretý, jasaý-jabdyǵyn orny-ornymen qoldana bilýge baýlý kún tártibinen túspegeni durys.

Mańǵystaý oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde óńirdegi ulttyq dástúr men mádenı muranyń kóz­diń qarashyǵyndaı saqtalyp kelgen­diginiń aıqyn aıǵaǵyndaı Mań­ǵystaý kıiz úıiniń mártebesin kóte­rip na­sıhattaý maqsatynda «Kıiz úı – ult­tyq qundylyqtar qazynasy» taqy­rybynda kıiz úı tigýden jarys ótti.

Halyq ónerin, babalar murasyn qasterleı otyryp, ulttyq dástúrli qolónerdi damytý men jandandyrýdy urpaq sanasyna sińirý, umytyla bastaǵan dástúrlerimizdi jańǵyrta jalǵastyrýǵa Sh. Esenov atyndaǵy Kaspıı memlekettik tehnologııalar jáne ınjınırıng ýnıversıteti tarıh fakýltetiniń 1-kýrs stýdent­teri arasynda jasaqtalǵan «Alash», «Shańyraq» toptary qatysty. Olar kıiz úı súıekteriniń dástúrge saı ornalasýy, keregeniń jaıylýy men tańǵyshtarynyń durys baıla­nýy, syqyrlaýyqtyń aqaýsyz bekitilýi, shańyraqtyń kóterilýi, ýyqtardyń shanshylýy, baýlar men basqurlardyń durys ustalýy, shıler men kıizderdiń jabylýy boıyn­sha synǵa tústi.

– Kıiz úıdi bilý, ony tigý, qu­ral­daryn durys ornalastyra bilý, sondaı-aq onyń buıymdaryn re­ti­men, júıesimen qoıý – úlken bil­­gir­likti qajet etedi. Ony meń­gerý ońaı sharýa emes, alaıda kıiz úıge degen qurmet qazaq jastarynyń, ásirese Mańǵystaý jastarynyń boıynda, qanynda bar qasıet bolǵandyqtan, ol óz-ózinen jáne birte-birte qalypqa túsip jetilip ketedi dep oılaımyn. Bizdiń maqsatymyz – jastardyń boıyndaǵy tuma bulaqtyń kózin ashý, ulttyq qundylyqtarymyzdy qasterlep, ózderinen keıingi urpaq­qa tanytýyna kúsh salý, deıdi qa­zylar alqasynyń tóraǵasy, Mádenıet qaıratkeri, «Has sheber» ataǵyn ıelengen qolónershi Áýes Saǵynaeva.

Aıtsa aıtqandaı, jastar kıiz úı ti­gýge erekshe yntamen, qulshy­nys­pen kiristi. Ázilderin aıtyp, ándete jú­rip kıiz úıdi ornyqty etip tikti, jasaýyn jaıǵastyrdy. Jastardyń jalynyna rıza bolǵan qazylar eki topty teń baǵalap, birdeı upaı be­rip, dıplomdarmen marapattap, mý­zeı atynan kitaptar syıǵa tartty.

Kıiz úı ǵana emes, ózge de ulttyq erekshelikterimizge saı qundylyq­tarymyz mýzeıde odan ári turaqty, ári keń kólemde nasıhattala beretin bolady.

 

Mańǵystaý oblysy