QHR-dan alynǵan 2 mlrd ıýanǵa (112 mlrd teńgeden astam) 9 avtokólik beketi men 1 temir jol ótkizý beketterin jańǵyrtý jáne tehnıkalyq jabdyqtaý josparlanyp otyr. Semeıdegi Shákárim atyndaǵy memlekettik ýnıversıteti «Ekonomıka» kafedrasynyń meńgerýshisi, PhD doktory Jibek Abylqasymova josparlanǵan joba 2022 jylǵa qaraı aıaqtalýy tıis ekenin aıtady. Nesıeni ıýanǵa shaqqanda jyldyq mólsherlemesi 2%-dy quraıdy. О́teý merzimi – 20 jyl. Alǵashqy 5 jylda tek paıyzdyq tólem aýdarylmaq. Altynshy jyldan bastap sońǵy merzimine deıin qaryzdyń negizgi somasy tólenedi dep josparlanýda.
– Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń syrtqy shekarasynyń barlyq perımetri boıynsha baqylaý pýnktterin jańǵyrtý, sondaı-aq taýarlardyń qozǵalysyn tolyq sıkldi avtomattandyrý – kedendik ákimshilendirý deńgeıiniń sapasyn kóteredi. Sybaılas jemqorlyqtyń táýekelderi barynsha azaıtylady. Bul tutastaı alǵanda treıderler men eldiń qarjy shyǵyndaryna jaǵymdy áser etedi, – dedi J.Abylqasymova.
Salalyq segmentte Qytaı eliniń ınvestorlary úshin eń tartymdy 5 sektor qarastyrylǵan. Bul – tasymaldaý jáne qoımalaý (4,9 mlrd dollar), taý-ken óndirisi (2,6 mlrd dollar), qarjy jáne saqtandyrý qyzmeti (2,2 mlrd dollar), qurylys, qaıta óńdeý ónerkásibi (2,1 mlrd dollar). TOP-5 salanyń úlesi barlyq qytaılyq ınvestısııanyń 88,9%-yn (14 mlrd AQSh dollary) quraıdy. Búgingi tańda eki el kompanııalarynyń birlesken jobalarynyń uzyn sany 51-ge jetip, jınaqtalǵan ınvestısııa 27 mlrd dollardy quraǵanyn da aıta ketý kerek. Kózdelgen meje iske asyrylsa, 20 myńǵa jýyq turaqty jumys oryndary ashylýy yqtımal.
Degenmen, myna bir jaıtty esten shyǵarmaǵan abzal. Geosaıasattaǵy tektonıkalyq ózgeristerdi nazarǵa alsaq, kórshilerimizge jasalǵan sanksııalardyń salqyny Qazaqstanǵa da tııýi ǵajap emes. AQSh pen Qytaıdyń arasyndaǵy saýda soǵysy órshı beretin bolsa, bul belgili dárejede qazaqstandyq ekonomıkaǵa da áser etýi yqtımal. О́ıtkeni Reseı men Qytaı – Qazaqstannyń eń iri saýda áriptesteri. Taǵy bir faktor, AQSh-taǵy aqsha-kredıt saıasatyn qatańdatý. Buǵan qosa munaı naryǵyndaǵy turaqsyzdyq – kún tártibindegi máseleniń biri.
– Sarapshylardyń pikirine júginsek, Reseıge qarsy jasalǵan sanksııalardyń Qazaqstanǵa tıgizetin áseri iri ekonomıkalyq shyǵyndarǵa nemese geosaıası shıelenisterge ákeledi degen qaýip sonshalyq úlken emes. Qazaqstan kópvektorly saıasatyn ári qaraı jalǵastyra beredi. Dıplomatııalyq tetikter arqyly óziniń ıntegrasııalyq baılanystaryn údete túsedi. Prezıdent belgilegen mýltıvektorlyq saıasat durys, – deıdi J.Abylqasymova.
Sarapshynyń paıymdaýynsha, Qazaqstanmen irgeles nemese alshaqtaý jerde ornalasqan ekonomıkalar kóp. Olarmen de sanasyp, kez kelgen jaǵdaıǵa beıimdele bilý qajet.
Jaqsylyq MURATQALI,
jýrnalıst
