Osymen 16-shy ret ótkiziletin synaq 30 maýsymǵa deıin jalǵasady. Testileýde baq synaýshylardyń basym bóligi – bıylǵy mektep bitirýshi túlekter, 17,8 paıyzy – ótken jyldardaǵy mektepter men kolledjderdiń túlekteri.
Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń málimetine súıensek, UBT tapsyrýǵa nıetti mektep bitirýshilerdiń belsendiligi byltyrǵymen deńgeıles. Byltyr testileýdegi suraqtardyń 50%-y jańartylsa, bıyl 30 paıyzy jańartyldy.
Grant bólinisi. 2019 jylǵy úmitkerlerge 51 085 grant bólindi, bul byltyrǵymen salystyrǵanda (53 594 grant) eki jarym myńnan astam grantqa az. Jalpy, grant bólinisi bolashaqta qandaı mamandyqtarǵa suranystyń joǵary ekenin kórsetedi. Sonyń bir aıǵaǵy bıyl óner salasyn tańdaǵandardyń aıy ońynan týýy ábden múmkin. 2018 jyly óner salasy mamandyqtaryna nebári 300 grant bólinse, bıyl 1315 orynǵa, ıaǵnı bes esege artqan. Bul – tamasha múmkindik.
Esesine bıyl Aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar (5977) men ınjenerlik mamandyqtarǵa (15011) bólingen grant sany byltyrǵy tehnıkalyq jáne tehnologııalyq mamandyqtarǵa berilgen 24 737 orynǵa jetpeıdi.
Taǵy bir kóńil qýantarlyq ósim shetelden kelgen etnostyq qazaqtarǵa bólingen granttarǵa qatysty.
2018 jyly memlekettik bilim berý granttaryn sheteldegi qazaq dıasporasynyń 862 ókili ıelense, bıyl osyndaı úmitkerlerge 2450 grant bólinip otyr. О́ıtkeni bilim alý arqyly elge bir taban jaqyndaýdy qalaıtyn qandastarymyzdyń qatary artyp keledi.
Bir aıta keterligi, bıyl pedagogıkalyq mamandyqtarǵa beriletin grant sany byltyrǵyǵa qaraǵanda 4 myńǵa jýyq orynǵa azaıdy.
Tórt márte test tapsyrady. Bıylǵy jańalyqtardyń ishindegi eń negizgileri retinde talapkerlerdiń jyl basynan beri 4 ret synaq tapsyrýǵa múmkindik alǵanyn atap ótken jón. Byltyr bul múmkindik tek eki ret berildi. Iаǵnı, maýsym aıynda grant úshin, al tamyz aıynda shektik ball jınaý arqyly aqyly negizde oqýǵa túsý úshin berilgen bolatyn. Al bıylǵy qańtar, naýryz jáne tamyz aılaryndaǵy testileýge qatysý úshin belgilengen somany tólep, synaqqa qatysyp, sol arqyly elimizdegi JOO-lardyń kez kelgenine aqyly oqýǵa túsýge bolady. Sonyń nátıjesi boıynsha arnaıy sertıfıkat beriledi, biraq ol grant alýǵa jaramaıdy. Al grantqa túsýdi tek maýsym aıyndaǵy synaq qorytyndysy ǵana sheshedi.
Test tapsyrmaı túsetinder. Taǵy bir jańalyq: endi aqyly negizde oqýǵa túsetin kolledj túlekteri UBT tapsyrmaıdy. Biz joǵaryda bıylǵy úmitkerlerdiń 20 862-si, ıaǵnı 17 paıyzdan astamy – ótken jyldardaǵy mektepter men kolledjderdiń túlekteri ekenin jazdyq. Olar – grantqa talasýshylar, sondyqtan aqsha tólep oqýǵa múddeliler ǵana test tapsyrmaıtynyn eskergen jón.
Múmkindik. Magıstratýradaǵy keıbir talaptar endi bakalavrıatta grant alýǵa paıdalanylmaq. Máselen, magıstrant ataný úshin aldymen shet tilinen synaq tapsyrý kerek. Al eger úmitkerdiń qolynda IELTS sekildi halyqaralyq sertıfıkaty bolsa, birden ekinshi kezeńge eń joǵary ball jınap ótedi. Osy talap bakalavrıatqa túsý erejelerine bekitildi, óıtkeni jyl saıyn shet tiline jáne soǵan sáıkes mamandyqtarǵa suranys artyp keledi, sondaı-aq UBT-ny taza aǵylshyn tilinde tapsyrýǵa nıettilerdiń de qatary kóbeıýde. Osyny eskergen mınıstrlik halyqaralyq sertıfıkattary bar nemese shet tilin biletini rastalǵan tulǵalar shet tili páninen test tapsyrmaıtynyn, olarǵa avtomatty túrde eń joǵarǵy 40 ball beriletinin habarlady. Qosa keteıik, bıyldyń ózinde halyqaralyq sertıfıkat ıelengen túlekterdiń sany 708-ge jetken kórinedi.
Erekshe qujat. Barlyq bitirýshilerge testileýdiń qorytyndysy kórsetilgen sertıfıkatpen qosa mańyzdy málimetter jazylǵan arnaıy qujat berilmek. Osy arnaıy paraqshada qujat ótkizýge bolatyn bilim berý baǵdarlamalarynyń tizimi, bólingen granttar sany, ótken jyldary ótkizilgen oryndar boıynsha konkýrstyń qorytyndysy kórsetiledi. Sondyqtan bul qujatqa erekshe nazar aýdarǵan artyq bolmaıdy.
Taǵy bir jańalyq – jańa klassıfıkator engizilgeni. Soǵan oraı granttar bilim berý baǵdarlamalarynyń toptaryna bólinedi. Aıtalyq, «Aqparattyq tehnologııalar» toby bar, ol aqparattyq júıeler, blokcheın, big-data, ınformatıka, jalpy kompıýterlik bilim berý baǵdarlamalaryn qamtıdy. Endi osy «Aqparattyq tehnologııalar» tobyna 500 grant bólinse, granttardyń konkýrsyna joǵarydaǵy topty tańdaǵan úmitkerler ǵana qatysa alady. Soǵan sáıkes grant ıegeri ýnıversıtetke túskende atalǵan toptyń bilim berý baǵdarlamasyn tańdaıdy jáne sol boıynsha oqıdy.
Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov ótken senbi kúni bolǵan Úkimet otyrysynda testileý ótetin barlyq aýdıtorııalardyń uıaly baılanysty báseńdetetin qurylǵylarmen, beınekameralarmen 100% jabdyqtalǵanyn, UBT ótkiziletin pýnktterde beınetranslıasııa jasaıtyn monıtorlar ornatylǵanyn málimdegen bolatyn. Elimizdegi bas pedagogtyń eskertýinshe, talapkerlerdiń syrttan qandaı da bir kómek kútýi nemese daıyn jaýaptardy paıdalanam deýi nátıjesiz bolmaq. Sol sebepti bilimine sengender utyp, zań buzǵandar granttan tutylady. Aıta keteıik, jedel aqparat almasý maqsatynda mınıstrliktiń jáne Ulttyq testileý ortalyǵynyń call-ortalyqtary byltyrǵydaı turaqty túrde jumys isteıdi.
