Qaýipti keselden qutylý qadamy

Juma, 22 aqpan 2013 7:23

Memlekettik organdardyń nashaqorlyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy is-qımylǵa baǵyttalǵan qyzmetin úılestirý jónindegi vedomstvoaralyq shtabynyń otyrysynda esirtki ahýaly týraly jyldyq esepti Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Nashaqorlyqtyń medısınalyq-áleýmettik problemalarynyń respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń sarapshysy O.Iýsýpov baıan etti. Shyn máninde muny Eýroodaqtyń CADAP jobasynyń sarapshylary birge ázirlegen bolatyn.

Juma, 22 aqpan 2013 7:23

Memlekettik organdardyń nashaqorlyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy is-qımylǵa baǵyttalǵan qyzmetin úılestirý jónindegi vedomstvoaralyq shtabynyń otyrysynda esirtki ahýaly týraly jyldyq esepti Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Nashaqorlyqtyń medısınalyq-áleýmettik problemalarynyń respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń sarapshysy O.Iýsýpov baıan etti. Shyn máninde muny Eýroodaqtyń CADAP jobasynyń sarapshylary birge ázirlegen bolatyn.

Atalǵan otyrysty ashqan Ishki ister mınıstri Q.Qasymovtyń tór­aǵalyǵymen elimizde nasha­qor­lyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy kúrestiń 2012-2016 jyl­darǵa arnalǵan salalyq baǵdar­la­masynyń is-sharalar josparyn iske asyrýdyń birqatar ózek­ti máseleleri qaraldy. Al Eýroodaqtyń CADAP jobasynyń sarapshylary usynǵan esepte 2011 jylǵy esirtki ahýaly­na jasalǵan taldaý jáne esirt­ki ahýalynyń damý úrdisi, atal­ǵan kezeńdegi Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń esirtkige qarsy qa­byldaǵan is-qımyldarynyń ne­gizgi nátıjeleri, jetistikter, sondaı-aq oryn alǵan kemshilikter kórsetildi. Osylaısha, esepte be­rilgen málimetter memlekettik or­gandardyń esirtkige qarsy sala­da­ǵy qyzmet baǵyttaryn túzetý maq­satynda budan ári naqty jumys barysynda paıdalanylatyn boldy.
Atalǵan otyrysta Aýǵanstan esirtki trafıgi boıynsha­ statıs­tı­kalyq derekterdi qalyptastyrý ádistemesiniń máseleleri týraly, sondaı-aq BUU Esirtki jáne qylmys jónindegi basqarmasy, Ortalyq Azııa óńirlik aqparattyq úılestirý ortalyǵy (OAО́AÚO) sa­rap­shylarymen jumys kez­desýi­niń nátıjeleri týraly Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary Ǵ.Ámrın baıandady. Bul oraıda, OAО́AÚO-niń bas­shy­lyǵy jáne Ázerbaıjan, Qyr­ǵyzstan, Qazaqstan, Reseı, Túr­kimenstan jáne Tájikstan elde­ri­niń ókilderi qatysqan atalǵan jumys kezdesýiniń sheńberinde «soltústik marshrýt» boıynsha ótetin (Ortalyq Azııa elderi, Qazaqstan arqyly Reseıge jáne Eýropaǵa) aýǵan esirtki trafıginiń kólemin baǵalaý boıynsha negizgi metodologııalyq ustanymdar talqylandy.
Osyǵan baılanysty­ Aýǵan­stan­daǵy esirtki óndiristerine degen álemdik ekonomıkalyq úr­disterdiń yqpalyn, esirtki tutyný qurylymynyń ózgeristerin eskere otyryp, Ulttyq qaýipsizdik ko­mıtetiniń bastamasy boıynsha BUU Esirtki jáne qylmys jó­nindegi basqarmasyna «soltústik marshrýt» boıynsha ótetin aýǵan esirtki trafıgine maqsatty zertteý júrgizý usynyldy. «Bul rette esirtki tutynýshylardyń jáne­ esirtki tutynýdyń naq­ty sany boıynsha otandyq sarap­shy­lar­dyń baǵalaýlary, sondaı-aq halyqaralyq esirtki trafıgine qar­sy is-qımyl boıynsha Ortalyq Azııa elderi men Reseıdiń qosyp otyrǵan ulttyq úlesteri eskerilýi qajet», – dep atap ótti baıandamashy. Sonymen qatar, opıattardy tu­tyný salasyndaǵy málimetterdi, esirtkige táýeldilerdiń naqty­ sanyn jáne Qazaqstan Respýblıka­sy­nyń halyqaralyq esirtki tra­fıgine qarsy kúres jónindegi ju­mysyn jetildirý maqsatynda Densaýlyq saqtaý men Ishki ister mınıstrlikterine elimizdegi ba­qy­laýǵa alynbaǵan esirtkige táýel­dilerdiń sanyn, sondaı-aq bir­ esirtkige táýeldiniń bir jylda tutynatyn geroıniniń jáne apıy­nynyń mólsherin anyqtaý kezinde túzetý koeffısıentine qatysty suraý salý joldanǵanyn aıtty.
Qazirgi tańda Ádilet mı­nıstr­ligi sot-saraptama bóli­nis­teri saraptamalarynyń 99 paıyzy tek qylmystyq isti qoz­ǵaý nemese synyptaý týraly má­seleni sheshý úshin qajetti belgi­ler­di anyqtaýmen shekteledi. Demek, bul jaǵdaıda saraptama barysyn­da alynǵan derekter zańsyz esirt­kilerdiń quramyn únemi ba­qy­laýǵa múmkindik bermeıdi. О́ıt­ke­ni, birqatar máseleler zertteý­den tys qalady jáne esirtkiniń túsý jáne satý arnalary týraly boljamdardy tekserýde, sondaı-aq, respýblıka aýmaǵyndaǵy esirt­kiniń zańsyz rynogynyń qu­­rylymyn anyqtaýda esirtki bız­nesine qarsy kúres jónindegi jedel-izdestirý bólinisteriniń tıim­diligin shekteıdi. Sondyqtan, sot saraptamalary ortalyǵynyń bazasynda esirtki quraldarynyń, psıhotroptyq zattar men prekýr­sorlardyń derekter bankin qurý týraly másele boıynsha bastama kóterildi. Al bul mindetti sheshý úshin Ádilet mınıstrligi Sot saraptamalary ortalyǵynyń bazasynda zańsyz esirtkilerdiń ma­mandandyrylǵan derekter bankin qurý qajet, dep atap kórsetti óz sózinde Ádilet mınıstrliginiń Sot saraptamalary ortalyq ınstıtýty dırektorynyń orynbasary D.Aımaqov. Bul maqsattarǵa res­pýblıkalyq bıýdjetten Ádi­let mınıstrligine 2014 jylǵa qara­jat bólý josparlanypty.
Odan ári otyrysta «Nasha­qor­lyqqa áleýmettik mándegi aýrý mártebesin berýdiń maqsatqa saı bolýy týraly» másele qyzý­ talqylandy. «Esirtki, psıho­trop­tyq zattar, prekýrsorlar jáne­ olardyń zańsyz aınalymy men teris paıdalanylýyna qar­sy is-qımyl sharalar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 1998 jylǵy 10 shildedegi zańyna sáıkes nashaqorlyq adamnyń dene jáne psıhıkalyq qyzmetine aýyr zaqymdanýǵa soqtyratyn esirtki quraldaryna, psıhotroptyq zat­tar­ǵa ne bolmasa olardyń analogtaryna táýeldilikpen belgilenetin aýrý bolyp tabylady.
Aqysyz medısınalyq kómek­tiń kepildik kólemi tizbesinde esirtkige táýeldilerge tegin me­dısınalyq kómek kórsetý kóz­del­gen. IIM Esirtki bıznesine qarsy kúres komıteti tóraǵasynyń oryn­basary B. Beıseev osy másele boıynsha jasaǵan baıandamasynda joǵaryda kórsetilgen tegin medısınalyq kómek esirtkige táýeldige qajetti «Arnaıy áleý­mettik qyzmetter týraly» Zań­da kózdelgen áleýmettik-psı­ho­logııalyq, áleýmettik-peda­go­gıkalyq, áleýmettik-eńbek, áleýmettik-mádenı, áleýmettik-eko­nomıkalyq jáne áleýmettik-quqyqtyq qyzmetterdi qamta­ma­syz etpeıtinin atap kórsetti.
Sóıtip, otyrys nátıjesinde nashaqorlyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy kúrestiń salalyq baǵdarlamasynyń is-sharalar jos­paryn iske asyrý maqsatynda bu­dan ári birlese sheshimder qabyldaý úshin nashaqorlyqtyń aldyn alý boıynsha qaralǵan ózekti máseleler boıynsha naqty usynymdar qabyldandy.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».