– Álemdik standarttarǵa saı bilim júıesin qalyptastyryp, jańa ekonomıkada zor suranysqa ıe bolatyn mamandar daıarlaý jóninde baǵyt siltegen Elbasy N.Nazarbaevtyń sońǵy jyldary jarııalanǵan baǵdarlamalyq maqalalary men Prezıdentimiz Q.Toqaevtyń saılaýaldy tuǵyrnamasynda belgilengen «Bilimdi ult: barlyǵy úshin bilim berýdiń zamanaýı standarttary» bóliminiń mazmundary UIB ýnıversıtetiniń ishki muratymen qabysyp jatqandyqtan, bul qujattar jańa formatta jumys isteýdi maqsat etetin joǵary oqý oryndaryna jasalǵan qoldaý dep qabyldadyq.
Keleshekte bizdiń túlekterimiz halyqaralyq bıznesti júzege asyrý úshin aǵylshyn tilimen birge basqa da shet tilin meńgerý mindetti dep sanaımyz. Sol sebepten ózimizde aǵylshyn tilin oqytýdyń ozyq ádistemesin engizdik. Jalpy, bizde 10 oqý baǵdarlamasy tolyǵymen aǵylshynsha oqytylady. Jylda bizdiń ýnıversıtetti tańdaǵandardyń 40%-y aǵylshyn tilin erkin bilip keledi. Qalǵan stýdentter aǵylshyn tilin ártúrli deńgeıde biletin bolǵandyqtan, olarǵa «UIB English» dep atalatyn mobıldi qosymsha arqyly sıfrly úıretý ádisin qoldanamyz. Osy tájirıbe negizinde biz qos dıplomdy jáne akademııalyq utqyrlyq baǵdarlamalary boıynsha shetelge jiberetin stýdentterdiń sanyn jalpy sanǵa shaqqanda 25%-ǵa deıin jetkizdik. Al minsiz aǵylshynymen bizdiń oqý baǵdarlamasyna qabyldanǵan stýdent ekinshi shet tili retinde qytaı, fransýz, ıspan tilderiniń birin tańdaý múmkindigine ıe. Esesine, bul stýdent Qytaı, Fransııa, Ispanııa jáne basqa da shetel joǵary oqý oryndarynyń birinde oqýǵa múmkindik alyp, sonyń arqasynda eki birdeı shet tilin múltiksiz meńgerip, halyqaralyq deńgeıdegi maman bolyp shyǵady.
Sonymen qatar, eki jyl buryn ýnıversıtetimizde ınformatıka jáne fızıka baǵyttary boıynsha beıindi magıstratýrada jańa mamandyqtar ashyldy. Sol jyly stýdentterdi alǵash ret ózimiz qurastyryp daıyndaǵan oqý baǵdarlamasy boıynsha aǵylshynsha oqytýdy bastadyq. 1,5 jyl oqyǵan túlekter bıyl, mine, bitirip shyqty. Baǵdarlama: aǵylshyn tilin CLIL ádistemesi nátıjesinde oqytý; jańartylǵan mazmundy qamtý metodologııasyn oqytý; bıznes-koýchıng ádisterin tolyǵymen paıdalanýdy qamtydy. 1,5 jyl ishinde osy ádis boıynsha aǵylshyn tilinde sabaq berýdi meńgerip shyqqan stýdentterdiń bilimin tek bizdiń ýnıversıtettiń ustazdary ǵana emes, Nazarbaev zııatkerlik mektepteri, Bilim-ınnovasııa lıseıleri, «Arhımed» mektebi sekildi qalanyń aldyńǵy qatarly mektepterinen arnaıy shaqyrylǵan ustazdar komıssııasy ár semestrde ashyq synaqpen qabyldady. Nátıjesinde, bitirýshilerdiń barlyǵy synaq tapsyrý kezinde-aq atalǵan mektepterge jumysqa ornalasyp ketti.
– Elbasy byltyr: «Ýnıversıtetter kóp, biraq sapasyz maman odan da kóp», – dep joǵarǵy bilim júıesin qatań synǵa alǵan edi. Bilim berýdiń úzdik, jańa tásilderi týraly aıtsańyz?
– Ras, osy pikirden keıin oń izdenisterge umtylǵan Úkimettiń «Akademııalyq adaldyq lıgasy» talabyna baılanysty memorandýmǵa qol qoıǵan ýnıversıtetter arasyndaǵy erejege sáıkes, biz óz tarapymyzdan «plagıattyqqa jol berilmesin», «baǵalaý júıesi qatań jolǵa qoıylý kerek» degen eki usynysty engizdik. Eger ishki baǵalaý júıesi ádil, taza júrgizilse, irikteý úderisinen 70-80 paıyzdyń tóńireginde ǵana túlek ekshelip shyǵyp, bitirýi tıis. Ekinshisi, plagıattyqpen kúresý. Stýdentke berilgen tapsyrma ınternetten kóshirilgen bolsa, mundaı jumysty baǵalaýdyń qajeti de joq. Iаǵnı, stýdentke psıhologııany, al ýnıversıtetke ishki baǵalaý júıesin ózgertý kerek. Úshinshi másele, kásipkerlermen tyǵyz baılanysty jumys jasaý. Sol sebepti bizde «ár stýdent óziniń kásipkerlik belsendiligin tanytsyn» degen talap qabyldandy. Onda «bıznes jospar qalaı jasalady?» degen qarapaıym máseleden bastap, «ınvestordy qaıdan taýyp, ónimdi satylymǵa qalaı shyǵaramyn?» degen máselege deıingi bıznestiń barlyq suraqtary tegis qamtylady. Bul oıdy iske asyrý úshin bizde naǵyz bıznestiń qaınaǵan ortasynan kelgen kásipkerler sabaq berýge tartylady.
– Bıyl jarııalanǵan Jastar jylynda jastardyń kásipkerlik qyryn qoldaýdyń qandaı múmkindikterin kóresiz?
– UIB maqsattarynyń biri – stýdentterimiz erteńgi óziniń jeke kásibi týraly búgin oılanyp júrse degen izgi nıetten týyndaıdy. Eger bizdiń ýnıversıtetten túlep ushqan jastarymyzdyń keminde 20%-y keleshekte óz bıznesin ashyp jatsa, tipti burynnan bar bıznestiń ózin ońtaılandyryp, jetistiktikke jetýdiń jolyn taýyp jatsa, bul bizdiń ekonomıkaǵa jańa turǵydaǵy býyn qalyptastyrýǵa qosqan úlesimiz dep esepteımiz. Osyǵan sáıkes bizde stýdentter men 11 synyp mektep oqýshylary arasynda ótetin «BızZone» dep atalatyn bıznes-saıys jobasy búgingi kúni belsendi jumys istep keledi. Bir aıta keterligi, jobaǵa aıaǵynan nyq turǵan belgili kásipkerlerdiń ózderi kómektesip otyr. Bıznes ýnıversıtetterdiń qoǵam aldynda atqaratyn óz mindeti bar. Ol – jańasha oılaıtyn jas kásipkerler býynyn daıarlaý.
– Sizben byltyr da suhbattasqan edik, jyl aralyǵynda qandaı jaǵymdy jańalyqtar oryn aldy?
– UIB – Almaty qalasyndaǵy 38 joǵary oqý ornynyń arasyndaǵy mektep túlekteri tarapynan óte kóp tańdaý jasalatyn bilim ordalarynyń biri bolyp sanalady. Buryn UIB-de 75 paıyzǵa deıin negizinen qalalyq jastar bilim alsa, qazir aımaqtardan keletin túlekterdiń sany artyp keledi. Ýnıversıtetimizde shetelden kelip oqıtyn stýdentter de kóp. Jalpy ol bizge úlken jaýapkershilik artady.
