Máskeý qalasynda jazýshy, dramatýrg Rahymjan Otarbaevtyń eki tomdyǵy taıaýda ǵana «Hýdojestvennaıa lıteratýra» baspasynyń bas redaktory Georgıı Prıahınniń aýdarmasymen orys tilinde jaryq kórdi. Jýrnalıster úıinde ótken «Shyńǵys hannyń kóz jasy» jáne «Bas» shyǵarmalarynyń tusaýkeserine máskeýlik jazýshylar men ádebıetshiler, Qazaqstannyń Reseıdegi elshiliginiń ókilderi jáne jazýshynyń uly Ermereı Otarbaev qatysty. «Vostochnyı ekspress» baspasynan shyqqan qos tomdyq Qazaqstannyń Reseıdegi elshiliginiń qoldaýymen shyǵarylyp otyr.
Ádebı keshtiń alǵashqy sózin alǵan «Hýdojestvennaıa lıteratýra» baspasynyń bas redaktory Georgıı Prıahın Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federasııasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Imanǵalı Tasmaǵambetovke kitaptyń jaryqqa shyǵýyna uıytqy bolǵany úshin alǵysyn bildirdi.
«Rahymjan Otarbaev bizge Qazaqstandy jańa qyrynan tanytty. Men onyń shyǵarmalaryn oqı bastaǵanda tarıhy tereńge boılaǵan, mıf pen mıstıkadan tamyr tartatyn múldem basqa Qazaqstandy kórdim», dedi G.Prıahın. «Kitaptarynda utqyr maqal-mátelder jıi ushyrasady. Onyń bolmysy ǵana asaý emes, jazý stıli de asaý», – dep oıyn tarqatty.
G.Prıahın R.Otarbaevtyń shyǵarmashylyǵymen máskeýlik oqyrmandar jaqsy tanys ekenin atap ótti. Budan buryn «Shyńǵys hannyń kóz jasy» hıkaıaty «Roman-gazeta», «Iýnost», «Lıteratýrnaıa gazeta» basylymdarynda jarııalanǵan. Otarbaevtyń týǵan jerine barǵan saparyn erekshe saǵynyshpen eske alǵan aýdarma avtory Batys Qazaqstannyń tylsym tabıǵaty men Oral ózeniniń jaǵasyndaǵy peızajdy tebirene otyryp jetkizdi. «Rahymjan – óz elin erekshe súıetin dana adam. Menińshe, ol árqaısymyzdyń kózkórgen tanysymyz emes, orys halqynyń dosy», dep sózin túıindedi G.Prıahın.
«Roman-gazeta» jýrnalynyń bas redaktory Iýrıı Kozlov Rahymjan Otarbaevtyń jınaǵynda ult minezin baıqaǵanyn tilge tıek etti. «Rahymjan óte ashyq minezdi edi. Onymen áńgimelesken kez kelgen adamnyń oǵan qyzyǵýshylyǵy aýyp otyrady. Ol árqashan basqalardy túsinýge tyrysty, – dedi Iý.Kozlov. – Otarbaevtyń shyǵarmashylyq eńbegi bir ádebıettiń kólemine syımady, onyń keńistigi anaǵurlym úlken. Shyǵarmalarynyń ǵumyry máńgilik bolaryna senimim kámil. Mine, bul Rahymjannyń bolmysy men ómiriniń aqtaýy ispetti».
Qazaqstannyń Reseıdegi elshiligindegi keńesshi ýákil Janar Kolbachaeva halyqtar arasyndaǵy mádenı hám ádebı ómirdiń baılanysyn sóz ete kele: «Kitap dúkenderinde ulttyq ádebıetke degen qyzyǵýshylyq bar. Halyq basqa eldiń mádenıetin bilgisi keledi. Osy turǵyda búgingi alǵash ret jaryqqa shyqqan qos tomdyq mádenı qubylystyń jarqyn bir úlgisin kórsetkendeı», dep atap ótti.
Qazaq jazýshysynyń Máskeýde jaryq kórgen qos tomdyǵy haqynda oıda qalǵan azdy-kópti suraqtarymyzdy qalamgerdiń uly Ermereı Otarbaevqa joldaǵan edik.
– Eki tomdyqty orys tiline aýdarýǵa usynys kimnen boldy?
– Eki tomdyǵyn ákem ózi daıyndap ketti. Aýdartyp, baspaǵa daıyn etip, Máskeýdegi agenti, dosy G.V.Prıahınge tabystaǵan edi. Qos tomdyǵy shyǵar aldynda ómirden ótti.
–Aýdarma jumystary qashan bastaldy? Qansha ýaqyt ketti?
– Aýdarma jumysyn ózi qadaǵalady. Atyraýda jolma-jol aýdarma jasatyp, Almatydan Halıolla degen aýdarmashyny kóshirtip aldyryp, jaǵdaıyn jasap, kórkem aýdarmasyn jasatty. Ákem sońǵy jyldary qatty asyǵys rejimde jumys istedi. Aınalasyn da solaı dóńgelentti. Bilýimshe, jyldyń ústinde ýaqyt ketti.
– Qansha danamen shyqty?
– Resmı 500 dana. Olar álemdik naryqqa kóship ketken ǵoı. Kitap ótse, qaıta basyp shyǵara beredi.
– Bul jazýshynyń orys tilindegi neshinshi kitaby?
– Ákemniń buǵan deıin «Hýdojestvennaıa lıteratýra» baspasynan 2 kitaby shyqqan. Elimizde de orys tilindegi kitaptary basylyp, tez taraldy.
– Aýdarma qaı deńgeıde jasaldy dep oılaısyz?
– Aýdarma óte jaqsy deńgeıde dep oılaımyn. Tusaýkeserde sóılegen orys ádebıetshileri de osylaı baǵalap jatty.
– Eki tomdyq basqa tilderge aýdaryla ma?
– Eki tomdyq ákemniń eki romany ǵoı. Jáne áńgimeleri. Olardyń bárin ózi tańdap, ózi jasaqtap ketken. «Bas» Qazaqstanda basylmasa da shetelde basyldy. Ázerbaıjan, Túrkııa ákem bar kezde basyp shyǵarsa, ómirden ketken soń Germanııa men Mońǵolııa, mine Reseı jarııalap otyr. Al «Shyńǵys hannyń kóz jasy» tarıhyn jaqsy bilesiz dep oılaımyn.
– Orys oqyrmandary qalaı qabyldap jatyr?
– Reseı synshylary óte joǵary deńgeıdegi dúnıeler dep qabyldap jatyr. Ákem Rahymjan Otarbaev Reseıde óz oqyrmanyn tapqan jazýshy.
– Kitaptyń Qazaqstandaǵy tusaýkeseri qashan ótpek?
– Elordamyzdaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada 18 qazan kúni ótedi.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Marjan ÁBISh,
«Egemen Qazaqstan»
