«Egemen Qazaqstan» gazetiniń 100 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııada jahandyq medıakeńistiktegi jańalyqtar men ózgerister, buqaralyq kommýnıkasııa máseleleri, gazet naryǵynyń qyr-syry, jýrnalıstıka janrlarynyń búgingi túrlený úderisi talqylandy.
О́z kezeginde sóz alǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli búgingi is-sharanyń mán-maqsatyna toqtaldy.
Eńbek etken, dúnıeden ótken barsha aǵalarymyzǵa arnap as berdik. Oǵan qazirgi qazaq ádebıetiniń patrıarhy Ábdijámil Nurpeıisovten bastap búkil oqyrmandarymyz, turaqty avtorlarymyz, ardagerlerimiz qatysty. Kórme uıymdastyryldy. Kúni keshe Áýlıeta jerinde taǵylymdy shara ótti. Degenmen búgingi jıynnyń mán-maǵynasy erekshe. Sebebi birinshiden, bul jerde bizdiń ardager aǵalarymyz eńbek etedi. Serik Qırabaev pen Qoıshyǵara Salǵarauly el gazetinde qyzmet atqarǵanyn bilesizder. О́mirden ozyp ketken Aqseleý Seıdimbek gazet bólimin basqarǵan» dedi ol.
«Egemen Qazaqstan» gazetiniń Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetimen tikeleı baılanysta ekenin atap ótken gazet basshysy kadr daıyndaý máselesine toqtaldy.
«Bizde osy fakýltettiń 13 túlegi qyzmet etip jatyr. Qazirgi tańda gazet qyzmetkerleri edáýir jasarǵan. Bizde qazir ortasha jas – 30. Sondyqtan stýdentterdiń kóbi bizde praktıkadan ótedi. Sonymen qatar biz ózimizge kadr daıarlaý maqsatynda «Egemen akademııa» atty stýdentterge arnaıy dáris uıymdastyrǵan bolatynbyz. Onyń turaqty qatysýshylary – Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń stýdentteri», dedi tóraǵa.
Bas basylymnyń ótken tarıhynan syr shertken Darhan Qýandyquly gazettiń búgingi jańalyqtarymen bólisti.
«Gazet mereıtoıy aıasynda biz Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵalymdarymen birigip 5 tomdyq kitap daıyndadyq. Oǵan ǵylymı jetekshilik jasaǵan – professor Namazaly Omashev. Jalpy kez kelgen ujym óziniń dástúrimen baı, óziniń arhıvimen baı.
Konferensııa barysynda «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 100 jyldyǵyna oraı akademık Serik Qırabaev pen tarıhshy, qalamger Qoıshyǵara Salǵaraulyna arnaıy merekelik medal tabystaldy.
Sondaı-aq ýnıversıtet tarapynan bilim men ǵylymnyń damýyna aqparattyq qoldaý bildirgeni úshin gazettiń qalamy qarymdy jýrnalısteri – Talǵat Batyrhan, Beken Qaıratuly, Dýman Anash «Kúltegin» medalimen marapattalyp, Amangeldi Qurmetuly, Súleımen Mámet pen Jylqybaı Jaǵypar arnaıy alǵyshatpen quttyqtaldy.
Júzjyldyq jylnamasy bar bas basylymnyń ǵasyrlyq mereıtoıymen quttyqtaǵan akademık Serik Qırabaev óz sózinde gazet basshylyǵyna aqedil rızashylyǵyn bildirdi.
«Men «Sosıalıstik Qazaqstanǵa» qoǵamdaǵy bir dúrbeleń shaqta, orys dıktatýrasy dáýirlep, aıtys-tartys kúsheıip turǵan kezde qyzmetke bardym. Sol tusta Ortalyq partııa komıtetinde «gazetti aýdarma jasaý kerek» degen áńgime beleń aldy. Sonda bizdiń redaktor bolady dep qalyp qoıǵan jigitimiz marqum Qasym Sháripov: «Eger de gazet aýdarma bolatyn bolsa, men orynbasardyń orynbasary bolýǵa da rızamyn», dedi. Ony Jumabek Táshenov: «Gazetti sen shyǵarmaısyń, gazet seniń menshigiń emes. Tynysh otyr», dep tyıyp tastady. Osy Táshenovterdiń arqasynda gazet aýdarmaǵa aınalmaı aman qaldy. Sóıtip osy bir alaǵaı shaqta jumysqa kiretin meniń máselem jaz aýa sozylyp, qysta bir-aq qyzmetke kiristim.
Men bul gazetten kóp jaqsylyq kórdim. «Sosıalıstik Qazaqstan» – meniń ómirimde» degen maqalam da bar. Munda júrip jazýǵa da úırendim. Ekinshi jaǵy saıasattan da beıhabar qalmaısyń. Qysqasyn aıtsam, ómirime eńbegi sińgen gazet osy», dedi ǵalym.
«Gazettiń búgingi mereıtoıy jaı ǵana emes, barsha qazaqtyń tarıhy, júz jyldyq shejiresi. Bul – uly mektep. Maǵan osy uly mekteptiń táliminen ótý buıyrypty. Azdy-kópti 17 jyl qyzmet istedim. Gazetten kórgen eń úlken jaqsylyǵym – qazaqtyń sol kezdegi mańdaıaldy tulǵalarymen tildesip, suhbat alýym boldy», dep sóz bastaǵan tarıhshy Qoıshyǵara Salǵarauly ózi eńbek etken jyldarǵa oralyp, estelikterin ortaǵa saldy.
«Búgingi jetken jetistigim – ómirlik kórgen-túıgenim bolsyn, jýrnalıstik mashyǵym bolsyn – bári-bári «Egemen Qazaqstannan» jınaǵan ónegem. Osynda qyzmette júrip, túrli jaǵdaılarmen ushyrastym. Qazaly aýdanyna tekseriske baryp, on adam sottalyp, bıýrosyn taratqan kez boldy. Bul meniń jazǵyshtyǵymnan emes, gazettiń bedelinen iske asty. Sol tusta basylymnyń tegeýrini myqty bolǵany sonsha, talaı jabýly istiń beti ashyldy.
Men osy gazetke jýrnalıst bolyp kirip, tarıhshy bolyp shyqtym. Búgingi tańda da gazet o bastaǵy múddesinen tanǵan joq. Qoǵamnyń túıtkildi máseleleri basylym betinen túspeı júr», dedi ol.
«Egemen eldiń ǵasyrlyq shejiresi» taqyrybynda baıandama jasaǵan fılologııa ǵylymdarynyń doktory Namazaly Omashev: «Júz jyldyq tarıhy bar gazettiń ótkenine qarasaq, túrli kezeńderdi kóremiz. Bul basylym qazaqtyń basyna túsken zardaptardy birge kórgen, kóterisken. Mine, osyndaı talaı synnan ótip, ata jasqa jetken bas basylymnyń búgingi deńgeıi de soǵan saı. Bir ǵasyrlyq ýaqyt beker ketken joq. Osy ýaqytta gazet qazaqtyń qoǵamdyq akademııasyna aınaldy.
Bul tórt aıaǵy teń jorǵa, kemshilik joq degenim emes. Kemshilik kez kelgen kezeńde bolǵan. Ol sol ýaqyttyń saıasatyna da baılanysty. Dúnıede absolıýtti táýelsiz eshteńe bolmaıdy. Bılik bar jerde, partııa bar jerde onyń yqpaly tıedi», dep oıyn ortaǵa saldy.
Bas basylymnyń Alash qaıratkerleri muralaryna tıgizgen áseri men eńbegin tilge tıek etken gazettiń ardager jýrnalısi Qaısar Álim: «1990 jyly Sherhan Murtazanyń redaktorlyǵy kezinde gazettiń Torǵaı oblysyndaǵy menshikti tilshisi bolyp qyzmetke keldim. Odan beri «Egemende» jarty ǵasyr eńbek etip, ómirime mol tájirıbe jınadym. Mirjaqyp Dýlatovtyń súıegin elge alyp kelýge de osy basylymnyń yqpaly boldy. Mirjaqyp Dýlatovtyń 6 tomdyǵyna kirgen maqalalarynyń kóbisi osy «Eńbekshi qazaqta» jarııalanǵan», dedi.
Ýnıversıtet prorektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Dıhan Qamzabekulynyń moderatorlyǵymen ótken konferensııada III seksııa boıynsha E.Bóketov atyndaǵy QarMÝ professory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Jandos Smaǵulov, Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýltetiniń dekany, professor Qaırat Saq, t.b. ǵalymdar men oqytýshylar baıandama jasady.
Basylymnyń 100 jyldyq mereıtoıy aıasynda ýnıversıtettiń jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýlteti baspasóz jáne baspa isi kafedrasy «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 10 kúndigin» ótkizedi.
Onkúndik aıasynda «Egemen Qazaqstan» gazetiniń basqarma tóraǵasy D.Qydyráliniń sheberlik saǵaty ótedi. Sondaı-aq basylym veb-redaksııasynyń jumysy, fotojýrnalıstıka, dızaın jasaý tehnologııasy jaıly semınar-trenıng, gazet tilshilerimen sheberlik sabaqtary, kezdesý uıymdastyrylmaq.
